مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ بيىلعى قازاقستان حالقىنا ارناعان جولداۋىندا شەكارا ماڭىنداعى كەدەن بەكەتتەرىنىڭ ماسەلەسىنە نازار اۋدارىپ, ولاردى دامىتۋ جونىندەگى جۇمىستى قىسقا مەرزىمدە اياقتاۋدى تاپسىرعان-دى.
اتالعان كەدەن بەكەتتەرى قازاقستان-قىتاي شەكاراسىندا ورنالاسقان. ماسەلەن, «نۇر جولى» اۆتوموبيل وتكىزۋ پۋنكتى ارقىلى 266,5 مىڭ كولىك وتكەن. بىلتىرعى كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا ءوسىم 2 ەسەگە ارتقان.
ال «قالجات» اۆتوموبيل وتكىزۋ پۋنكتى ارقىلى بيىلعى 8 ايدا 30 مىڭ اۆتوكولىك ءوتىپتى. 2023 جىلمەن سالىستىرعاندا ءوسىم 24% دەيىن ۇلعايدى.
ەلىمىزدىڭ ترانزيتتىك الەۋەتىن دامىتۋ مەن شەكەرالاس مەملەكەتتەرمەن تاۋار اينالىمىن ۇلعايتۋ ماقساتىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىمەن, وزبەكستان رەسپۋبليكاسىمەن جانە تۇرىكمەنستان رەسپۋبليكاسىمەن اراداعى شەكارالىق وتكىزۋ پۋنكتتەرىن تولىققاندى جاڭعىرتۋدى قولعا الدى.
ايتا كەتەيىك, جاڭعىرتۋ جۇمىستارىمەن 9 اۆتوموبيل وتكىزۋ پۋنكتى قامتىلدى, ونىڭ ىشىندە: 5 قحر-مەن («الاكول», «قالجات», «مايقاپشاعاي», «باقتى», «دوستىق-تەمىرجول»), 4 ءور-مەن («قاپلانبەك», «قازىعۇرت», «اتامەكەن», «تاجەن»), 1 تر-مەن («تەمىر-بابا») جانە استانا قالاسىندا بدب تاۋارلاردىڭ وتكىزۋ پۋنكتتەرى ارقىلى ءوتۋىن باقىلاۋدى ءبىر جەردە بىرىكتىرەدى.
جاڭعىرتۋ جۇمىستارىنا سايكەس ەسكى ينفراقۇرىلىمدى بۇزىپ, جاڭا وتكىزۋ پۋنكتتەرىن سالۋ قاراستىرىلعان.
سونىمەن قاتار استانا قالاسىندا بولاتىن باس ديسپەتچەرلىك باسقارماعا كەدەن بەكەتتەرىن باقىلاۋدى تسيفرلاندىرۋ جانە ورتالىقتاندىرۋ بويىنشا جۇمىستار اتقارىلىپ كەلەدى. مۇندا سالالىق باقىلاۋ قىزمەتتەرى, ونىڭ ىشىندە شەكارا قىزمەتى دە ورنالاستىرىلاتىن بولادى.
اتالعان وزگەرىستەر وتكىزۋ پۋنكتتەرىنىڭ ينفراقۇرىلىمىن جاقسارتىپ, دامىتا تۇسەدى. شەكارادان جايلى ءوتىپ, مەملەكەتتىك باقىلاۋ تۇرلەرىن ساپالى جۇرگىزۋ ءۇشىن بارلىق جاعداي جاسالادى. كولىكتەردى قابىلداۋ 6 ەسەگە ۇلعايتىلىپ, تاۋارلاردى وتكىزۋدىڭ بارلىق تسيكلىن اۆتوماتتاندىرۋ ارقىلى شەكارادان اسۋ ۋاقىتى 30 مينۋتقا دەيىن ازايادى.
بۇدان باسقا «كەدەن» اقپاراتتىق جۇيەسىن ازىرلەۋ جۇمىسى قارقىن الدى. بۇل وتاندىق كەدەن سالاسىنداعى تسيفرلى شەشىم. اتالعان جۇيە «استانا-1», «ەكسپورتتىق-يمپورتتىق وپەراتسيالار جونىندەگى بىرىڭعاي تەرەزە», «تايس-2», «جبو» جۇيەلەرىن الماستىرادى.
جاڭا جۇيە كەدەندىك وپەراتسيالاردىڭ بارلىق كەزەڭى مەن قاتىسۋشىلارىمەن ءوزارا ءىس-قيمىلدى قامتيدى, سونداي-اق رۇقسات بەرۋ قۇجاتتارىن اكەلۋ مەن الۋدان باستاپ, تاۋارلار شىعارىلعاننان كەيىنگى باقىلاۋدى قاراستىرادى.
سونىمەن بىرگە ءمادي توكەش ۇلى Nur Zholy Customs Service حالىقارالىق كولىكتىك-لوگيستيكالىق ورتالىعىنىڭ قىزمەتىمەن تانىستى. مۇندا ۆەدومستۆو باسشىسى شاعىن كولىك قۇرالدارىنا ارنالعان جاڭا ۋاقىتشا ساقتاۋ قويمالارىن قاراپ شىقتى.
Nur Zholy Customs Service جشس-ءنىڭ كەدەن جانە شەكارا قىزمەتتەرىمەن بىرلەسىپ اتقارعان جۇمىسىنىڭ ارقاسىندا حالىقارالىق كولىك-لوگيستيكالىق ورتالىعىنىڭ الاڭى ۇلعايتىلىپ, كولىكتەردىڭ كەلۋىنىڭ تەحنولوگيالىق سحەماسى وزگەرتىلدى, سول سەكىلدى تاۋلىكتىك جۇمىس رەجىمى ەنگىزىلدى. وسى ارقىلى تاۋلىگىنە 200-دەن 1500 جۇك كولىككە دەيىن وتەتىن بولدى.
ينۆەستورلاردى تارتۋ ارقىلى وتكىزۋ پۋنكتىنەن 5 كم قاشىقتىقتا شاعىن كولىكتەرگە ارنالعان ۋاقىتشا ساقتاۋ قويماسىنىڭ قۇرىلىسى اياقتالدى. ونىڭ جۇمىسى لوگيستيكالىق پروتسەستەردى جاقسارتۋعا ءتيىس.
ءترانزيتتى وڭتايلاندىرۋ مەن سىرتقى ەكونوميكالىق قىزمەت قاتىسۋشىلارى ءۇشىن, ونىڭ ىشىندە قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىمەن كەدەندىك دەرەكتەرمەن الىسۋ بويىنشا جاعدايلاردى جاقسارتۋعا باعىتتالعان قىتايلىق ءىرى كومپانيالارمەن ەكى مەموراندۋمعا قول قويىلدى.
ءوڭىردىڭ دامۋى مەن شەكارا ماڭىنداعى اۋداندارداعى ءومىردىڭ جاقسارۋىنا اسەر ەتەتىن جۇمىس ورىندارى اشىلىپ, الەۋمەتتىك كەپىلدىكتەر بەرىلە باستادى. ماسەلەن, جۇمىس ورىندارى 35-تەن 110-عا دەيىن ۇلعايتىلدى.
ينۆەستورلاردىڭ ەسەبىنەن «قالجات» وتكىزۋ پۋنكتىندە شاعىن كولىك قۇرالدارى ءۇشىن ۋاقىتشا اينالما جول سالىندى, بۇل شامامەن 328 شاعىن كولىكتىڭ قوزعالىسىن رەتتەۋگە سەپتەستى.
وسى ءىسساپاردا م.تاكيەۆ ءوڭىر اكىمى م.سۇلتانعازيەۆپەن بىرگە شونجى اۋىلىنىڭ تۇرعىندارىمەن كەزدەستى. ونىڭ بارىسىندا مينيستر تاياۋدا عانا جاريالانعان مەملەكەت باسشىسىنىڭ قازاقستان حالقىنا جولداۋىنداعى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق ماسەلەلەرگە ەرەكشە نازار اۋداردى. ۆەدومستۆو باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, مينيسترلىك پەن تۇتاستاي ۇكىمەتتىڭ قىزمەتىندەگى ماڭىزدى باعىتتاردىڭ ءبىرى – الەۋمەتتىك سالاعا قولداۋ كورسەتۋ. بۇعان 2025 جىلى 9,8 ترلن تەڭگە باعىتتالادى. شىعىس كولەمى 2024 جىلعا قاراعاندا 794 ملرد تەڭگەگە ۇلعايادى.
2025 جىلى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت قاراجاتى ەسەبىنەن وڭىرلەرگە بولىنەتىن اقشا 348 ملرد تەڭگەگە ۇلعايىپ, 7,4 ترلن تەڭگە كولەمىندە بولادى. اتاپ ايتقاندا, الماتى وبلىسىنىڭ سۋبۆەنتسيالارى 203,6 ملرد تەڭگەگە جەتتى. قاراجات ءبىلىم بەرۋ گرانتتارىنا, حالىقتى سۋمەن قامتاماسىز ەتۋگە, جىلۋ جەلىلەرىن جوندەۋگە, ەلدى مەكەندەردى گازداندىرۋعا, اۆتوجولداردى جوندەۋگە, بيزنەستى قولداۋعا جۇمسالادى.
