كوللاجدى جاساعان – الماس ماناپ, «EQ»
ادەبيەتتەن ۇلتتىق بوياۋ ىزدەپ جاتامىز. نەگىزى جازۋشى رەتىندە الىپ قاراعان كەزدە, اقسەلەۋ سەيدىمبەك اعامىز نەنى جازۋ كەرەك, قالاي جازۋ كەرەك, قاي تۇرعىدا جازۋ كەرەك, وسىنى جاقسى بىلگەن. بۇل جەردە قازاق دەپ الايىقشى, قازاق پەن ونىڭ جۇرگەن ورتاسى – تابيعاتپەن اراسىنداعى بايلانىستى اسەرلى سۋرەتتەگەن. ءبىر كورگەن تۇستەي بولىپ وتە شىعاتىن كۇزدىڭ مەزگىلى بار ەمەس پە, ادەمى. قارا سۋىق انە تۇسەدى, مىنە تۇسەدى, سىلبىراڭ جاڭبىر انە باستالادى, مىنە باستالادى دەپ وتىرعان كەزدەگى كۇز. بۇل كۇز ءبىزدىڭ ىرشىمان دەگەن باس كەيىپكەرىمىزدىڭ ءومىرىنىڭ دە كۇزى. ەلدىڭ ءبارى ەلەڭدەپ قىستى كۇتىپ, كىشكەنە قىتىمىرلانىپ, باس-اياعىن تۇگەندەپ, ەتەك-جەڭىن جيناي باستاعان. جەر قاراپ جۇرگەن ىرشىمان ورمانشىنىڭ ۇيىندە جالعىز بالاسىمەن وتىرعان جەسىر ايەل تورعىنعا تاپ بولادى. ءوزى ادەمى, كەلىستى كەلگەن كەلىنشەك ءپىسىپ-تولىسىپ, جەمىسىن بەرمەسە وبال-اۋ دەيتىندەي شاققا كەلىپ تە تۇر.
كۇزەۋگە كوشىپ كەلىپ جاتقان كەز. ىرشىمان اقساقال وزىنە جىلداعىداي كومەكشى المايدى. جالعىز ۇل قۇدايمەندى, بايبىشەسى ۋاكيلا ءبارى تاڭعالىپ قالادى. ولاردىڭ سۇراعىنا قاناعاتتانارلىقتاي جاۋاپ ايتىلمايدى. سويتسە وتاعاسىنىڭ ورمانشىنىڭ جەسىرى تورعىنعا كوڭىلى كەتكەن ەكەن. رەتىن تاۋىپ بارىپ ءبىر تۇسەدى, ەكى تۇسەدى, ءسويتىپ ارالارى جالعاسىپ كەتىپ, اياعىندا تورعىن بالا كوتەرەدى. كۇزگى تابيعاتتىڭ بولىپ-تولىپ, ءپىسىپ تۇرعان شاعى. ومىرگە ءسابي اكەلىپ, بالا سۇيۋدەن ارتىق قانداي باقىت بار. بىراق مىنا كۇزدىڭ سوڭىندا ادامنىڭ ءبىر بىتپەيتىن ءىسى سياقتى وكىنىشتەر بولادى ەمەس پە. اعاسى كەلەدى دە, تورعىندى ءبىر كۇندە كوشىرىپ الىپ كەتەدى. سول كەزدەگى ىرشىماننىڭ وكىنىشىندە شەك جوق. كۇزدىڭ سوڭىندا تابيعاتتىڭ الاسۇرىپ, بورانداتىپ, قارلاتىپ, جاۋىنداتىپ كەتەتىن كەزى سەكىلدى. مىنا ءبىر تۇسى وقىرماندى ەرىكسىز ەلىكتىرىپ اكەتەدى. ىرشىماننىڭ بايبىشەسى ۋاكيلا كەلە جاتىر. ۋاكيلا كەلە جاتقان كەزدە, تورعىن نە ىستەرىن بىلمەيدى. ءۇيدىڭ ىشىندە كۇتسەم بە ەكەن, سىرتتا كۇتسەم بە ەكەن دەيدى. تورعىننىڭ سىرتقا شىعىپ تۇرعان كەزىن سۋرەتتەگەنىن قاراڭىزشى, كەيىپكەردىڭ قيمىل-ارەكەتى مەن پسيحولوگيالىق جاي-كۇيى قالاي ۇيلەسىپ تۇر, سوعان نازار سالىڭىزشى. بايقامپازدىقتان تۋعان ونداي كورىنىستى بۇگىنگى كۇنى مۇلدەم ۇمىتتىق, كەشەگى كۇنى دە ەكىنىڭ ءبىرىنىڭ قالامىنا ىلىكپەگەن. «ەسىكتىڭ الدىنا دا بويى سىيماي, قايتادان ىشكە كىرىپ كەتتى» دەيدى.
ىرشىماننىڭ قاراپايىم قازاق بولعاندا دا, سول كەزدەگى اقساقالداردىڭ ۇلكەن تۇلعا ەكەنىن, ەلدىڭ ىشىندە تۇتقا بولىپ وتىرعانىن كورسەتكەن. سونى ەكى ايەلدىڭ كوزىمەن ادەمى بەرگەن. ستاليندىك قۋعىن-سۇرگىن بار. اشارشىلىق بار. سوعىس بار. كىشكەنتاي بالالار جاپپاي قىرىلىپ قالا بەرگەن ءتۇرلى ناۋبەتتەر, اۋرۋ-سىرقاۋلى زاماندار بولعان. ىرشىماننىڭ دا ونشاقتى بالاسىنان جالعىز قۇدايمەندى قالىپ وتىر. قازاقتىڭ سانىن كوبەيتسەك دەگەن وي اقسەلەۋ سەيدىمبەكتىڭ جاس كەزىندەگى العاشقى پوۆەستەرىنىڭ بىرىنە وسىلاي ارقاۋ بولىپتى.
ءيا, كۇزەۋ – كۇزگى قونىس. قىستاۋ, كوكتەۋ, جايلاۋ دەپ اتالاتىن قونىستاردىڭ ءبىرى. اقسەلەۋ سەيدىمبەك كۇز دەمەي, كۇزەۋدى ادەيى تاڭداپتى. كۇزەۋ – كوزدەن تاسا, وڭاشا. ەشكىم مال-جاننىڭ مازاسىن المايدى.
مىنە, بيىل دا تامىلجىعان تامىزبەن قيماي قوشتاستىق. مالشىلار ەندىگى جايلاۋدان كۇزەۋگە كوشكەن بولار. وسى كۇزەۋ دەسە, اقسەلەۋ اعا ەسىمە تۇسە كەتەدى. ءسىزدىڭ شە؟..
- ورالحان. «قاسقىر ۇلىعان تۇندە»
ال قىس كەلگەندە ورالحان بوكەيدىڭ «قاسقىر ۇلىعان تۇندە» اڭگىمەسى ەسكە تۇسەدى. جازۋشى مۇندا وتە قاتال, سونىمەن بىرگە ەرەكشە اياۋلى تاقىرىپتى كوتەرگەن. جاقسى ازاماتتار ورالحان بوكەيدىڭ تاعدىرىنداعى ون ەرەكشەلىكتى ايتىپتى. سونىڭ ىشىندە ەكى-ءۇش ەرەكشەلىكتى ميىما توقىپ قالعان ەكەنمىن. سونىڭ ءبىرى – «ورالحان بوكەي قىزداردىڭ اراسىندا وسكەننەن كەيىن ايەل ادامداردى جاقسى قادىرلەپ, باعالاعان ەكەن. ەكىنشىسى تەلەفونى بولا تۇرا, قارىنداسى مانشۇكپەن حات جازىسىپ تۇرعان ەكەن. ءۇشىنشىسى «اپامنىڭ استاۋى» دەگەن شاپ-شاعىن قىسقا اڭگىمەسىندە «اپام مەنىڭ» دەگەن ءسوزدى بەس رەت قايتالاپتى. مىنە, كوردىڭىز بە؟ ورالحان بوكەيدىڭ ايەل ادامداردى قالاي قادىرلەيتىنى ءبىر عانا شىعارماسىندا ەمەس, بارلىق شىعارماسىنان كورىنىپ تۇرادى. اسىرەسە وراعاڭنىڭ «قاسقىر ۇلىعان تۇندە» اڭگىمەسىندە قىز بالاعا دەگەن اياۋلى سەزىمى انىق كورىنەدى. بۇل اڭگىمە 70-جىلدارى جازىلىپتى. ول كەزدە ءبىز مەكتەپ جاسىنداعى بالامىز.
ءبىزدىڭ كەيىپكەرلەرىمىز اۆتوبۋسپەن جولعا شىقتى. ولاردىڭ بارار جەرى قاھارلى قىس پاتشالىق قۇرعان التاي ولكەسى. قىز بالا مەن جىگىتتىڭ اراسىنداعى اڭگىمەدەن قانداي جەرگە بارا جاتقاندارىن سەزە باستايمىز. «وراعاڭنىڭ تۋعان جەرى اتاقتى بۇقتىرما اڭعارى, – دەپ ەدى اسقار التاي ءوزارا اڭگىمەلەسكەنىمىزدە. – ول زاماندا يت تۇمسىعى وتپەيتىن قالىڭ ورمان بولاتىن. مىسالى, التايدا ءجۇندى قاراعاي دەگەن جەر بار. قاراعاي ءجۇن سەكىلدى وسكەن. اڭنىڭ ىشىندە تۇمسىعى وتە جىڭىشكە تۇلكى بولسا, سول تۇلكىنىڭ تۇمسىعى وتپەيتىن جەرلەرى بولادى. سىڭسىعان قالىڭ ورمان, وتە سۋىق جەر. ءتىپتى كەيبىر جەرلەرىندە 60 گرادۋسقا دەيىن اياز بولاتىنى راس».
اڭگىمەنىڭ تاقىرىبى – قورعانسىزدىق. ايتپەسە التايدىڭ قىسىن ساعىناتىندار دا بار. وراعاڭنىڭ الماتىنىڭ قىسىن «تۇسكە دەيىن ءمۇيىز, تۇستەن كەيىن كيىز» دەگەن وسى» دەپ تەكىرەكتەگەنىن ءوزىم دە كورگەم. مىنە, وراعاڭنىڭ كەيىپكەرى, بالكىم ءوزى, اۆتوبۋستا تانىسقان قىزبەن بىرگە التاي جاققا كەتىپ بارادى. قورعانسىزدىق دەمەكشى, قورعانسىزدى قاسقىر دا باسىنادى ەكەن.
ەسىمى ەلگە تانىس بەكسىرعا دانىشپانوۆ دەگەن اعامىز بار. سول كىسىنىڭ «انامنىڭ ايتقانى» دەپ ايتىپ جۇرەتىن اڭگىمەسى بار. سوندا: ء«بىزدىڭ ءسابي كەزىمىزدە اكەم قوي باعادى ەكەن. اكەمدى اسكەرگە شاقىرادى, ول كەزدە التى ايلىق بالامىن. اكەمنىڭ ورنىنا شەشەم قوي باعىپ قالعان. سوعىس ۋاقىتى. ەشكىممەن حات-حابار الىسپايتىن كەز. ءبىر وتار قويعا شەشەم يە بولىپ قالدى. تۇرعان جەرىمىز تاسقورا. سونىڭ جانىندا جەركەپەدە شەشەم بەس بالامەن تۇرىپ, توقتى باقتى. توڭىرەكتە ۇلىپ جۇرگەن قاسقىرلاردى جولاتپاس ءۇشىن كولحوزدىڭ بەرگەن مىلتىعىن اتادى. سوعىس كەزىندە قاسقىرلار دا سوعىسقا شىققان سياقتى قۇتىردى. ءبىر جاعىنان ولار دا اش. ودان كەيىن شەشەم وت جاعادى. سوندا دا قاسقىرلار توڭىرەكتەپ جۇرەدى. شەشەمنىڭ ايتۋىنشا, كوزدەرى جالتىلداپ وتتان كورىنىپ تۇرادى دەيدى. اكەم اعاشقا ءىلىپ قويعان سوقانىڭ تەمىرى بار ەكەن. شەشەم ءتۇن ىشىندە دالاعا شىعادى دا, سوقانى ۇرادى. ءسويتىپ جۇرگەندە شەشەم اۋىرىپ قالىپتى. بالانىڭ ۇلكەنى 12 جاستا. قاسقىرلار سول كەزدە باسىنادى. توقتىعا ەركىن كىرەدى. ءتىپتى ءبىز تۇرىپ جاتقان كەپەنىڭ توبەسىنە شىعىپ وينايدى. شەشەم جازىلعانشا كولحوزدىڭ توقتىسىنىڭ وتىز پايىزدايىن قاسقىر جەپ قويدى”.
قاسقىر دا ادامنىڭ السىزدىگىن بىلەدى. ورالحان بوكەيدىڭ اڭگىمەسىندە قىز بالانىڭ السىزدىگى, نازىكتىگى, قورعانسىزدىعى اڭگىمەلەنەدى. انىعىندا قاسقىردىڭ ءالسىزدى باسىنۋى ەمەس, باسقا دا ويلار ايتىلىپ وتىرعانى بەلگىلى.
نۇرلان تاپسىرمامەن ارى قاراي كەتىپ بارا جاتىر, اراي اۆتوبۋس بارمايتىن اۋىلىنىڭ تۇسىندا قالىپ بارا جاتىر. سونداعى قىزدىڭ: «سىزدەر اناۋ جاڭا قۇرىلىستى جازاسىزدار, ءبىزدىڭ اۋىلدى جازبايسىزدار» دەگەن نازى قانداي دەسەڭىزشى؟
نۇرلان ءسوتسياليزمنىڭ جەتىستىگى رەتىندە سالىنىپ جاتقان جاڭا قۇرىلىستى كورىپ, قايتار جولدا قىزدىڭ اۋىلىنا سوعادى. قارا جامىلعان اۋىلدىڭ ۇستىنەن ءتۇسىپ, قىزدى جاياۋ كەتىپ بارا جاتقان جەرىندە قاسقىر جەپ كەتكەنىن بىلەدى. جازۋشى اڭگىمەنى توسىن سويلەممەن اياقتايدى. «مەن ومىرىمدە تۇڭعىش رەت باس رەداكتوردىڭ تاپسىرماسىن ورىنداعان جوقپىن. مەن اناۋ شامدارى سامالاداي جانعان جاڭا قۇرىلىس تۋرالى ماقالانى جازعان جوقپىن» دەيدى.
ءبىز بىلەتىن ورالحان بوكەيدى ء«جۇرىس-تۇرىسى تاككاپار, اسقاق سويلەيتىن, جازعاندا كوسىلتە جازاتىن رومانتيك جازۋشى» دەپ ەسەپتەيدى. بىراق ونىڭ شىعارمالارىندا قاتال رەاليزمنىڭ قانى تامىپ تۇرعانىن بايقاي بەرمەيمىز. اسەرەسە «قاسقىر ۇلىعان تۇندە» دەگەن اڭگىمەسىندە ورالحان ءوزىن ناعىز رەاليست جازۋشى رەتىندە كورسەتەدى.
قازىر مىرزا كۇز, الدا قارا كۇز, قوڭىر كۇز, بوقىراۋ بار. دەسە دە, التاي جاقتا قىس ەرتە تۇسەدى. مال-جان, قورا-قوپسى, جەم-ءشوپ قىسقا دايىن شىعار. ال شاعىن اۋىلدارعا باراتىن جولدار مەن كولىكتەر قالاي ەكەن؟ ونى دا ءبىر تەكسەرىپ, تۇگەندەپ قويعان ارتىق ەمەس. زامان تىنىش بولعانمەن, تاۋدان ءتۇسىپ, اۋىلعا قوناققا كەلىپ كەتەتىن قاسقىرلار ءالى دە بار...
- توبىق. «وتامالى»
ءيا, تامىز ءتامام. قىركۇيەككە يەك ارتتىق. قىردا قاربالاس. تابيعاتقا تاۋەلدى حالىقپىز. «قىستان امان شىقساق» دەپ قوياتىنىمىز بار. سوندايدا ىشىڭنەن مىرس ەتىپ كۇلەسىڭ. بالكىم, «وتامالى» ەسكە تۇسەتىن شىعار. مەزگىل-مەزگىل وسىنداي شىعارمالاردى وقىپ قويعان ارتىقتىق ەتپەيدى. ايتپاقشى, «وتامالى» دا ادامنىڭ ۇيلەنۋى كەرەك ەكەنىن, ونىڭ قازان-وشاعى بولۋى كەرەك ەكەنىن, ول شارۋانى ۇمىت قالدىرۋعا بولمايتىنىن مەڭزەۋمەن باستالادى. وتامالى بايعا تابيعات قۇبىلىسىن ايتۋعا كەلەدى. بايدىڭ ءوزى كيىز ءۇيدىڭ ورتاسىندا وتىرادى, ول دا ءبىر وبراز. ونى العاش وقىعان كەزدە جۇرت تۇسىنبەي قالۋى مۇمكىن, مىناۋ شىنىمەن باي كىسى ەكەن دەپ. ول ەندى وقىرماندى قىزىقتىرۋ ءۇشىن اۋىزشا اڭگىمەلەردە ايتىلا بەرەتىن سيپاتتا قىزعىلىقتى وبراز رەتىندە الىنعان, ونىڭ ميستيكالىق بەينە ەكەنى شىعارمانىڭ اياعىنا كەلگەن كەزدە كورىنەدى.
حالىق قامسىز, «كوكتەم شىقتى عوي, ەندى ماعان جىلى كيىم نە كەرەك؟» دەپ, قامسىزدىق بيلەگەن كەز. وتامالى دەپ اتالاتىن تابيعات قۇبىلىسى جان يەسى رەتىندە كەيىپتەلىپ, ول دا ءبىر وبرازعا اينالعان. بۇل جەردە كەيىپكەرلەر ساناۋلى عانا. جاپانباي, وتامالى, سونان كەيىن تابيعاتتىڭ ءوزى. باسقا بۇل جەردە بايدىڭ بايبىشەسى دەگەن سياقتى قوسالقى ءبىر-ەكى عانا كەيىپكەر بار. شىعارما باستالعان ساتتەن-اق وقىرماندى بىردەن تارتىپ اكەتەدى. اۋىزشا ايتىلىپ-ايتىلىپ, ابدەن قالىپقا تۇسكەن اڭىزدىق جەلى. جازۋشىنىڭ شەبەرلىگى سول, وسى اڭىزدىق جەلىنىڭ نەگىزگى جۇلگەسىنەن ايرىلمايدى. سونى ۇستاپ وتىرادى. كەيبىر جازۋشىلار وزدەرى جازىپ وتىرعان شىعارمانى قايتا-قايتا وڭدەپ-جوندەيمىن دەپ, حالىقتىق بولمىس-بوياۋىنان اجىراتىپ الادى. مىنا جەردە حالىقتىق بولمىسى, بوياۋى, حالىقتىڭ سويلەۋ ءتاسىلى, اڭگىمەشىلدىگى ءبارى ساقتالعان. شىعارمانىڭ باستى ەرەكشەلىگى وسىندا جاتىر.
ءبىزدىڭ ادەبيەتتانۋداعى تالعامىمىزدى كەڭەستىك يدەولوگيا بۇزىپ جىبەرگەن. توبىق جارماعامبەتوۆ ادەبي ورتادان جاس كەزىندە كەتىپ قالعان. ءوزىنىڭ اكەسى جوق. شەشەسى بار. سول شەشەسىنىڭ جاعدايىنا قاراپ, تالانتتى جازۋشى بولسا دا وقۋدى بىتىرە سالادى دا, اۋىل قايداسىڭ دەپ تارتىپ وتىرادى. اۋىلدا جاي قاراپايىم مۇعالىم بولادى. جازۋشىلىق ەڭبەگى سوتسرەاليزيممەن, كەڭەستىك يدەولوگيامەن ب ۇلىنبەگەن ءالى. ءبىزدىڭ كوپتەگەن جازۋشىلارىمىز ۇيرەنشىكتى, قاساڭ قالىپقا ءتۇسىپ الادى دا, سول قالىپتان ءومىر بويى شىعا الماي-اق كەتەدى. تىپتەن جاڭاشا كوزقاراستاعى ۇلكەن سىنشىمىز زەينوللا سەرىكقاليەۆتىڭ ءوزىنىڭ وسى «وتامالىعا» جازعان العىسوزى كىشكەنە كۇمان تۋدىرادى. «بۇل اڭگىمە نە ءۇشىن كەرەك؟ بۇل اڭگىمە اتا-بابامىزدىڭ وتكەن ولمەشى ءومىرىن, اۋىر-ازاپتى تىرشىلىگىن تانىپ, ءتۇسىنۋ ءۇشىن كەرەك. بۇل اڭگىمە بۇگىنگى باقىتتى باعالاۋ ءۇشىن كەرەك», دەيدى. بۇل ەندى ەشقانداي دا ادەبيەتتى تانۋ, ادەبي سىن ەمەس, بۇل كادىمگى يدەولوگياعا قىزمەت ەتىپ تۇرعان سويلەمدەر ەمەس پە.
ءيا, نامىسقا شاپقان تۇستاردا ايتامىز. سوزىمىزگە سۇيەۋ ەتەمىز. بىلايعى كەزدە توبىق جارماعامبەتوۆ دەگەن فاميليا اتالمايدى. قادىر مىرزا ءالي: «تولەۋجان ىسمايىلوۆتىڭ ءبىر ءوزى قانداي تالانت بولاتىن! قالجان نۇرماحانوۆ شە؟ ايقىن نۇرحاتوۆ شە؟ اقان نۇرمانوۆ شە؟ توبىق جارماعامبەتوۆ شە؟ مەن تەك اۋزىما ءبىرىنشى تۇسكەندەرىن عانا ايتتىم. ونداي-ونداي دارىنداردىڭ سانى جۇزدەپ بولماعانمەن, ونداپ سانالادى. بىرىنەن-ءبىرى وتكەن تالانتتار ەدى. نەگىزىنەن تۇك ءبىتىرىپ جارىتپاي, بىرىنەن كەيىن ءبىرى كەتتى. جازباق تۇگىلى ويلانىپ تا ۇلگەرمەگەن ءتارىزدى. ەرتە, تىپتەن ەرتە دۇنيە سالدى, جارىقتىقتار!» – دەپ جازىپتى.
بىزدەگى كوركەم شىعارمالاردىڭ ەڭ باستى كەمشىلىگى نەدە؟ قاساڭدىعىندا. وقىعاندا قينالاسىڭ. ءوزىڭىز قاراڭىزشى, ءبىزدىڭ جادىمىزدا نە بار؟ جادىمىزدا باتىرلار جىرى, ليرو-ەپوستىق جىرلار, ەپيكالىق سۋرەتتەۋلەر بار. سونىڭ ءبارى ءبىزدىڭ جادىمىزدا جاتتالىپ قالىپ قويعان. جاتتالىپ قالىپ قويعان سەبەبى, ەركىن تىنىستىلىعىندا. شىعارمانى قۇرساۋلاپ قىسىپ تاستامايدى.
ەگەر «وتامالى» تەك سول حالىق اۋزىنداعى دايىن اڭىزدىڭ نەگىزىندە تۋا قالدى دەسەك, قاتەلەسەمىز. سيۋجەتتىڭ عانا باس-اياعىن الىپ قاراساڭىز, باسىندا باي وتىر, مۇرتى زەرەندەگى شۇباتقا مالىنىپ. جايماشۋاق كەز, قار كەتكەن, جەر كىشكەنە جىپسىگەن. وتامالى كەلىپ, اۋا-رايىنىڭ بۇزىلىپ بارا جاتقانىن, مۇنداي جاعدايدا مالدى ورىسكە شىعارعاندا قينالاتىنىن, ءتىپتى بۇنىڭ قاۋىپتى جاعداي ەكەنىن ەسكەرتەدى. زەرەندەگى شۇباتقا مۇرتىن مالىپ وتىرعان بايدى اۋەلگىدە ميستيكالىق وبراز دەپ ويلامايتىنىمىز راس. ودان قولداۋ تاپپاعان وتامالى بوراندا قويمەن بىرگە اداسىپ ءجۇرىپ, جان بەرۋ وڭاي ەمەس ەكەنىن كورسەتىپ, جانۇشىرا قاتتى ايقايلاپ, قولىنداعى تاياعىن قۇلاشتاي لاقتىرىپ, باعاناعى بەس كۇندىك بوراننىڭ ومىرتقاسىن ءۇزىپ قۇلاتادى. بەس كۇندىك بوران سول كەزدە بىتەدى. سول كەزدە قاسىنا قازان-وشاعى ۇشىپ كەلەدى. قاراسا كيىز ءۇي دە پايدا بولا كەتەدى. كيىز ءۇيدىڭ ىشىندە باي وتىر. كەنەت, بايدىڭ مۇرتى ۇگىلىپ ءتۇسىپ, وزىنەن ءوزى بىقسىپ جانىپ, ءبىر ۋىس كۇلگە اينالادى. كۇن جىلىدى دەگەن ءسوز, كوردىڭىز بە. الدىن-الا جاسالىپ قويعان تابيعاتتىڭ تابىتى بار. وتامالى سول جەرگە كەلدى دا ءولدى, مىنە, ءبىتتى. كوردىڭىز بە, قالاي قيىستىرعان.
نەگە وسىلاي جازىپ وتىر, سونى بايقادىڭىز با, اڭگىمەشىنىڭ وبرازىنا كىرىپ وتىر جازۋشىنىڭ ءوزى. اۆتوردىڭ وبال-ساۋاپتى ءبىلۋى دە اسەر ەتكەن. ونسىز مۇنداي شىعارما تۋماس تا ەدى. مۇندايدا قيال قاناتتانىپ كەتەدى. قيال جۇرگەن جەردە ميستيكا قالا ما, قوسا جۇرەدى.
وتە شىمىر, وتە شىنايى جازىلعان, حالىقتىق بولمىسىنان اجىراماعان, حالىقتىق قالىبىندا قۇيىلا قالعان وسىنداي كەرەمەت دۇنيە ادەبي اينالىستا جوق. سودان دا حالىققا ءسال بەيتانىستاۋ بولىپ قالعان, بىراق سول حالىقتىڭ ءوز باۋىرىنان جارالعانداي وتە تانىس دۇنيە ەكەنى دە انىق.
جازۋشى دەگەن تابيعاتتىڭ ءتول بالاسى. جىل مەزگىلدەرى مەن اي ەرەكشەلىكتەرىن ايتساڭ, سول تۋرالى جازىلعان ءبىر شىعارما ەسىڭە تۇسە قالادى. بۇل ءداستۇر اۋىز ادەبيەتىندە دە بار, بىراق ءبىز ءۇشىن ابايدان باستالادى. «ەرتە بارسام جەرىمدى جەپ قويام دەپ, ىقتىرمامەن كۇزۋەدە وتىرار باي» دەيتىن مالساق جاندار قازىر دە بار. كۇزەۋ كۇيتتى بولسىن, اعايىن!
