سۋرەتتى تۇسىرگەن – جەڭىس ىسقاباي
بۇعان دەيىن كەربۇلاق, پانفيلوۆ اۋداندارىندا ءدال وسىنداي تۇرعىن ۇيلەر ەلگە تابىستالعان ەدى. ەندى سول يگىلىكتى ءىستىڭ جالعاسى رەتىندە ءۇشارال قالاسىندا 60 پاتەرلى كوپقاباتتى تۇرعىن ءۇيدىڭ كىلتى تۇرعىن ءۇي كەزەگىندە تۇرعان اۋدان ازاماتتارىنا بەرىلدى. زاماناۋي ۇلگىدە بوي كوتەرگەن باسپانانىڭ قۇرىلىس جۇمىستارىن اۋداندىق قۇرىلىس, ساۋلەت جانە قالا قۇرىلىسى ءبولىمىنىڭ تاپسىرىسى نەگىزىندە مەردىگەر «قاينار اكب» جشس جۇرگىزدى.
جالپى, اۋداندا تۇرعىن ءۇي كەزەگىندە 4 سانات بويىنشا 1653 ازامات تىركەلگەن. 5 قاباتتان تۇراتىن 60 پاتەرلى جالدامالى تۇرعىن ۇيدە ءبىر 30 بولمەلى, 15 ەكى بولمەلى, 15 ءۇش بولمەلى پاتەر بار. باسپانالى بولۋ باقىتىنا يە بولعان اۋدان تۇرعىنى, كوپبالالى انا گۇلايىم شاكەنوۆا وبلىس اكىمدىگىنە العىسىن ءبىلدىردى.
«تۇرعىن ءۇي كەزەگىندە تۇرعانىما 5 جىلدان استام ۋاقىت بولدى. 5 بالاممەن ساپاسى ناشارلاۋ جالدامالى ۇيلەردە تۇرىپ كەلدىك. مىنە, بۇگىن تۇرعىن ءۇي كەزەگىمەن جەكە جاڭا, زاماناۋي تۇرعىن ءۇيدىڭ كىلتىن يەلەنىپ جاتىرمىز. قۋانىشىمىزدا شەك جوق. بارشا جاڭا قونىس يەلەرىن قۇتتىقتايمىن. اۋدانىمىز دامي بەرسىن. قونىستويىن تويلاپ جاتقان تۇرعىنداردىڭ اراسىندا وتباسىلىق ومىرگە جاڭا اياق باسقاندار دا, زەينەت جاستاعى قاريالار دا بار. ەندىگى ماقسات – پاتەر ءىشىن تولتىرىپ, تاۋەلسىز ەلدە باقۋاتتى كۇن كەشۋ», دەدى گ.شاكەنوۆا.
پاتەر كىلتتەرىنە يە بولعانداردىڭ باسىم بولىگى – الەۋمەتتىك جاعىنان از قامتىلعان, جىلدار بويى پاتەر كەزەگىندە تۇرعان وتباسىلار. جىل ساناپ دامىپ كەلە جاتقان الاكول اۋدانىنداعى تۇرعىن ءۇي ماسەلەسى وڭ تۇرعىدا شەشىلىپ جاتىر.
ايتا كەتەيىك, اۋدان حالقىنىڭ الەۋمەتتىك احۋالىن جاقسارتۋ, تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا تۇرعىن ءۇي كەزەگىندە تۇرعان حالىقتىڭ الەۋمەتتىك وسال توپتارىنداعى اۋدان تۇرعىندارىنا 60 ءۇي, قابانباي اۋىلىندا جاس ماماندارعا ارنالعان 10 جەكە تۇرعىن ءۇيدىڭ قۇرىلىس جۇمىسى باستالىپ, جىل سوڭىنا دەيىن قولدانىسقا بەرۋ جوسپارلانىپ وتىر. وسىلايشا, وڭىردە قونىستويىن تويلاۋشىلار سانى ارتپاق. وتباسىلاردى تۇرعىن ۇيمەن قولداۋدىڭ كەشەندى مودەلى ءالى دە جالعاسادى.
بيىل جالپى العاندا وبلىستا 4 مىڭنان استام وتباسى قونىستويىن تويلايدى. اتاپ ايتقاندا, جالگەرلىك – 678, جەڭىلدەتىلگەن نەسيەلىك – 1802, «جەتىسۋ جاستارى» باعدارلاماسىمەن – 50, «جەرۇيىق» باعدارلاماسىمەن – 66, اپاتتى تۇرعىن ءۇي يەلەرىنە – 95, حالىقتىڭ الەۋمەتتىك وسال توپتارىنا جالگەرلىك تۇرعىن ءۇي ساتىپ الۋعا – 866, دەمەۋشىلەر ەسەبىنەن 560 ءۇي بەرىلەدى.
بۇل رەتتە, اسىرەسە تالدىقورعان قالاسىندا تۇرعىن ءۇي ماسەلەسى وزەكتى سانالادى. بۇگىندە وبلىس ورتالىعىندا 15 مىڭنان استام ادام تۇرعىن ءۇي كەزەگىندە تۇر. كەزەكتەگى ازاماتتاردى باسپانامەن قامتۋ ءىسىن ىلگەرىلەتۋ ماقساتىندا قۇرىلىس قارقىنى جىل سايىن ارتىپ كەلەدى.
تالدىقورعان قالالىق اكىمدىگىنىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك, بيىل بيۋدجەت قارجىسى ەسەبىنەن تالدىقورعاندا 56,8 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇيدى پايدالانۋعا بەرۋ جوسپارلانعان. اتاپ ايتقاندا, 108 پاتەرلىك 4 ءۇي جالگەرلىك, 590 پاتەرلىك 17 ءۇي نەسيەلىك بولماق. سولاردىڭ ىشىندە قالانىڭ 9-شاعىن اۋدانىنداعى بەس, جەتى جانە توعىز قاباتتى جالپى سانى 89 پاتەرلىك ءۇيدىڭ بۇگىندە قۇرىلىس جۇمىستارى 90% اياقتالعان.
– قۇرىلىس جۇمىسىنىڭ جالپى قۇنى – 1 ملرد 778 ملن تەڭگە. تۇرعىن ءۇيدى سالۋ بارىسىندا وتاندىق قۇرىلىس ماتەريالدارى پايدالانىلدى. بۇل ۇيلەردە ءبىر, ەكى جانە ءۇش بولمەلى پاتەرلەر بار. قازىرگى كەزدە لينولەۋم توسەۋ, ىشكى ارلەۋ جۇمىسى جۇرگىزىلىپ جاتىر. نىساندى قىركۇيەك ايىنا تاپسىرۋ جوسپارلانعان, سودان كەيىن جاڭا شاعىن اۋداندى تۇتاس قامتي وتىرىپ, اباتتاندىرۋ جۇمىستارى باستالادى, – دەدى تالدىقورعان قالالىق قۇرىلىس ءبولىمىنىڭ باس مامانى مارلان قاليەۆ.
وتكەن جىلى تۇرعىن ءۇيدى پايدالانۋعا بەرۋ تالدىقورعاندا رەكوردتىق كورسەتكىشكە جەتكەن. سونىڭ ارقاسىندا كەزەكتە تۇرعانداردىڭ شامامەن 12-13%-ى باسپاناعا يە بولدى. ال وبلىس بويىنشا 2022-2023 جىلدارى مەملەكەتتىڭ قولداۋىمەن, دەمەۋشىلەردىڭ كومەگىمەن 2100-دەن استام وتباسى تۇرعىن ۇيگە يە بولدى, سونىڭ ىشىندە 700-ءى كوپبالالى, 751-ءى الەۋمەتتىك وسال توپقا جاتاتىن وتباسى, 100-ءى – جەتىم بالا ساناتىنداعىلار.
جالپى, بيىل جەتىسۋ وبلىسىندا 349,3 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇيدى پايدالانۋعا بەرۋ جوسپارلانىپ وتىر. بۇل 2023 جىلعى دەڭگەيدەن 8,2%-عا ارتىق, سونىڭ ىشىندە 1175 پاتەرلى, اۋماعى 99 مىڭ شارشى مەتر بولاتىن 37 ءۇي بيۋدجەت ەسەبىنەن ىسكە قوسىلادى. ەسكە سالا كەتەلىك, وسى جىلدىڭ 7 ايىندا وڭىردە 134 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلگەن.
جەتىسۋ وبلىسى
