تەاتر • 24 قىركۇيەك, 2024

«اق كەمە» كەرەمەت-اق, اتتەگەن-ايى دا بار...

180 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

جۇمات شانين اتىنداعى شىمكەنت قالالىق اكادەميالىق قازاق دراما تەاترى 96 ماۋسىمىن شىڭعىس ايتماتوۆتىڭ «اق كەمە» پلاستيكالىق قويىلىمىنىڭ پرەمەراسىمەن اشتى.

«اق كەمە» كەرەمەت-اق, اتتەگەن-ايى دا بار...

ادامزاتتىڭ ايتماتوۆى اتانعان قىرعىزدىڭ بەلگىلى جازۋشىسىنىڭ بۇل شىعارماسىن وقىماعان ادام جوق شىعار. وندا قاتىگەزدىك پەن مەيىرىمدىلىك قاتار سۋرەتتەلىپ, قاتى­گەزدىك قوعامدى جايلاسا ادامدى ادام­گەرشىلىگىنەن ايىراتىنى, سول ءۇشىن مەيىرىمدىلىككە ۇمتىلىپ, ادام بالاسى جان-جاعىنا شاپاعاتىن توگىپ ءجۇرۋ كەرەكتىگى ايتىلعان.

ءاسانالى سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى, گرۋزيادا وتكەن نودار دۋمبادزە اتىن­داعى حالىقارالىق تەاترلار فەستيۆا­لىنىڭ «ۇزدىك رەجيسسەر» اتالىمىنىڭ يەگەرى گاۋحار اداي ساحنالاعان بۇل سپەكتاكل بىرنە­شە كورىنىسىمەن ەستە قالدى. بىرىن­شىدەن, پرەمەرادا اكتەرلەر حورەو­گرافيالىق بي ونەرىنىڭ كەرەمەت ەلەمەنتتەرىن كورسەتتى. ەكىنشىدەن, ساحنانىڭ بەزەندىرىلۋى قويىلىمنىڭ تاقىرىبىن اشا ءتۇستى. سول ءۇشىن رەجيسسەر گاۋحار ادايمەن بىرگە قويۋشى سۋرەتشى گۇلدانا الينا شىمكەنت قالاسى اكىمىنىڭ العىسحاتىمەن ماراپاتتالدى.

قويىلىم بالا مەن تابيعات ارا­سىن­داعى تىلسىم بايلانىستى كورسەتۋ­مەن باستالدى. ونىڭ اق كەمەگە سالەم بەرۋى, ءتىل بىتكەن بورەنەمەن ويناۋى, بۇعى انانىڭ جەر بەتىندەگى ەڭ مەيىرىمدى جاراتىلىس ەكەنىنە, جانۋاردىڭ قۇدىرەتى­نە سەنۋى وتە كوركەم دە اسەرلى شىقتى. بىراق ەكىنشى ەپيزودتا كورەرمەندى مۇلدەم باسقا كورىنىس كۇتىپ تۇردى. ءبىرىنشى ەپيزودتا مەيىرىمدىلىك شۋاق شاشىپ, زالداعى وتىرعان ادامداردىڭ جۇزىنە كۇلكى ۇيىرسە, ەكىنشى اكتىدە بالانىڭ وتباسىنداعى اۋىر جاعداي كورىنىس بەردى. قۇرساق كوتەرمەگەن بەكەيدىڭ مۇشكىل ءحالى, ءسابي اڭساعان ورازقۇلدىڭ جىندى مىنەزى, امالسىز كۇي كەشكەن كەمپىر مەن سولاردىڭ ورتاسىندا شاپقىلاپ, اراسىندا بالانىڭ بار تىلەگىن ورىنداۋعا تىرىسىپ جۇرگەن بايعۇس مومىن شالدىڭ قالبالاقتاعان ارەكەتى اياۋشىلىق سەزىمدەرىن تۋعىزدى. دەگەنمەن وسى قويىلىمدا رەجيسسەر كەيىپكەرلەردى جاقسى مەن جامانعا بولمەي, ارقايسىسىنىڭ تاعدىرى بارىن, ءومىر بولعان سوڭ ادام باسىنا قانداي قيىندىق كەلمەيدى, سوندىقتان تاعدىر تالكەگىنە تۇسكەن ءاربىر جاندى تۇسىنە ءبىلۋ كەرەك دەگەندەي وي ايتقىسى كەلگەنى بايقالادى. سپەكتاكل پلاستيكالىق جانرمەن ارالاس بولعاندىقتان, مۇندا اكتەرلەردىڭ سوزىمەن بىرگە ارەكەت, بي قيمىلدارى دا كوبىرەك قامتىلىپ جاتتى. ءتىپتى كەيىپكەرلەردىڭ باسىنا تۇسكەن قايعىنى كورەرمەنگە ءبىلدىرۋ ءۇشىن اكتەرلەر بيمەن, بەلگىلى ءبىر ءىس-قيمىل ارەكەتىمەن ۇعىندىرۋعا تىرىستى. ارينە, مۇنىڭ ءبارى جينالىپ كورەرمەن كوڭىل كۇيىنە ەموتسيالىق تولقىن جۇگىرتكەنى ەرەكشە بايقالدى. تەاتردىڭ بۇرىنعى كلاسسيكالىق بايانداۋى ەمەس, كەشەگى «اق كەمە» قازىرگى تەاتر ونەرى وقيعانى ءىس-ارەكەتپەن, ءۇنسىز قيمىلمەن ءتۇسىندىرىپ جەتكىزۋ ءتاسىلىن قولدانعان سەكىلدى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, سپەكتاكل ايتماتوۆتىڭ ءدال شىعارماسىنداعىداي قۇرىلماي, رەجيسسەردىڭ فانتازياسى مەن پال­ساپالىق ويىنىڭ نەگىزىندە ساحنالانىپ, تۇپنۇسقاسىنان مۇلدەم باسقاشا رەڭك الدى. سوندىقتان قويىلىمدى ءتۇسىنىپ, تۇيسىگىنەن وتكىزۋ ءۇشىن ادامعا تەرەڭ پايىم مەن پاراسات قاجەت.

پرەمەرادان كەيىن قالا اكىمىنىڭ ورىنباسارى سارسەن قۇرانبەك تەاتر ۇجىمىن كەلە جاتقان 95 جىلدىق مەرەيتويىمەن قۇتتىقتاپ, تەاتر ونە­رىنىڭ العا قاراي ورلەۋىنە جاعداي جاساۋ ءۇشىن قالا اكىمدىگى قوسىمشا 52 شتات بولگەنىن, ت.جۇرگەنوۆ اتىنداعى ونەر اكادەمياسىنان 20 جاس اكتەردى جۇمىسقا قابىلداعانىن, ولاردى بار­لىق ماتەريالدىق جاعدايمەن اكىمدىك ءوزى قامتاماسىز ەتكەنىن جەتكىزدى.

وسى قويىلىمدا كوڭىلگە قاياۋ تۇسىرگەن ءبىر كورىنىستى ايتپاي كەتپەۋ­گە بولماس. سپەكتاكل بارىسىندا ورمانعا بارعان ورازقۇل ەرەگەسكە جول بەرىپ, بورەنەنى كادىمگىدەي قىل ارقانمەن اسىپ قويادى. الا جىپكە اسىلىپ سالبىراعان بورەنە رولىندەگى اكتريسا ءبىراز ۋاقىت بويى وسى قالپىندا تۇرادى. سپەكتاكلدى تاماشالۋعا ۇلكەندەرمەن بىرگە مەكتەپ وقۋشىلارى دا كوپ كەلدى. سوندا ءدال ساحنا تورىندەگى اسىلعان ادامنىڭ كەيپى بالالارعا جاعىمسىز اسەر قالدىرماسا يگى ەدى... «سىنىقتان باسقانىڭ ءبارى جۇعادى» دەمەكشى, بۇل كورىنىس ەرتەڭ بالالارعا باسقاشا وي سالىپ جۇرمەي مە دەگەن وي دا ءاپ-ساتتە قىلاڭ بەردى. ويتكەنى قازىرگى تاڭدا وقۋشىلار اراسىندا سۋي­تسيد كوبەيىپ كەتكەن. ال بۇل ستاتيس­تيكا جونىنەن شىمكەنت قالاسى رەس­پۋبليكا كولەمىندە الدىڭعى قاتاردا كەلەدى. مۇنى بيىل وتكەن كەلەلى باس­قوسۋدا سول قالا اكىمىنىڭ ورىنباسارى سارسەن قۇرانبەك وكىنىشپەن باياندادى. بۇل رەتتە پسيحولوگتەر سۋيتسيدتىك ارەكەتتەردى جاريالاۋدىڭ ءوزى ادامعا تەرىس اسەر ەتەتىنىن ايتادى. ءتىپتى ءبىر كەزدەرى اقپارات سالاسىنا جاۋاپتى مينيسترلىك باق وكىلدەرى سۋيتسيدتىك ءولىم جاعدايلارىن جاريالاۋدىڭ وزىندىك ەرەجە-رەگلامەنتىن بەكىتۋ كەرەكتىگىن مالىمدەگەن.

ارينە, ءبىز تەاتر سىنشىسى ەمەسپىز. «اق كەمەنىڭ» قالاي قويىلعاندىعى, اكتەرلەردىڭ شەبەرلىگى, رەجيسسەردىڭ يدەيانى قانشالىقتى اشا العاندىعى, وسى سەكىلدى ونەردىڭ باسقا دا ماسەلەلەرى جونىندە تەاتر سىنشىلارى كەيىن باعاسىن بەرە جاتار.

 

شىمكەنت 

سوڭعى جاڭالىقتار