– «جارقىن بولاشاق» باعدارلاماسىنىڭ باستى ماقساتى قانداي؟
– «قازمۇنايگاز» بەن «Samruk-Kazyna Trust» ۇلتتىق كومپانيالارىنىڭ قولداۋىنىڭ ارقاسىندا ءوز كاسىبىن جەتىك مەڭگەرگەن ماماندى دايىنداۋ ءۇشىن ەلىمىزدىڭ 11 ايماعىندا ورنالاسقان الدىڭعى قاتارلى مەكتەپتەر مەن كوللەدجدەرىندە, ياعني 65 ءبىلىم بەرۋ ۇيىمى جۇمىس ىستەپ جاتىر. ءاربىر جاس ادال ءارى تاباندى ەڭبەگىمەن تابىسقا جەتىپ, كاسىبي جاعىنان باعالانۋى ءۇشىن العان ءبىلىمىن كادەگە جاراتۋى كەرەك. باعدارلاماعا ماڭعىستاۋ, جاڭاوزەن قالاسى, تۇپقاراعان, قاراقيا, مۇنايلى, بەينەۋ اۋداندارىنىڭ مەكتەبىندە وقيتىن ورەندەر قاتىسا الادى. جاستاردىڭ ءبىلىم الۋىنا جاسالعان كومەك – ەلىمىزدىڭ دامۋى ءۇشىن قۇيىلعان ينۆەستيتسيا.
– باعدارلامادا گرانت يەگەرلەرىنىڭ 80 پايىزى نەگە كوللەدجدە وقيدى؟
– قازىر جاستار كوللەدجدە ءبىلىم الۋدى اسا قۇپ كورمەيدى. بىراق مەنىڭشە, ولار قاتتى قاتەلەسەدى. ويتكەنى كوللەدجدە ءبىلىم العان اركىمگە دە ءتيىمدى. ونىڭ تيىمدىلىگى مىنادا: بىرىنشىدەن, الدىڭا قويعان ماقساتىڭا تەزىرەك جەتەسىڭ. مىسالى, ءسىز تەحنيكالىق ماماندىقتى تاڭدادىڭىز. بولاشاقتا بىلىكتى ينجەنەر بولعىڭىز كەلەدى. وندا ءسىز 9-سىنىپتان كەيىن پوليتەحنيكالىق كوللەدجگە ءتۇسىپ, 3 جىل 10 اي كاسىپتىك ءبىلىمدى يگەرەسىز. كوللەدجدى اياقتاعان كەزدە تەحنيكالىق ماماندىعىڭىز بويىنشا ديپلوم الاسىز. سول ديپلومىڭىزبەن ۇبت تاپسىرماي-اق, سۇحباتتاسۋ كەزەڭىنەن ءوتىپ, پوليتەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ەكىنشى كۋرسىنا تۇسەسىز. 2 جىل 10 ايدا جوعارى وقۋ ورنىنىڭ ديپلومىن الىپ شىعاسىز.
ءدال سول سياقتى بولاشاقتا ەكونوميست نەمەسە مۇعالىم بولعىڭىز كەلسە, ەكونوميكا نەمەسە زاڭ كوللەدجىنە 9-سىنىپتان كەيىن ءتۇسىپ, 3 جىل 10 اي وقيسىز. ودان كەيىن ەكونوميكا نەمەسە زاڭ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ەكىنشى كۋرسىنا ءتۇسىپ, جوعارى ءبىلىم الا الاسىز. بۇل مەنىڭ ويىمشا, جاستار ءۇشىن وتە ءتيىمدى ستراتەگيا.
ەكىنشىدەن, كوللەدجگە ءتۇسىپ, ونى اياقتاعاننان كەيىن ءسىز جۇمىسقا ورنالاسا الاسىز. ويتكەنى جۇمىسقا ورنالاسۋ ءۇشىن ءسىزدىڭ ديپلومىڭىز, ءبىلىمىڭىز بەن كاسىبي داعدىلارىڭىز بولادى. سونىمەن قاتار كوللەدجدەن كەيىن ۋنيۆەرسيتەتكە تۇسسەڭىز, وندا قاشىقتان وقۋعا مۇمكىندىگىڭىز بار.
ۇشىنشىدەن, بوزبالا مەن بويجەتكەن 9-سىنىپتان كەيىن, ياعني 14 جاستا ۇيدەن جىراققا كەتىپ, باسقا وڭىرگە بارىپ ءبىلىم السا, وندا ومىرلىك تاجىريبەسى ارتادى, ماڭىزدى شەشىمدەردى جاستايىنان دەربەس ءوزى قابىلداپ ۇيرەنەدى. ياعني بۇل – تۇلعا رەتىندە قالىپتاسۋدىڭ ۇتىمدى جولى.
– «ەلدىڭ دامۋىنا ۇلەس قوسادى» دەپ قالدىڭىز. ياعني ادام كاپيتالىنىڭ ساپاسى تۋرالى ايتىپ وتىرسىز عوي؟
– ءيا, ارينە. دۇنيەجۇزىندەگى ادامزات ماسەلەسىندە كەدەيشىلىك پەن اشتىق, جۇمىسسىزدىق الدىڭعى ورىندا تۇر. سوندىقتان دا بۇۇ 17 تۇراقتى دامۋ ماقساتىن جاريالاعانى بارىمىزگە بەلگىلى. بۇل ماسەلەلەر ساپالى ءبىلىم الۋعا جاعداي جاسالعاندا عانا شەشىمىن تابادى. ەگەر 12-14 جاسىنان باستاپ كاسىپكە باۋلىساق, وندا بالانىڭ كوزقاراسى, ءال-اۋقاتى, ومىرگە دەگەن بەيىمدىلىگى ارتادى. وسىلايشا, جاس بۋىن وزگەرە باستايدى, ءومىر ءسۇرۋ ساپاسى مەن باسەكەگە قابىلەتتىلىگى كۇشەيەدى. ولار اعا بۋىنعا اينالعان كەزدە بالالارىن سانالى تۇردە تاربيەلەيدى. وسى ءۇردىس كەمىندە 7–10 جىل جالعاسسا, وندا ماڭعىستاۋ وبلىسى, جاڭاوزەن حالقىنىڭ ءال-اۋقاتى جاقسارادى, ءورىسى كەڭەيەدى. تۇپتەپ كەلگەندە, ءبارى ءبىر-بىرىمەن ساباقتاسىپ, بايلانىسقان ءبىرتۇتاس دۇنيە.
– ء«ورىسى كەڭەيەدى» دەپ جاقسى ايتتىڭىز, سول تۋرالى ايتساڭىز..
–يا, مىسالى, 9-سىنىپتى بىتىرگەن 1 000 بالا ەلىمىزدىڭ ءار وڭىرىنە بارىپ, مامان بولىپ جۇمىسقا ورنالاسا باستاسا, قونىسى تۇراقتاسا, وندا بولاشاقتا اتا-انالارى مەن باۋىرلارىنىڭ ءجيى بارىپ تۇرۋىنا مۇمكىندىگى بولادى. سوندىقتان بالانى قورىقپاي, باسقا وڭىرلەرگە ءبىلىم الۋعا جىبەرۋ كەرەك. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى ۇلتتىق قۇرىلتايدا سويلەگەن سوزىندە: «بالا ەسەيگەن سوڭ قاناتتانىپ, ۇيادان ۇشۋعا ءتيىس. باسقا ايماقتاردا, ءتىپتى شەتەلدە ءبىلىم الۋى قاجەت. وزگە جۇرتتىڭ قالاي ءومىر ءسۇرىپ جاتقانىن كورگەنى ابزال», – دەگەن بولاتىن. پرەزيدەنتتىڭ ءسوزىن ماڭعىستاۋلىق اتا-انالاردىڭ قولداعانىن كورىپ وتىرمىز.
«جارقىن بولاشاق» باعدارلاماسى ارقىلى 2022 جىلى 227 بالا وقۋ ءۇشىن ساپارعا شىقسا, 2023 جىلى 449 بالا وقۋعا كەلدى. ەندى 2024 جىلى باعدارلاماعا 600-دەن اسا بالا وقۋعا نيەت ءبىلدىرىپ وتىر. سوڭعى 3 جىلدا 1 200-دەن اسا گرانت يەگەرى ءبىلىم الىپ وتىر.
– وسى ارالىقتا گرانت يەگەرلەرى قانداي ناتيجەگە جەتتى؟
– گرانت يەگەرلەرىنىڭ وقۋ ۇلگەرىمىنە تالداۋ جاساساق, ولار جاقسى ناتيجەگە قول جەتكىزىپ وتىر. «جارقىن بولاشاق» باعدارلاماسى بويىنشا مەكتەپتە وقىعاندار ۇلتتىق بىرىڭعاي تەستىلەۋدەن (ۇبت) 85,7 بالل كورسەتتى. ياعني ورتا بالل – 85,7 بالل. ال ەلىمىزدەگى ۇبت ورتا بالى بيىل 68 بالدى قۇرادى. جاڭاوزەندەگى جاستارىمىزدىڭ ورتا ۇبت بالى 66 بالدان اسپاي كەلەدى. دەمەك باعدارلاما بويىنشا ءبىلىم الۋشىلاردىڭ ۇلتتىق بىرىڭعاي تەستىلەۋدەگى ورتاشا كورسەتكىشى جاڭاوزەندە ءبىلىم العان وقۋشىلاردان 19,7 بالعا جوعارى.
بيىلعى وقۋ جىلىندا باعدارلاما بويىنشا ءبىلىم العان 82 مەكتەپ تۇلەگىنىڭ بارلىعى جوعارى وقۋ ورنىنا ءتۇسىپ, 56-سى مەملەكەتتىك گرانت يەگەرى اتاندى. مىسالى, نۇرالەم جانعابىل, دانا ءدۇزباي مەن ۇلجاس نۇرلان ۇلى ەسىمدى ءۇش تۇلەگىمىز ەلىمىزدىڭ الدىڭعى قاتارلى وقۋ ورىندارىنىڭ ءبىرى نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ «Foundation» گرانتىنا ىلىكتى. ەندى ولار ءبىر جىل بويى وقۋ ۇلگەرىمى 70 پايىزدان اسسا, باكالاۆرياتقا تۇسە الادى.
كوللەدجدى اياقتاعان 36 تۇلەكتىڭ 30-ى ۋنيۆەرسيتەتتەردە وقيتىن بولادى. ولاردىڭ اراسىندا جۇمىسقا ورنالاسقاندارى دا بار. مىسالى, بىلتىر باعدارلاما نەگىزىندە كوللەدج بىتىرگەن جاڭاوزەندىك ەكى تۇلەك قاراعاندى وبلىسىندا تەمىرجول سالاسىندا بىلىكتى مامان بولىپ قالىپتاسىپ, جۇمىس ىستەپ ءجۇر. بيىلعى تۇلەكتەرىمىزدىڭ اراسىندا جوعارى وقۋ ورنىنا ءتۇسىپ, ءارى «مەنەدجەر», «تەحنولوگ» قىزمەتىن اتقارىپ جۇرگەندەر بار. ياعني باعدارلاما اياسىندا ءبىلىم العاننان سوڭ ۋنيۆەرسيتەتكە تۇسۋگە, جۇمىس ىستەپ, اياققا تۇرۋعا تولىق مۇمكىندىك بار.
– ەلىمىزدى كوركەيتۋگە باعىتتالعان تۇششىمدى اڭگىمەڭىز ءۇشىن راحمەت!
اڭگىمەلەسكەن –
ايگۇل احانبايقىزى,
«Egemen Qazaqstan»
استانا
