ەڭسەنى تىكتەتكەن ەلدىك مىندەتتەر

ەاەو – مينسك باستامالارى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق (ەاەو) ءوز جۇمىسىن باستادى. كۇتىلگە­نىن­دەي, بۇل ماسەلە بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى تاراپىنان جان-جاقتى كور­سەتىلۋ ۇستىندە. ساراپشىلار مەن تالداۋ­شىلار اتالعان تاقىرىپقا بۇرىنعىعا قاراعاندا اناعۇرلىم كوپ پىكىر بىلدىرە باستادى. بۇعان اقپاراتتىق سەبەپتەر دە اسەر ەتۋ ۇستىندە. جاقىندا مينسك تاراپىنان ايتىلعان ەاەو-نى يندۋستريا­لاندىرۋ جونىندەگى باستامالار وسى ءسوزىمىزدىڭ ايقىن ايعاعى بولىپ تابىلدى. 2015 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان بەلارۋس ەاەو-عا توراعالىق ەتۋ قۇقىنا يە بولدى. ءىس جۇزىندە سول ساتتە-اق ەل پرەزيدەنتى الەك­ساندر لۋكاشەنكو ەۋرازيالىق ەكونو­ميكالىق كەڭىستىكتى يندۋستريالاندىرۋ بويىنشا ءوزىنىڭ جوسپارىن جاريالادى. ا.لۋكاشەنكو وتە قىسقا مەرزىم ىشىندە رەسەي مەن قازاقستاننىڭ كومىرسۋتەگىنە تاۋەلدىلىكتى تومەندەتۋ ءۇشىن بىرلەستىك ەلدەرىن يندۋستريالاندىرۋ ءۇشىن جاعداي جاساۋ قاجەت ەكەنىن مالىمدەدى. بۇل ءۇشىن مينسك مىناداي ۇسىنىستار جاساپ وتىر: – وداق شەڭبەرىندە ونەركاسىپتىك ىنتى­ماق­تاستىقتىڭ نەگىزگى باعىتتارىن قابىلداۋ; – كەلىسىلگەن, بولاشاقتا ءبىرتۇتاس اگروونەركاسىپتىك ساياسات جۇرگىزۋ; – 2016 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان ءدارى-ءدار­مەك قۇرالدارى مەن مەديتسينا بۇيىم­دارىنىڭ ءبىرتۇتاس نارىعى قىزمەتىن قامتاماسىز ەتۋ; – ەكسپورتتى دامىتۋ بويىنشا ءبىر­لەسكەن ءىس-قيمىلداردى مەڭزەيتىن شارتتى جۇزەگە اسىرۋ جونىندەگى باستامالار. بۇل شارالاردىڭ بارلىعىنىڭ كوكەي­كەستى ەكەنى كۇمانسىز. ناق سوندىقتان دا ا.لۋكاشەنكونىڭ ءتۇرلى مالىمدەمەلەرىن قوسا العاندا, بەلارۋس پرەزيدەنتىنىڭ سول «قاڭتارداعى تەزيستەرى» ماسكەۋدە جانە استانادا تۇسىنىستىكپەن قابىلداندى. شىن مانىندە, مۇنايعا الەمدىك باعانىڭ تومەنگى كونيۋنكتۋراسى جاعداي­ىندا قۋات كوزدەرىن ەكسپورتتاۋشى ەلدەر ەكونوميكاسىنىڭ كوپتەگەن پروبلەمالارى جالاڭاشتانىپ شىعا كەلەدى. رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير ءپۋتيننىڭ سالماقتى ۇستانىم تانىتىپ, جۇرتشىلىقتى ەكونوميكادا جاڭا رەفورمالار جاساۋ جونىندە ۇسىنىستارمەن «ۇركىتپەۋى» كرەملدىڭ ساپالى ءوسىم مۇمكىندىگىن ناق ەاەو-مەن بايلانىستىراتىنىن ايعاقتايدى. ەاەو-نى دامىتۋ تەك رەسەيدىڭ عانا ەمەس, بۇكىل پوستكەڭەستىك كەڭىستىكتەگى ەلدەر ەكونوميكاسىن دا قايتا قۇرىلىمداپ, ونىڭ تيىمدىلىگىن ساپالى جاڭا دەڭگەيگە شىعارۋى ءتيىس. باتىستىڭ رەسەيگە سانكتسيالىق قى­سىمى ءبىرتۇتاس ەكونوميكالىق كەڭىستىكتى كۇشەيتۋ ءۇشىن قوسىمشا مۇمكىندىكتەر تۋعىزادى. بەلارۋس قازاقستانمەن سالىس­تىر­عاندا ەۋرازيالىق ينتەگراتسيا جوباسىنا ساياسي جانە گەوساياسي تۇرعىدان ءىس ءجۇ­زىندە قاتىسۋدان ءۇزىلدى-كەسىلدى باس تارت­پايدى. الايدا, مينسك ءۇشىن دە اس­تا­نا سياقتى اسا ماڭىزدىسى, ا.لۋكا­شەن­كونىڭ جوسپارلارى ايعاقتاپ وتىرعا­نىنداي, ينتەگراتسيانىڭ ءدال ەكونومي­كالىق بولىگى بولىپ تابىلادى. بەلارۋس پرەزيدەنتى ءوز جوسپارلارىن ساپالى جاڭا دەڭگەيدە جۇزەگە اسىرۋعا دايىن. ايتپاقشى, ا.لۋكاشەنكونىڭ باع­دار­لامالىق مالىمدەمەلەرىندە ىشكى نارىق­تاردى قورعاۋ تۋرالى «سىرقات» ماسە­لەلەرگە دە ورىن تابىلىپ وتىر. اتاپ ايتقاندا, بەلارۋس باسشىسى بىلاي دەپ مالىمدەدى: «ەاەو-نىڭ قىزمەتىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ ناقتى تەتىكتەرىن ۇسىنامىز. ولاردىڭ ءبىرى – وداققا قاتىسۋشى مەم­لەكەتتەردىڭ كەز كەلگەنى وزگە ءۇش ەلگە قاتىستى ءوز نارقىن قورعاۋ ءۇشىن بىرجاقتى شارا قولدانا الۋى». باسقاشا ايتقاندا, مينسك ەۋرازيالىق ينتەگراتسيانىڭ جاڭا سانكتسيالىق كەزەڭىن مويىنداي كەلىپ, ەۋرازيالىق ينتەگراتسيا ۇدەرىستەرىنە بەلگىلى ءبىر تۇزەتۋلەر ەنگىزۋ قاجەت دەپ سانايدى. جانە دە تاجىريبەسى مول ا.لۋكاشەنكو بۇل ارادا ءوز پايداسىن دا ەشقاشان ۇمىتپايدى, سوندىقتان دا ماسكەۋگە ۋاعدالاسۋعا دايىن ەكەنىن مالىمدەگەن ءمولدىر دە اشىق بەلگىلەر جىبەرەدى. ماسكەۋ ءۇشىن ا.لۋكاشەنكو باستامالارىندا جاقسى جاقتار كوپ. بىرىنشىدەن, مينسك ينتەگراتسيا ءۇشىن بۇگىنگىدەي كۇردەلى كەزەڭدە دە ەۋرازيالىق ينتەگراتسيا ىسىنە ادال بولىپ قالىپ وتىرعانىن مەڭزەيدى. ەكىنشىدەن, مينسك ۇسىنىپ وتىرعان باستامالار ەۋرازيالىق ينتەگراتسيا ەلدەرى باسشىلارى تاراپىنان بۇعان دەيىن دە تالاي مارتە تالقىلانعان جانە ەلەپ-ەكشەلگەن باستامالار بولىپ تابىلادى. وسىلايشا, ماسكەۋ مەن استانا تارا­پىنان مينسك باستامالارىنا قارسى ەش­قان­داي نارازىلىقتار بوي كورسەتپەيتىنى بايقالادى. ەندى ستراتەگيا ايقىندالعان جاعدايدا ماسەلە تاكتيكاعا بارىپ تىرەلەدى. بۇل ارادا اسا ماڭىزدىسى – ەاەو اياسىنداعى وندىرىستىك كووپەراتسيانى ىنتالاندىراتىن تەتىك تاڭداۋ ماسەلەسى. بۇعان مىسالدى ساراپشىلار بىرلەسكەن عىلىمي-تەحنيكالىق باعدارلامالاردان كەلتىرىپ وتىر. ارينە, ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق ەلدەرى جاقىن ارادا تالقىلاپ, جۇزەگە اسىرا باس­تايتىن باسقا دا تەتىكتەر بار. ەكونوميكالىق داعدارىستى ەڭسەرۋ جولىندا رەسەي, بەلارۋس جانە قازاقستان ءوت­كەن جىلدىڭ 29 مامىرىندا استانادا ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق تۋرالى شارتقا قول قويسا, ول ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ كۇشىنە ەندى. 2 قاڭتاردا ەاەو-عا ارمەنيا قوسىلسا, مامىردا قىرعىزستان قوسىلادى دەپ كۇتىلىپ وتىر. ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق ايا­سىنداعى ىنتىماقتاستىق ونىڭ مۇشە­لەرىنە ەكونوميكالىق داعدارىستى ەڭسە­رۋگە كومەكتەسەدى, دەپ مالىمدەدى رەسەي­دىڭ تۇركياداعى ەلشىسى اندرەي كار­لوۆ تورتتىك وداق ەلدەرى ەلشىلەرىنىڭ قاتى­سۋى­مەن انكارادا وتكەن ءباسپاسوز ءماسليحا­تىندا. «رەسەيدەگى داعدارىس قانا ەمەس, ءتىپتى, الەمدەگى داعدارىس تا ءبىزدىڭ كەلىسىم جۇمىسىنا كەدەرگى جاساي المايدى. كەرىسىنشە, ەاەو قۇرىلۋى ءبىزدىڭ وداققا قاتىسۋشى بارلىق ەلدەرگە ءبىز بەتپە-بەت كەلىپ وتىرعان داعدارىستى قۇبىلىستاردى تەزىرەك ەڭسەرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ويتكەنى, كاپيتالدىڭ, قىزمەت كورسەتۋلەر مەن جۇمىس كۇشتەرىنىڭ بىرىڭعاي نارقى قۇرىلعان», دەدى ا.كارلوۆ. رەسەي ديپلوماتيالىق ميسسياسىنىڭ باسشىسى ايتىلعان سوزدەر تەك ءوزىنىڭ جەكە پىكىرى عانا ەمەس, سونداي-اق, بۇعان دەيىنگى ىنتىماقتاستىق ايعاقتاپ بەرگەن تاجىريبە دە بولىپ تابىلاتىنىن اتاپ كورسەتتى. «بۇل – كەدەن وداعى مەن باسقا دا بىرلەستىكتەر قىزمەتىنىڭ شەڭبەرىندە جيناقتالعان تاجىريبەلەر مەن ءىس-ارەكەتتەردىڭ ساراپتاماسى. كو بىرنەشە جىلدىڭ ىشىندە-اق ءبىزدىڭ ورتاق ساۋدا اينالىمىمىز كولەمىن ۇشتەن بىرگە كوبەيتۋگە مۇمكىندىك بەردى», دەپ اتاپ كورسەتتى ەلشى. رەسەي, بەلارۋس جانە قازاقستان 2014 جىلدىڭ 29 مامىرىندا استانادا ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق قۇرۋ تۋرالى شارتقا قول قويسا, ونىڭ 2015 جىلدىڭ 1 قاڭتارىندا كۇشىنە ەنگەنى بەلگىلى. ال 2 قاڭتاردا ەاەو-عا ارمەنيا قوسىلدى. ال الداعى مامىر ايىندا قىرعىز رەسپۋبليكاسى قوسىلادى دەپ كۇتىلىپ وتىر. ەاەو قۇرۋ بارلىعىن قوسقانداعى ءىجو كولەمى تمد جالپى ءونىمىنىڭ 85 پايىزىن قۇرايتىن بۇرىنعى كەدەن وداعىنا قاتىسۋشى ەلدەردى ينتەگراتسيانىڭ بارىنشا جوعارى دەڭگەيىنە شىعارادى. وسىلايشا, تمد كەڭىستىگىندەگى اسا ءىرى ورتاق نارىق (170 ميلليون ادام) قالىپتاستىرۋ اياقتالسا, بۇل ءوز كەزەگىندە ەكونوميكالىق دامۋدىڭ جاڭا اسا قۋاتتى ورتالىعىنا اينالادى. مىس ەكسپورتىن ازايتتى قازاقستاندا وندىرىلەتىن مىس كولەمى 2014 جىلى جالپى جىلدىق ەسەپ بويىنشا 16,5 پايىزعا ازايىپ, 293 948 توننانى قۇرادى. بۇل مالىمەت قازاقستان ستاتيستيكا دەپارتامەنتىنەن الىنىپ وتىر. بىراق مىس ءوندىرۋ وتكەن جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا قاراشاعا قاراعاندا 21,7 پايىزعا ءوسىپ, 33 948 توننا بولدى. ال قاراشا ايىنداعى ءوسىم جالپى جىلدىق ەسەپ بويىنشا العاندا 8,8 پايىزعا ارتىپ, 27 900 توننانى قۇراعان ەدى. قازاقستاندا نەگىزگى رافينيرلەنگەن مىس وندىرۋشىلەر «قاز مينەرالدار» كومپانياسى مەن شۆەيتساريالىق «Glencore» كورپوراتسياسى بولىپ تابىلادى. اتالعان مىس وندىرۋشىلەر 2014 جىلى مىسقا باعانىڭ ارزانداۋىنان ايتارلىقتاي زارداپ شەكتى. حابارلانعانىنداي, 2018 جىلى الەمدىك مۇناي ءوندىرۋ كولەمى 2014 جىلمەن سالىستىرعاندا 27 پايىزعا نەمەسە 5,8 ميلليون تونناعا ۇلعايۋى ىقتيمال. مۇنداي بولجامدى International Copper Study Group جاساپ وتىر. قازاقستان ارقىلى تەمىرجول سالادى قىتاي قازاقستان اۋماعى ارقىلى جو­عارى جىلدامدىقتاعى تەمىرجول سالادى. قۇنى 1,5 تريلليون يۋان (242 ميل­ليارد دوللار) تۇراتىن جاڭا تەمىرجول بەي­جىڭ مەن ماسكەۋدىڭ اراسىن جالعايتىن بولادى. بۇل تۋرالى قحر ۇكىمەتىنىڭ ءمالىم­­دەمەسىنە سىلتەمە جاساي وتىرىپ, «بلۋم­بەرگ» اگەنتتىگى حابارلادى. اق­پا­راتقا سايكەس, تەمىرجولدىڭ جالپى ۇزىن­­دىعى 7 مىڭ شاقىرىمدى قۇرايدى. تە­مىر­جول مارشرۋتى, بۇعان دەيىن دە ايت­قا­نى­مىزداي, قازاقستان ارقىلى ءوتىپ, ەكى تاۋلىك ۋاقىتتى الادى. تەمىرجول بەي­­جىڭ­نەن ماسكەۋگە ساياحاتتى ايتار­لىق­تاي جەڭىلدەتىپ, جول ءجۇرۋ ۋاقى­تىن قىس­قارتادى, دەلىنگەن ۇكىمەتتىڭ مالىمدە­مەسىندە. اگەنتتىكتىڭ اتاپ وتكەنىندەي, قىتاي ءوزىنىڭ جوعارى جىلدامدىقتاعى تەحنولوگيالارىن حالىقارالىق دەڭگەيدەگى تەمىرجول سالاسىندا دا ىلگەرىلەتىپ وتىر. بۇل تەمىرجول قۇرىلىسى تۋرالى جاڭالىق ۋكرايناداعى جانجال مەن رەسەي ەكونوميكاسى مۇناي باعاسىنىڭ تۇسۋىنەن ەڭسە كوتەرۋگە ارەكەت جاساپ جاتقان تۇستا, ياعني اقش پەن ەۋروپانىڭ جانە رەسەيدىڭ اراسىنداعى قارىم-قاتىناس سۋي تۇسكەن كەزدە پايدا بولۋىمەن دە ەرەكشەلەنەدى. رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ كولىك مي­نيستر­لىگى, «رەسەي تەمىر جولدارى», قحر دامۋ جانە رەفورمالار جونىندەگى مەم­لە­كەتتىك كوميتەتى, سونداي-اق, «قىتاي تەمىر جولدارى» كورپوراتسياسى 2014 جىلدىڭ قازانىندا جوعارى جىلدامدىقتاعى تەمىرجول قاتىناستارى سالاسىندا ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويعان ەدى. رتج حابارلاعانىنداي, قۇجاتتىڭ ماقساتى ەۋرازيالىق جوعارى جىلدامدىقتاعى كولىك ءدالىزى – ماسكەۋ – بەيجىڭ ماگيسترالىنىڭ جوباسىن جاساۋ بولىپ تابىلادى. قىزمەت كورسەتۋ سالاسى جاقسارادى اقپاراتتىق-جاڭالىقتىق Kapital.kz پورتالى قازاقستاننىڭ قىزمەت كورسەتۋ سالاسىن دامىتۋ مۇمكىندىگى بەلگىلەنگەن تالدامالى ماتەريال ورنالاستىردى. ول بويىنشا قازاقستاننىڭ ءىجو-ءسى 200 ميلليارد دوللارعا دەيىن كوبەيەدى. قىزمەت كورسەتۋ سالاسىن 2020 جىلعا قاراي ەلدىڭ ىشكى جالپى ونىمىنە پايىزدىق ەسەپپەن شاققاندا 60 پايىزعا ارتتىرۋ كوزدەلگەن. بۇل باسىمدىقتار قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قىزمەت كورسەتۋ سالاسىن 2020 جىلعا دەيىن دامىتۋ جونىندەگى باعدارلامادا كورىنىس تاپقان. ال بۇل باعدارلامانى جاقىندا ۇكىمەت جاساعان بولاتىن. قازاقستان ۇلتتىق ەكونوميكا ۆيتسە-ءمينيسترى ءمادينا ابىلقاسىموۆا جاقىندا جوبانى تانىستىرا كەلە, باعدارلاما جۇزەگە اسىرىلۋىنىڭ سوڭىنا قاراي قىزمەت كورسەتۋ سالاسى كولەمىنىڭ ۇلەسى ءىجو-ءنىڭ 60 پايىزىنا دەيىن كوبەيەتىنى, ەڭبەك ونىمدىلىگى 1,5 ەسە ارتاتىنى, قىزمەت كورسەتۋ سالاسىندا 830 مىڭ جاڭا جۇمىس ورنىن قۇرۋ, سونداي-اق, ەكسپورت كولەمى ەكى ەسە ۇلعايۋى كۇتىلەتىنىن حابارلاعان  ەدى. قازاقستان ۇكىمەتىنىڭ جوسپارلارى جاڭا الەمدىك داعدارىس قۇبىلىستارى بەلەڭ الىپ تۇرعان شاقتا ايتارلىقتاي وپتيميستىك كورىنەدى. مۇنايعا باعانىڭ قۇلدىراۋى, وسىنىڭ سالدارىنان ۇلتتىق قور قارجىسىنىڭ شىعىندالۋى بەلگىلەنگەن مىندەتتەر ۇدەسىنەن شىعۋعا مۇمكىندىك بەرمەيتىندەي دە بولجام قالىپتاستىرادى. الايدا, قانشالىقتى قىزىق كورىنگەنىمەن, وسىنداي كەۋدەلى مىندەتتەردى شەشۋگە ابدەن بولادى. سول Kapital.kz پورتالى رەسەي جيناق بانكىنىڭ باسشىسى گەرمان گرەفتىڭ قازاقستاننىڭ قىزمەت كورسەتۋ سالاسىنداعى ءىجو ۇلەسىن ۇلعايتۋ مۇمكىندىگى تۋرالى وتكەن جىلدىڭ ماۋسىم ايىندا ايتقان ءسوزىن كەلتىرەدى. رەسەيدەگى اسا ءىرى بانكتىڭ باسشىسى قازاقستان پرەزيدەنتى جانىنداعى شەتەل ينۆەستورلارى كەڭەسىنە قاتىسقان كەزدە ەلدىڭ ۇدەمەلى يننوۆاتسيالىق-يندۋستريالىق دامۋ باعدارلاماسىنىڭ وتكەن ءبىرىنشى كەزەڭى تۋرالى پىكىر بىلدىرگەن ەدى. سول جولى گ.گرەف قازاقستان ونەركاسىبى شىن مانىندە دامىپ كەلەدى جانە ونەركاسىپ ءوندىرىسى كولەمى ايتارلىقتاي ءوستى, دەپ اتاپ وتكەن بولاتىن. بىراق, ءۇيدب-ءنىڭ باستى ماقساتىنا قول جەتكىزىلمەگەن ەدى. قازاقستان ۇكىمەتىنىڭ ءبىرىنشى كەزەكتەگى ۇزاق مەرزىمدى مىندەتى ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرىپ, شيكىزاتقا تاۋەلدىلىكتەن ارىلۋ بولىپ تابىلادى. بۇل ونەركاسىپ ءوندىرىسى كولەمى ۇلعايعانىنا قاراماستان, شيكىزات سەكتورى بۇدان دا جىلدامىراق دامىسىن دەگەندى كوزدەيدى. وسىنى نەگىزگە العان گ.گرەف مۇنداي باعدارلامانى قىزمەت كورسەتۋ سالاسىندا دا قابىلداۋ قاجەتتىگى تۋرالى يدەيا ءبىلدىردى. رەسەي جيناق بانكى باسشىسىنىڭ سوزىنە قاراعاندا, شيكىزاتقا تاۋەلدىلىكتەن ارىلۋ ەكونوميكانىڭ بىرنەشە سالاسىنىڭ عانا ۇدەمەلى دامۋىن قامتاماسىز ەتە الادى. مۇنداي يدەيانىڭ استانادا گ.گرەفتىڭ سوزىنە دەيىن تالقىلانعانى نەمەسە تالقىلانباعانى بىزگە بەلگىسىز. الايدا, قازاقستان ۇكىمەتى يدەيانى تەز قاعىپ الدى. قازىرگى كەزدە, قىزمەت كورسەتۋ سالاسىنىڭ ۇلەسى 54 پايىزدى قۇرايتىنىن ەسكەرسەك, الداعى بەس جىلدا بۇل كورسەتكىشتى 60 پايىزعا دەيىن جەتكىزۋ مۇمكىندىگى اسا زور. ال بەلگىلەنگەن مىندەتتەرگە قول جەتكىزۋدەگى كۇردەلىلىك سول, مۇناي-گاز ءوندىرۋ سالاسى قىزمەت كورسەتۋ سالاسىمەن ءبىر دەڭگەيدە دامۋى ءتيىس. بۇلاي بولماعان جاعدايدا قازاقستانعا قويىلعان مىندەتتەردى شەشۋ ءۇشىن اقشا جەتپەيدى. مۇنىڭ مۇنايعا الەمدىك باعانىڭ ءتۇسىپ كەتۋى كەزەڭىندە كوكەيكەستىلىگى ەرەكشە ارتا تۇسەدى. ەلدىڭ گەوگرافيالىق ورنالاسۋى, ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداققا ينتەگراتسيالانۋى, رەسەي جانە قىتاي سياقتى ءىرى ەكونوميكالارمەن كورشىلەستىك قازاقستان دامۋىنداعى ايقىنداۋشى فاكتورلار بولىپ تابىلادى. كورشى ەلدەردىڭ اۋقىمدىلىعى, قازاقستاننىڭ ەۋرازيانىڭ ورتالىعىندا ورنالاسۋى ەلدىڭ الەۋەتىن اناعۇرلىم ارتتىرا تۇسەدى. تەك كولىك جانە تۋريستىك قىزمەت كورسەتۋ سەكتورلارىنىڭ ءوزى عانا قازىردىڭ وزىندە بارلىق قىزمەت كورسەتۋ ەكسپورتى تۇرلەرىنىڭ 80 پايىزىن قامتاماسىز ەتىپ وتىر. ەلدە كولىك حابىن قالىپتاستىرۋ قاجەتتىگى تۋرالى ايتقان پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ سوزدەرى دە جوعارىداعى ماسەلەلەردى دامىتۋدان تۋىنداعانى انىق. قازاقستاندا ءۇيدب ايتارلىقتاي تابىستى جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقانىن قاپەرگە الار بولساق, وسىنداي قاعيدات بويىنشا جاسالعان قىزمەت كورسەتۋ سالاسىن دامىتۋ باعدارلاماسىنا دا ۇلكەن ءۇمىت ارتىلاتىنى تۇسىنىكتى.