سۋرەتتەردى تۇسىرگەن – اۆتور
وتكەن اپتادا «QazaqGeography» رەسپۋبليكالىق قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن ۇلىتاۋ مەملەكەتتىك ۇلتتىق تابيعي پاركىنە اقپاراتتىق تۋر جاساپ, كيەلى ءھام تاريحي جەرلەرگە ارنايى بارىپ قايتتىق. ءوڭىردىڭ كوپ جۇرت بىلە بەرمەيتىن تىلسىم كورىنىستەرىمەن دە تانىستىق. ايتا كەتەيىك, اتالعان ءىسساپار ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلىگىنىڭ ورمان شارۋاشىلىعى جانە جانۋارلار دۇنيەسى كوميتەتى (وشجدك) مەن بۇۇ دامۋ باعدارلاماسىنىڭ (بۇۇدب) «تۇران جولبارىسىن رەينترودۋكتسيالاۋ جانە ۇلىتاۋ تاۋ جوتاسىنىڭ تابيعي جانە تاريحي-مادەني نىساندارىن قورعاۋعا كومەكتەسۋ» جوباسى اياسىندا ءوتتى. تۋر وسى جوبا بارىسىندا قول جەتكىزىلگەن ارالىق ناتيجەلەردى كورسەتىپ, ۇلىتاۋ ايماعىندا تۋريستىك سالانى دامىتۋعا ىقپال ەتۋ ماقساتىن كوزدەيدى. اسىرەسە, ءوڭىردىڭ تاريحي جانە تابيعي الەۋەتىنە نازار اۋدارۋعا, تۇراقتى تۋريستىك ينفراقۇرىلىم قۇرۋعا, كەلۋشىلەر ءۇشىن ايماقتىڭ تارتىمدىلىعىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان.
ساپار بارىسىندا قاتىسۋشىلارعا مازمۇندى باعدارلاما ۇسىنىلىپ, تۇركى وركەنيەتىنىڭ بەسىگى سانالاتىن ۇلىتاۋدىڭ بىرەگەي تابيعي نىساندارىنا ساياحات جاسالدى. جوشى حان تاريحي-مادەني كەشەنىنەن باستاپ, الاشا حان مەن ماقات مازارى, كەيكى باتىردىڭ ۇڭگىرى مەن ءامىر تەمىر جازۋ جازعان تاستىڭ كوشىرمەسى بار التىن شوقى, اقجار بورلى شاتقالى, اۋليەتاۋ مەن حان ورداسى سىندى تاريحي جەرلەرگە اتباسىن بۇردىق. شىڭعىسحاندى اق كيىزگە وراپ حان كوتەرگەن دەيتىن تۇستىڭ قاسيەتىنە ىرىمداپ, ءبىز دە ءبىر اۋنادىق (نەنى بولسا دا جاقسىلىققا جوريتىن حالىقپىز عوي). و شەتى مەن بۇ شەتىنە كوز جەتپەيتىن ۇلىتاۋدىڭ ماڭ دالاسىندا ءۇش كۇن بويى جولسىزبەن ءجۇرىپ, جالپى قاشىقتىق, شامامەن 900 شاقىرىمدى ارتقا تاستاپپىز. العان اسەر مول, تۇيگەنىمىز دە از ەمەس. القيسسا.
ءيا, ۇلىتاۋ دەسە, ءار قيادان ۇلاردى ىزدەيتىنىمىز انىق. « ۇلىتاۋعا باردىڭ با, ۇلار ەتىن جەدىڭ بە؟» دەگەن حالىق ءسوزىنىڭ قاي جىل, قاي عاسىردان بەرى ايتىلىپ كەتە جاتقانى دا بەيمالىم. ەل اراسىندا ۇلار حاقىنداعى اڭىز كوپ. ەستۋىمىزشە, ۇلار – تەك قيا-شىڭدى مەكەندەيتىن قاسيەتتى قۇس. ىزدەگەن ءار جانعا كورىنە بەرمەيدى, ءىزىن دە كورسەتپەيدى. وتە ساق. جەرگىلىكتى جۇرت تا ۇلار قۇستىڭ تاريحىن جاقسى بىلەدى. ۇلىتاۋ وڭىرىندەگى تۋريزم ساراپشىسى ءارى گيد ساعادات مۇحامبەتوۆ قىسى-جازى تاۋ باسىن مەكەن ەتەتىن وتىرىقشى, دەنە تۇرقى كەكىلىككە ۇقساس كەلەتىن شاعىن عانا ۇلار ەشكىمنىڭ مازالاعانىن, تىنىشتىعىن بۇزعانىن قالامايدى دەيدى.
كۇن كوزىمەن قۇبىلعان...
قورعاسىن اۋىلىنان ون سەگىز شاقىرىم جەردە تامدى وزەنىنىڭ بويىمەن قوستاناي وبلىسىنا قاراي تۇسكەندە تابيعاتتىڭ ايرىقشا سۇلۋ مەكەنى بار. ءتىپتى كوپكە بەيمالىم, ادام ءجيى اياق باسا بەرمەيتىن اڭعار دەۋگە دە بولادى. تاۋ سىلەمدەرى ساز توپىراق پەن گيپستىڭ ءتۇرلى مينەرالدارىمەن ارالاسىپ, اق جانە قىزىل تۇستەرگە بويالىپ تۇراتىن اقجار بورلى تاۋلارىنىڭ ەل اراسىندا ءتۇرلى اتاۋى بار. بىرەۋلەر «اقجال بورلى شاتقالى» دەسە, ەندى بىرەۋ «قىزىل» دەپ تە اتايدى. اقجارعا كەلسەڭىز, ءبىر اياعىڭىز ۇلىتاۋدا, ءبىر اياعىڭىز تورعاي دالاسىندا تۇر دەي بەرىڭىز. جايىلا سوزىلعان بورلى شاتقال ەكى وبلىستىڭ دا اۋماعىن الىپ جاتىر. ءتىپتى توبەسىنەن سوناۋ جاققا كوز تىكسەڭىز, قوستاناي وبلىسى كورىنەدى.
ءبىر قاراعاندا, اۋسترالياداعى ۋلۋرۋ توبەشىگىنە وتە ۇقساس, بىراق قۇرىلىمى وزگەشە تاۋ جوتاسى كەلۋشىلەردىڭ سالماعىنان توسەلىپ جاتقانداي. ەڭ اسەرلىسى, كۇننىڭ كوزى قايدا تۇسسە, سول تۇسى ءتۇرلى تۇسكە بويالىپ, سۋرەتشىنىڭ كەنەبىندەي قۇبىلادى. اسىرەسە, كۇن شىعار, كۇن باتار ساتتەگى بورلى شاتقالدىڭ كورىنىسى كوز سۇيسىندىرەدى. بۇل توبەلەردىڭ مۇنداي تۇستەرگە بويالۋى ونداعى مايدا امەتيست كريستالداردىڭ سازدى توپىراقتا كوپ بولعاندىعىنان بولۋى مۇمكىن دەيدى زەرتتەۋشىلەر. ال تۋريستەر اقجاردى مارس پلانەتاسىنىڭ پەيزاجدارىمەن ۇقساستىرىپ, «مارستىق» دەپ تە اتايدى.
اقجاردىڭ عاجايىپ كورىنىسىنە كۋا بولۋ وڭاي شارۋا ەمەس بولىپ شىقتى. جولسىز ون سەگىز شاقىرىم دەگەنىڭىز كەز كەلگەن كولىككە دەس بەرە بەرمەيدى. كۇرت بۇرىلىس, توسىن توبە, قيىر جول. سارى دالا شەت-شەگى جوقتاي جەتكىزبەيتىنى تاعى بار. ءسويتىپ, كەلە جاتقاندا تىم الىستان ءبىر توپ كيىك عارىشتىڭ جىلدامدىعىمەن ىزعىتىپ بارادى. عاجاپ كورىنىس. جەرگىلىكتى جۇرت الدىن كيىك كەسىپ وتسە, جاقسى ىرىمعا بالايدى.
مۇندا شۇڭقىرلار مەن ۇلكەندى-كىشىلى ويپاتتار ءجيى كەزدەسەدى. شوقىلاردىڭ ۇستىڭگى قاباتىندا كريستالدانعان گيپس كوپ. دەگەنمەن وسىنشا جىلدان بەرى قار مەن جاڭبىردىڭ سۋىنا توتەپ بەرىپ كەلە جاتقانى تاڭعالدىرادى. بۇل ماڭدا قاتتى ىستىق كۇن مەن ىلعالدىڭ جوقتىعىنان وسىمدىكتەر مەن جانۋارلار وتە از.
ماقات ساحاناسى
اقجار تاۋلارىنان كەيىنگى توقتاعان نۇكتەمىز – كۇنى بۇگىنگە دەيىن ءبىر كىرپىشى بۇزىلماي ساقتالىپ كەلگەن ماقات ساحاناسى. مازار بورلى شاتقالدان اسا الىس ەمەس. XX عاسىردىڭ باسىندا سالىنعان ەسكەرتكىش ۇلىتاۋ وبلىسى مەن قوستاناي وبلىسىنىڭ شەكاراسىنداعى قورعاسىن اۋىلىنان 8 شاقىرىم جەردە, ارعاناتى تاۋىنان باستاۋ الىپ, تورعايعا كەلىپ قۇياتىن قاراتورعاي وزەنىنىڭ بويىندا تۇر. ەل بىلەتىندەي, بۇل مازاردى تولەك رۋىنان شىققان ماقات ەسىمدى بەدەلدى كىسى ءوز اۋلەتىنە ارناپ سالدىرعان. تۇمسا تابيعات تۇنعان بۇل جەر ءحىح عاسىردا قاراتورعاي وزەنىنىڭ جاعاسىن مەكەن ەتكەن باي ماقات سارجان ۇلىنىڭ قىستاۋى بولعان. ساحاناعا جەرلەنەتىن ادامنىڭ دەنەسى جەرگە كومىلمەي, ەرلەر جانە ايەلدەر ءۇشىن ارنايى بولىنگەن جەراستى كامەرالارىندا ساقتالعان.
كوپشىلىكتى تاڭعالدىرعان كونە كەسەنەنىڭ بار قۇپياسى دا, اڭىز اڭگىمەسى دە ەرەكشە ساۋلەت ۇلگىسىنەن باستالادى. ساحانانىڭ بيىكتىگى – 6 مەتر. سىرتقى بۇرىشتارى مەن قابىرعا جيەكتەرى قىزىل كىرپىشتەن جارتىلاي دوعال قالانىپ, شىعىڭقى باعانامەن ورىلگەن. كۇمبەزى كونۋس ءتارىزدى بولىپ كەلەدى. باس قاسبەتى «پ» ءارپى پىشىندەس بەلدەۋمەن ساندەلىپ, ورتاسىنان دوعال كىرەبەرىس ەسىك شىعارىلعان. ءۇش قابىرعاسى كىلەم ويۋىنا ۇقساس ورنەكپەن ادىپتەلگەن. نەگىزگى قاسبەتتىڭ ىشكى قابىرعاسىنا ساتى ورناتىلعان. ءدالىز ارقىلى ساتىمەن 1 مەتر تەرەڭدىكتەگى قابىرگە تۇسۋگە بولادى. ونىڭ ەسىگى شىمىلدىقپەن جابىلادى. ايەل مەن ەر ادامعا ارنالعان ەكى قابىردىڭ بۇرىشتارىندا شارشى ءپىشىندى ساڭىلاۋ قالدىرىلعان. ەسىك الدىنداعى ساحانادا ءۇش قۇلپىتاس تۇر.
بۇل ساحانانىڭ ەرەكشەلىگى – ءبىر ۋاقىتتا ءۇش ادامنىڭ, ياعني ەر ادامنىڭ, ايەل ادام مەن بالانىڭ ءمايىتى بىرگە قويىلا بەرەدى. كىرەبەرىستە شىمىلدىقتى اشقاندا ەڭ ءبىرىنشى ماڭدايىڭ تيەتىن – بالانىڭ ورنى. سوسىن سول جاق تۇبىندە ەر ادامنىڭ ءمايىتىن قوياتىن جەر بار. ورتاسىنا ايەلدەر قويىلادى. مۇندا جاتقان ءمايىت شىلىڭگىر شىلدەنىڭ اپتاپ ىستىعىندا دا يىستەنىپ كەتپەيدى. سەبەبى, ساحانانىڭ ىشىندە ءاربىر ءمايىت قويىلعان جەردە اۋا تازارتاتىن ارنايى قۇبىر جەلىسى بار. سوندىقتان اشىق قابىرستاننىڭ ىشىندە مۇلدە ءيىس تۇرمايدى. ۇنەمى قوڭىر سالقىن. ىشكى قابىرعاسى كىرپىشتەن ورىلگەن. بىرقالىپتى سالقىن اۋا ساقتالىپ تۇرادى. ساحانا ىشىندە ورىن بوساتۋ كەرەك بولعان جاعدايدا, مۇندا جاتقان ءمايىتتىڭ ەتى اعىپ كەتكەننەن كەيىن, سۇيەگىن قاپشىققا جيناپ, تومەنگە تۇسىرەدى. ال ورىن بوساتۋ كەرەك بولماسا, باسقا ءمايىتتى اكەلگەنشە سول جەردە جاتا بەرەدى.
ماقات بايدىڭ نەمەرەسى ابۋعالي ماقاتوۆتىڭ ايتۋىنشا, ماقات ساحاناسىنىڭ ىرگەتاسى 1898 جىلى قالانا باستاعان. كىرپىشتەرى قولدان قۇيىلىپ, ءار كىرپىشكە قۇران اياتتارى جازىلعان, قۇرىلىس جۇمىستارى 1907 جىلى اياقتالادى.
«1890 جىلدارى ماقات اتام تۇركىستانعا بارىپ, قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسىن كورىپ, ماڭايىنداعى ەسكى قورىمداردى ارالاپ, ءوز بولاشاق ۇرپاعىنا ەسكەرتكىش قالدىرسام دەگەن ويعا كەلەدى. ساحانا تامنىڭ ءسۇلبى جوباسىن سىزىپ, ەلىنە قايتىپ ورالادى. كەلگەن سوڭ ءوزى مەكەندەگەن سارىادىر, كەيىن قايىڭشوق, كازىرگى تاڭدا ماقات دەپ اتالاتىن جەرگە ەرەكشە cاحانا تام سالامىن دەپ بەل بۋىپ, ىسكە كىرىسىپ كەتەدى. وسىلايشا, اتام ماقات, ءىنىسى احمەت ەكەۋى تۇراقتاعان جەردە, اۋىل-ايماقتىڭ جىگىتتەرىن جالداپ, كىرپىش قۇيعىزىپ, وسى ساحانانى تۇرعىزا باستايدى», دەيدى ابۋعالي ماقاتوۆ.
ابۋعالي شاراپ ۇلىنىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, ساحانانىڭ توبەسىندەگى كۇمبەزىندە وت جاعىپ, جاۋ شاپقان كەزدە تۇتىندەتىپ بەلگى بەرەتىن بارلاۋ ورنى بولعان. اشىق قابىردە التى ادام جاتىر. ءبارى وسى اۋلەتتىڭ تۋىس-تۋعاندارى: ماقاتتىڭ ءىنىسى كەنجەباي ەركەجان بالاسى, ايتباي, ەسىلباي, احمەت اتانىڭ ءسابي كەزىندە شەتىنەپ كەتكەن قىز بالاسى جانە تولەك رۋىنا جاتپايتىن, اكەمنىڭ رۇقساتىمەن جەرلەنگەن بوتەن ءبىر ءمايىت بار. ال سوڭعى جەرلەنگەن ابۋعالي ماقاتوۆتىڭ اكەسى – شاراپ ماقات ۇلى (شىن ەسىمى – شاhاراپ).
ماقات بايدىڭ ءوزى كەڭەس وكىمەتىنىڭ قاھارىنا ۇشىراپ, ءومىرىنىڭ سوڭىن تاۋ-تاستى پانالاپ, قۋعىن-سۇرگىنمەن وتكىزگەن. 1931 جىلى قازىرگى قىزىلوردا وبلىسى سۇلۋتوبەدەگى دايىرتاقىر دەگەن جەردە كوز جۇمادى.
شىڭعا دا شىقتىق
ساپارىمىزدىڭ ءۇشىنشى كۇنى ارتىنىپ-تارتىنىپ ۇلىتاۋ تاۋلارىنىڭ ەڭ بيىك شىڭى – اۋليەتاۋعا شىقتىق. جەرگىلىكتى جۇرت ەرەكشە كيەلى سانايتىن بۇل شىڭعا قاتىستى اڭىز-اڭگىمەلەر دە كوپ. بۇل تاۋلار الاتاۋ سەكىلدى تىم بيىك بولماسا دا شىڭىنا شىعۋ وڭايعا سوقپادى. قادام باستىرمايتىن جارتاستى جول لەزدە شارشاتادى. توبىلعى مەن جابايى شىرشالار دا ادىمىڭدى اشتىرمايدى. الدىمىزدان شىققان اۋىل تۇرعىندارى جىلىنا ءبىر رەت اۋليەتاۋعا شىعۋدى ادەتكە اينالدىرعان. جارتى جولدى ەڭسەرسەڭ, توبەسى ەڭىس دەپ سەندىردى. تاۋدىڭ كيەسى دە سول, تالپىنعان جاندى جارتى جول قينايدى دەسەدى. اۋليەتاۋ اتاۋى وسى جەردە جەرلەنگەن بەس اۋليەگە قاتىستى ايتىلادى. سونىمەن, شىڭعا ءمىنىپ-ءتۇسۋ ۋاقىتىمىز, شامامەن, 2-3 ساعاتتى قۇرادى. بيىكتەگەن سايىن ارتقا قارايمىز – تومەندە الاقانداي ۇلىتاۋ اۋىلى. سونداي-اق ۇلىتاۋدان قاراتورعاي, سارىتورعاي, ۇلى جىلانشىق, تەرىساققان, قاراكەڭگىر, جەزدى وزەندەرى باستاۋ الادى. اتالعان وزەندەردىڭ بىرنەشەۋىنىڭ تارماعىن شىڭ توبەسىنەن كوردىك.
جالپى, ۇلىتاۋ سىلەمدەرى – سارىارقانىڭ وڭتۇستىك-باتىس شەتىندەگى 240 شاقىرىمعا سوزىلىپ جاتقان ۇساق شوقىلى, الاسا تاۋلى القاپ. ال ۇلىتاۋ اۋىلىنان باتىسقا قاراي 2 شاقىرىم قاشىقتىقتا ورنالاسقان. بيىكتىگى 400 مەتردەن 1 134 مەترگە دەيىن جەتەدى. اۋليەتاۋدان باسقا ەدىگە تاۋى, كىشىتاۋ دەگەندەي تاۋلارعا بولىنەدى. ۇلىتاۋ توڭىرەگىندە تۇركى قاعاندىعى زامانىنىڭ بەلگىلەرى – تاس مۇسىندەر كوپ ساقتالعان.
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ « ۇلىتاۋ حالىقارالىق دەڭگەيدەگى ەتنوگرافيالىق ءتۋريزمنىڭ ورتالىعى بولۋعا ءتيىس» دەگەن تاپسىرماسى اياسىندا 2021 جىلى « ۇلىتاۋ» مەملەكەتتىك ۇلتتىق تابيعي پاركى» رەسپۋبليكالىق مەملەكەتتىك مەكەمەسى قۇرىلدى. بۇل – ەلىمىزدەگى ون ءتورتىنشى بولىپ قۇرىلعان ۇلتتىق پارك. اتالعان پارك تە بيولوگيالىق جانە لاندشافتتىق ءار الۋاندىلىقتى ساقتاپ قالۋ, ارنايى ەكولوگيالىق, عىلىمي, تاريحي-مادەني جانە رەكرەاتسيالىق قۇندىلىعى بار تابيعاتتى قورعاۋ جانە كەلەشەك ۇرپاققا تاپسىرۋ ماقساتتارى ءۇشىن مەملەكەتتىك تابيعي رەزەرۆتىك قوردىڭ بىرەگەي تابيعي كەشەندەرىن, وبەكتىلەرىن پايدالانۋ ماقساتىن كوزدەيدى. ۇلتتىق پاركتىڭ جالپى اۋماعى – 58 912 گا. ونىڭ ىشىندە ارعاناتى ورمان ساياجايى – 33 419 گا, ۇلىتاۋ ورمان ساياجايى – 20 847 گا, شوق ورماندار – 4 646 گا, كۇزەت ايماعى – 28 420 گا قۇرايدى.
اتالعان پاركتە وسىمدىكتەردىڭ وزگە اۋماقتا كەزدەسپەيتىن «قىزىل كىتاپقا» ەنگەن بەس ءتۇرى بار. اتاپ ايتساق, قىرعىز قايىڭى, قاۋىرسىن ءشوپ, ەكىگۇلدى قىزعالداق, قوڭىراۋلى قىزعالداق, شرەنك قىزعالداعى. بۇگىنگى تاڭعا دەيىن مۇنداعى وسىمدىكتىڭ 382 ءتۇرى انىقتالعان. ياعني دارىلىك وسىمدىكتەردىڭ كەڭ تارالعان بىرقاتار تۇقىمدارى – يتمۇرىن, مىڭجاپىراق, قاراندىز, شايقۋراي, قىنا, شەگىرشىن, جۇلدىزگۇل, ت.ب. كەزدەسەدى.
ەكولوگيالىق اعارتۋ, رەكرەاتسيا جانە تۋريزم ءبولىمى باسشىسى ەردەن راحمانيانوۆتىڭ ايتۋىنشا, مۇندا جاندىكتەردىڭ 105 جانە ورمەكشى تارىزدىلەردىڭ 345 ءتۇرى كەزدەسەدى.
«زەرتتەلگەن اۋماقتا كەزدەسەتىن جاندىكتەر مەن ورمەكشى تۇقىمداستاردىڭ 77 ءتۇرى انىقتالدى. قۇستاردىڭ 200 ءتۇرى, بالىقتىڭ 8 ءتۇرى مەملەكەت قامقورلىعىنا الىنعان. ونىڭ ىشىندە پاركتىڭ قورعاۋىندا مەملەكەت اۋماعىندا سيرەك كەزدەسەتىن جانە جويىلىپ كەتۋ قاۋپى بار ەلىمىزدىڭ «قىزىل كىتابىنا» ەنگەن جانۋارلاردىڭ بىرنەشە ءتۇرى مەكەن ەتەدى», دەيدى ول.
ەردەن راحمانيانوۆتىڭ ايتۋىنشا, «اۋليەتاۋ» تۋريستىك سوقپاعىنىڭ تولقۇجاتى ورمان شارۋاشىلىعى جانە جانۋارلار دۇنيەسى كوميتەتىندە بەكىتىلگەن. اتالعان تۋريستىك سوقپاققا 2022 جىلدىڭ قاراشا ايىندا «تۇران جولبارىسىن رەينترودۋكتسيالاۋ ءۇشىن جاعداي جاساۋ جانە ۇلىتاۋ تاۋ الابىنىڭ تابيعي جانە تاريحي-مادەني نىساندارىن ساقتاۋعا جاردەمدەسۋ» جوباسى اياسىندا بۇۇ جانە «QazaqGeography» رەسپۋبليكالىق قوعامدىق بىرلەستىگىمەن بىرلەسە وتىرىپ ۇلتتىق پاركتىڭ «اۋليەتاۋ» تۋريستىك سوقپاعىنىڭ كىرىس توبىنىڭ ديزايندىك جوباسى ازىرلەنىپ, سوعان سايكەس تۋريستىك سوقپاقتىڭ ستەللاسى, ەلەكتروندى شلاگباۋم, 600 شارشى مەترلىك اۆتوتۇراق, 50 ءتۇپ قاراعاي, وتىراتىن ورىندار جانە قوقىس تاستاۋ جاشىكتەرى قويىلعان.
«ۇلتتىق پاركتىڭ «ەدىگە تاۋى» تۋريستىك سوقپاعىنىڭ تولقۇجاتى دايىندالىپ, الداعى ۋاقىتتا بەكىتۋگە ورمان شارۋاشىلىعى جانە جانۋارلار دۇنيەسى كوميتەتىنە جولدانادى. جوبا اياسىندا قىركۇيەك-قازان ايلارىندا اۋليەتاۋ تۋريستىك سوقپاقتى تولىقتاي اباتتاندىرۋ, كوركەيتۋ جۇمىستارى جوسپارلانىپ وتىر. ال تۋريستەردىڭ سانى جىلدان-جىلعا ارتىپ كەلەدى. قازىرگى تاڭدا اپتاسىنا, شامامەن 150-200 ادام كىرەدى», دەيدى ەردەن راحمانيانوۆ.
ۇيىمداستىرۋشىلار 2022 جىلدان بەرى بۇۇ دب جانە وشجدك-مەن بىرلەسىپ, ەكولوگيالىق ءتۋريزمدى دامىتۋ بويىنشا جۇمىس جاساپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى. وسى ۋاقىت ىشىندە ماركەتينگتىك تالداۋ, جاڭا تۋريستىك باعىتتاردى جاساۋ جانە ولاردى جابدىقتاۋ بويىنشا ۇسىنىستار دايىندالىپ, ۇلتتىق جانە حالىقارالىق ساراپشىلاردى تارتۋ ارقىلى ۇلىتاۋ اۋدانىنىڭ تۋريزم ستراتەگياسى ازىرلەنگەن. سونداي-اق ۇلىتاۋ مۇتپ-نىڭ ءتۋريزمدى دامىتۋ جوسپارى دايىندالىپ, ۇلتتىق پاركتى باسقارۋ جوسپارىن ازىرلەۋ بويىنشا كەڭەستەر بەرىلدى. ودان بولەك ۇلىتاۋ تابيعي مۇراسىن زەرتتەۋگە ارنالعان قۇرال-جابدىقتار ساتىپ الىنىپ, مۇتپ قىزمەتكەرلەرىنە ارنالعان وقىتۋ ترەنينگتەرى ۇيىمداستىرىلدى. قازىرگى ۋاقىتتا جەرگىلىكتى حالىقپەن بەلسەندى جۇمىس جۇرگىزىلىپ جاتىر. اتاپ ايتقاندا, تۇرعىندارعا تۋريستىك بيزنەستى دامىتۋ بويىنشا ترەنينگتەر وتكىزىلىپ, قوناقۇيلەر سالۋ, كادەسىي دۇكەندەرى مەن ۇلتتىق ناقىشتاعى بۇيىمدار شىعاراتىن شەبەرحانالار اشۋ سىندى باستامالارعا قولداۋ كورسەتىلىپ جاتىر. ماسەلەن, ۇلىتاۋ اۋىلىندا قوناقۇي اشقان بايمامبەتوۆتەر وتباسى – وسى جوبانىڭ ءبىر ناتيجەسىن كورسەتىپ وتىر. كەڭ ءارى جايلى ءۇي كەلەسى ماۋسىمدا العاشقى قوناقتارىن قابىلداۋعا دايىن. ءۇي يەلەرى بۇۇ دب مەن «QazaqGeography» بىرلەسە ۇيىمداستىرعان ترەنينگتەردەن وتكەن.
« ۇلىتاۋ تۋريستەر ءۇشىن وتە قىزىقتى باعىت, قازىرگى ۋاقىتتا ءالى دە تانىمال بولا قويماسا دا, قارقىندى تۋريستىك الەۋەتكە يە. ءبىز جەرگىلىكتى تۇرعىنداردى تۋريستىك بيزنەسكە تارتۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. بۇل ءبىر جاعىنان ولاردىڭ ءومىر ساپاسىن ارتتىرۋعا كومەكتەسسە, ەكىنشى جاعىنان ەلىمىزدى تۋريزم نارىعىندا العا جىلجىتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى», دەيدى جوبا ۇيلەستىرۋشىسى مادينا قيناياتوۆا.
ءتۋريزمدى دامىتۋ جوباسى ءوز جۇمىسىن جالعاستىرادى. بولاشاقتا تۋريستىك سوقپاقتاردى ورىندىقتارمەن جانە ساياجايلارمەن جابدىقتاۋ, اقپاراتتىق ستەند ورناتۋ, وقىتۋ ترەنينگتەرىن وتكىزۋ جانە باسقا دا ءىس-شارالاردى جۇزەگە اسىرۋ جوسپارلانىپ وتىر.
استانا – ۇلىتاۋ – استانا
