اتقاراتىن شارۋا كوپ
پرەزيدەنت جولداۋىندا دەپۋتاتتىق كورپۋستىڭ بەلسەندى جۇمىسى ەرەكشە اتاپ وتىلگەنىن تاعى ءبىر رەت ەسكە سالعان پالاتا سپيكەرى جاڭا سەسسيادا دا اتقاراتىن شارۋا شاشەتەكتەن ەكەنىن جەتكىزدى. ويتكەنى بىرقاتار تاپسىرما تىكەلەي دەپۋتاتتارعا ارنالعانىن ايتا كەلىپ: «بۇل پرەزيدەنتتىڭ كوپتەگەن ماسەلەلەردە دەپۋتاتتىق كورپۋسقا ارقا سۇيەپ, سەنىم ارتاتىنىن كورسەتەدى. سونىمەن بىرگە مەملەكەت باسشىسىنىڭ «كۇشتى پرەزيدەنت – ىقپالدى پارلامەنت – ەسەپ بەرەتىن ۇكىمەت» فورمۋلاسىنىڭ دۇرىستىعىن ءارى پارمەندىلىگىن دالەلدەيدى. جولداۋدا ايتىلعان كوپتەگەن ماسەلە زاڭنامالىق تۇرعىدان قولداۋدى تالاپ ەتەتىنىن كورىپ وتىرمىز. ماسەلەن, قولدانىستاعى «بانكتەر تۋرالى» زاڭ 1995 جىلى قابىلدانعان. بۇگىنگى كۇننىڭ تالاپتارىنا تولىق ساي كەلمەيدى. سوندىقتان ءبىز بانكتەر تۋرالى جاڭا زاڭ قابىلداۋىمىز كەرەك. سونىمەن قاتار الدىمىزدا ەلىمىزدىڭ سالىق جۇيەسىن قايتا ەلەكتەن وتكىزۋ مىندەتى تۇر. پرەزيدەنت سالىق كودەكسىن قابىلداۋ مەرزىمىن كەلەر جىلعا ۇزارتتى. بۇل شەشىم اسىعىستىق تانىتپاي, كودەكستى مۇقيات قاراۋعا مۇمكىندىك بەردى. ەڭ باستىسى, كودەكستى ساراپشىلارمەن, ماماندارمەن, كاسىپكەرلەرمەن بىرگە تاعى دا جان-جاقتى پىسىقتاي الامىز. سالىق كودەكسى ەكونوميكالىق تۇرعىدان بەلسەندى ازاماتتاردىڭ بارلىعىنا تۇسىنىكتى بولۋى كەرەك. وسى كودەكس بويىنشا الدىمىزدا اۋقىمدى جۇمىس كۇتىپ تۇر. وعان بارلىق دەپۋتات, بارلىق فراكتسيا اتسالىسۋى قاجەت», دەدى.
بۇدان باسقا, ءماجىلىس توراعاسى پرەزيدەنتتىڭ «ەكونوميكانى ىرىقتاندىرۋ جونىندەگى شارالار تۋرالى» جارلىعى اياسىنداعى جۇمىس جالعاسىن تاباتىنىنا توقتالدى. ونىڭ ايتۋىنشا, «مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ تۋرالى» زاڭدى قابىلداۋ كەزىندە بۇل ماسەلە جان-جاقتى تالقىلانعان. ەندى وسى تاقىرىپقا قايتا ورالاتىن كەز كەلگەنىن جەتكىزىپ, مەملەكەتتىك كاسىپورىنداردى باسقارۋدىڭ وڭتايلى ساياساتىن زاڭنامالىق دەڭگەيدە بەكىتۋ قاجەتتىگىن العا تارتتى.
«وسى سەسسيادا ءبىز اكتيۆتەردى قايتارۋ بويىنشا زاڭنامانى جەتىلدىرۋگە باعىتتالعان جۇمىستى جالعاستىرامىز. قايتارىلعان قاراجات تا, اكتيۆتەر دە ەل حالقىنىڭ يگىلىگىنە جۇمىس ىستەۋى قاجەت. بۇل ءۇشىن ەل ەكونوميكاسىنا قاراجات سالۋ – كاپيتالعا امنيستيا جاساۋدىڭ مىندەتتى شارتى بولۋعا ءتيىس. بۇل – پرەزيدەنتتىڭ بەرىك ۇستانىمى, ءبىز ونى ءنورماتيۆتى تۇردە بەكىتۋىمىز كەرەك», دەيدى ە.قوشانوۆ. سونداي-اق ول جولداۋدىڭ باسىم بولىگى قوعامنىڭ ناقتى قاجەتتىلىگى مەن سۇرانىستارىنا نەگىزدەلگەنىن اتاپ ءوتتى.
ء«بىز وڭىرلەردە حالىقپەن كەزدەستىك. پرەزيدەنت ايتقان ماسەلەلەر جۇرتشىلىقتى تولعاندىرىپ جۇرگەنىن بىلەمىز. سونىڭ ىشىندە كەيىنگى جىلدارى جول اپاتتارىنىڭ ارتۋى, سونىڭ سالدارىنان ادامداردىڭ وپات بولۋى الاڭداتپاي قويمايدى. اسكەر قاتارىندا جارعىعا ساي كەلمەيتىن زاڭسىزدىقتاردىڭ جيىلەپ كەتۋى حالىقتىڭ الاڭداۋشىلىعىن تۋعىزىپ وتىر. زاڭنامانى قاتاڭداتقانىمىزعا قاراماستان, حالىق اراسىندا ەسىرتكى تۇتىنۋ ءالى دە قيىن ماسەلە بولىپ قالىپ جاتىر. سان ءتۇرلى ورشىگەن الاياقتىق ارەكەتتەرمەن حالىق كۇن سايىن بەتپە-بەت كەلىپ وتىر. وسى ماسەلەلەردى شەشۋگە دەپۋتاتتىق كورپۋس – ءبىز اتسالىسۋىمىز كەرەك», دەدى پالاتا سپيكەرى.
پرەزيدەنت جولداۋىندا 2025 جىلدى جۇمىسشى ماماندىقتار جىلى دەپ جاريالاۋدىڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتالعان ءماجىلىس توراعاسى: «ويتكەنى ەلىمىزدە ينجەنەرلەر, قۇرىلىسشىلار, بيولوگتەر, ۆەتەرينارلار, سۋ سالاسى ماماندارى تاپشى. قازىر بىزگە زاۋىت, جول, ءۇي سالاتىن كادرلار كوبىرەك قاجەت. سوندىقتان ءبىز ولاردى زاڭنامالىق تۇرعىدان قولداۋ ماسەلەسىن دە قاراستىرۋىمىز كەرەك. الداعى ۋاقىتتا وسى تاقىرىپقا ارناپ ۇكىمەت ساعاتىن وتكىزگەن ءجون دەپ سانايمىن», دەدى.
سونىمەن قاتار جۇمىسكەرلەردىڭ وسىنداي ساناتىن جەكە مەملەكەتتىك ناگرادامەن ماراپاتتاۋ ەلەۋلى ىنتالاندىرۋ بولماق. وسىعان وراي پالاتا سپيكەرى: ء«بىز, دەپۋتاتتار پرەزيدەنتتىڭ بۇل يدەياسىن ءوز تاراپىمىزدان زاڭنامالىق دەڭگەيدە قولدايتىن بولامىز. تسيفرلاندىرۋ جانە جاساندى ينتەللەكتىنى ەنگىزۋ جۇمىسىن دا ودان ءارى جالعاستىرامىز. ماجىلىستە جاساندى ينتەللەكتىنى دامىتۋ جونىندەگى زاڭ جوباسى ازىرلەنىپ تە قويدى. جاقىن ارادا ماجىلىستە جوبانى تالقىلاۋ باستالادى», دەدى.
ءسوزىنىڭ سوڭىندا ول قوعامدا قىزۋ تالقىلانىپ جاتقان اتوم ەلەكتر ستانساسىن سالۋ ماسەلەسىنە دە توقتالدى. ونىڭ ايتۋىنشا, اتوم ەلەكتر ستانساسىن سالۋ تۋرالى شەشىم – سەرپىندى جوبا. بۇعان حالىقارالىق تاجىريبە ايقىن دالەل بولا الادى. الايدا ماسەلەنى تۇپكىلىكتى شەشۋ ءۇشىن قوعامنىڭ بىرىگۋى قاجەت. سوندىقتان حالىق ۇنىنە قۇلاق اسۋ ءۇشىن 6 قازاندا رەفەرەندۋم وتەدى. بۇل ماسەلەدە دە دەپۋتاتتىق كورپۋس پرەزيدەنتتىڭ وسى پراگماتيكالىق يدەياسىن قولداپ, جۇرتشىلىققا دۇرىس جەتكىزەرىنە سەنىم ءبىلدىردى.
تۇتىنۋشى قۇقىن قورعاۋ – ۋاقىت تالابى
جالپى وتىرىستىڭ كۇن تارتىبىندە «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە سالىق سالۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى», «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق قورىنان 2025–2027 جىلدارعا ارنالعان كەپىلدەندىرىلگەن ترانسفەرت تۋرالى», «2025–2027 جىلدارعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت تۋرالى», «زاعيپتاردىڭ جانە كورۋ قابىلەتى بۇزىلعان نەمەسە باسپا اقپاراتىن قابىلداۋعا وزگە دە قابىلەتتەرى شەكتەۋلى ادامداردىڭ جاريالانعان تۋىندىلارعا قول جەتكىزۋىن جەڭىلدەتۋ تۋرالى مارراكەش شارتىن راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوبالارى قارالدى. سونداي-اق دەپۋتاتتار «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە استانانى جانە رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالاردى دامىتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى», ء«بىر تاراپتان ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق پەن وعان مۇشە مەملەكەتتەر جانە ەكىنشى تاراپتان سينگاپۋر رەسپۋبليكاسى اراسىنداعى ەركىن ساۋدا تۋرالى كەلىسىمدى جانە ءبىر تاراپتان ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق پەن وعان مۇشە مەملەكەتتەر جانە ەكىنشى تاراپتان سينگاپۋر رەسپۋبليكاسى اراسىنداعى جان-جاقتى ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق تۋرالى نەگىزدەمەلىك كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى», «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى مەن قاتار مەملەكەتىنىڭ ۇكىمەتى اراسىنداعى باسىم سالالارداعى جوبالاردى دامىتۋ ءۇشىن ۇزاقمەرزىمدى ستراتەگيالىق ارىپتەستىك ورناتۋ تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى», «تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ تۋرالى» جانە «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» قۇجاتتاردىڭ ماقساتى مەن ورىندالۋ بارىسىن تالقىلادى.
جىل سايىن تۇتىنۋشىلاردىڭ شاعىمى كوبەيىپ جاتقاندىقتان «تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىعىن قورعاۋ تۋرالى» زاڭدى جەتىلدىرۋدىڭ قاجەتتىلىگى تۋىنداپ وتىر. ساۋدا جانە ينتەگراتسيا ءمينيسترى ارمان شاققاليەۆتىڭ ايتۋىنشا, مەملەكەت باسشىسى ەكى جىل بۇرىنعى جولداۋىندا «ازامات – بيزنەس – مەملەكەت» اراسىنداعى قاتىناستاردى تۇبەگەيلى وزگەرتۋ تاپسىرىلعان. بۇل ورايدا مەملەكەت بارلىعىنا تەڭ مۇمكىندىكتەر مەن ادىلەتتىلىكتى قامتاماسىز ەتۋگە مىندەتتى ەكەنىن ايتقان سالا باسشىسى: «تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ تۋرالى» زاڭعا سوڭعى تۇزەتۋلەر ءتورت جىل بۇرىن ەنگىزىلگەن. بىراق قۇقىق قولدانۋ تاجىريبەسى قۇجاتتىڭ قازىرگى ۋاقىت تالابىنا سايكەس كەلمەيتىنىن جانە تۇتىنۋشىلاردى قورعاۋدىڭ تيىمدىلىگىنە اسەر ەتەتىن قۇقىقتىق كەمشىلىكتەرىن كورسەتىپ وتىر», دەدى.
بىرىنشىدەن, تۇتىنۋشىلاردىڭ شاعىمدارىن قاراۋ مەن شەشۋدىڭ ءتورت كەزەڭدىك ءتارتىبى تۇتىنۋشىنىڭ سوتپەن قورعاۋعا كونستيتۋتسيالىق قۇقىعىنا كەدەرگى كەلتىرەدى. ويتكەنى تۇتىنۋشىلار سوتقا جۇگىنبەس بۇرىن جوعارىداعى كەزەڭدەردەن وتۋگە ءماجبۇر. ەكىنشىدەن, ولاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ تۋرالى زاڭنىڭ قولدانۋ اياسى بولشەك ساۋدا جانە تۇرمىستىق قىزمەتتەرمەن عانا شەكتەلگەن. تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ كوميتەتى تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق, كولىك, مەديتسينالىق, تۋريستىك, بايلانىس قىزمەتتەرى جانە تاعى باسقا ماڭىزدى قىزمەت سالالارىندا تۇتىنۋشى قۇقىقتارىنىڭ بۇزىلۋىنا وراي ءىس-شارالار قولدانا المايدى. ۇشىنشىدەن, تۇتىنۋشىلاردىڭ قوعامدىق بىرلەستىكتەرى ءالى دە جەتكىلىكتى دارەجەدە ءتيىمدى جۇمىس ىستەمەيدى. تورتىنشىدەن, تۇتىنۋشىلاردىڭ وتىنىشتەرىن بيزنەسپەن قابىلداۋ جانە قاراۋ ۇدەرىسىن اۆتوماتتاندىرۋ ءۇشىن ىسكە قوسىلعان «ە-tutynushy» اقپاراتتىق جۇيەسى كاسىپكەرلەردىڭ وعان ەرىكتى تۇردە تىركەلگەنىنەن كۇتىلگەن ناتيجەنى كورسەتپەدى. بەسىنشىدەن, اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكستە تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ سالاسىنداعى اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىقتار ءۇشىن تەك ەسكەرتۋ كوزدەلگەن.
مينيستر جوسىقسىز بيزنەستىڭ ءىس-ارەكەتتەرىنە جىل سايىن تۇتىنۋشىلاردىڭ شاعىمى ارتىپ جاتقانىن ايتادى. مىسالى, 2021 جىلى تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ كوميتەتىنە 25 مىڭ ءوتىنىش تۇسسە, 2022 جىلى 30 مىڭ, 2023 جىلى ارىز سانى 51 مىڭعا دەيىن ءوستى. سونداي-اق باسقا مەملەكەتتىك ورگاندارعا تۇسكەن وتىنىشتەر سانى دا وسكەن. ايتالىق, 2021 جىلى 45 مىڭ, 2022 جىلى 47 مىڭ, ال 2023 جىلى 74 مىڭنان اسىپتى. تۇتىنۋشىلاردىڭ ەلەكتروندىق ساۋدا سالاسىنداعى بۇزۋشىلىقتارعا قاتىستى شاعىمدارى بىلتىر 7 732-گە دەيىن كۇرت وسكەن.
قولدانىستاعى قۇجاتتىڭ وسىنداي ولقىلىقتارى وڭدى-سولدى سارالانىپ, شەتەلدىك تاجىريبەگە دە دەن قويىلىپ وتىر. سونىمەن بىرگە زاڭ جوبالارى بارلىق مەملەكەتتىك ورگانمەن, سونىڭ ىشىندە باس پروكۋراتۋرامەن جانە جوعارعى سوتپەن كەلىسىلىپ, ءماجىلىستىڭ بارلىق كوميتەتىندە قارالىپ, قولداۋ تاپقان. سەبەبى زاڭ جوبالارى تۇتىنۋشى قۇقىعىن قورعاۋ جۇيەسىن كۇشەيتىپ, قوعامنىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن ارتتىرۋعا سەپتىگىن تيگىزەدى.
ەكونوميكالىق رەفورما جانە وڭىرلىك دامۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى نۇرتاي سابيليانوۆ تا زاڭ جوباسىنىڭ نەگىزگى ماقساتى تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋدىڭ قولدانىستاعى تاسىلدەرىن جەتىلدىرۋ ەكەنىن جەتكىزدى.
سالىق سالاسىنا دا وزگەرىس قاجەت
سونىمەن بىرگە پالاتا وتىرىسىندا قارالعان سالىققا قاتىستى قۇجاتتار دا حالىق يگىلىگى ءۇشىن جۇمىس ىستەۋى قاجەت. قارجى جانە بيۋدجەت كوميتەتىنىڭ توراعاسى تاتيانا ساۆەلەۆانىڭ ايتۋىنشا, سالىقتار مەن بيۋدجەتكە تولەنەتىن مىندەتتى تولەمدەردىڭ سانى قىسقارماق. ءارى سالىق رەجىمدەرى وڭتايلاندىرىلىپ, جەڭىلدىكتەرگە تالداۋ جۇرگىزىلەتىن بولادى. «سالىق سالاسىندا اكىمشىلەندىرۋدى جەتىلدىرۋگە قاتىستى جۇمىستار جۇرەدى. بۇل مەملەكەت باسشىسىنىڭ جولداۋدا بەرگەن تاپسىرمالارىن ىسكە اسىرۋعا باعىتتالعانىن ايتا كەتكەن ءجون», دەيدى ول.
بۇدان بولەك, ۇلتتىق قوردان ترانسفەرت جانە 2025–2027 جىلدارعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت تۋرالى قۇجاتتار دا راتيفيكاتسيالاندى. تاتيانا ساۆەلەۆا كەلەسى جىلى بيۋدجەتكە 21 تريلليون 700 ميلليارد تەڭگەدەن استام قارجى تۇسەدى دەپ جوسپارلانعانىن ايتتى. ال شىعىسى 25 تريللون 800 ميلليارد تەڭگەنى قۇراپ وتىر. ياعني بيۋدجەت تاپشىلىعى 4 تريلليون تەڭگەدەن اسۋى مۇمكىن. سونداي-اق ۇلتتىق قوردان اۋدارىلاتىن قارجى 5 تريلليون تەڭگەدەن استى.
دەپۋتاتتاردى حالىقتىڭ جاعدايى قاتتى الاڭداتادى. دەپۋتات بولاتبەك ناجمەتدين ۇلى ۇكىمەت نازارىن اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋ ماسەلەسىنە اۋدارۋدى سۇرادى. ونىڭ ايتۋىنشا, ۆەتەرينارلىق باقىلاۋ كوميتەتىندە قالىپتاسقان ماسەلە كوپ, شەگىرتكەنىڭ تارالۋىنا قارسى كۇرەسكە دايىندىقتىڭ ءساتسىز اياقتالۋى دا كوپ جاعدايدى تۇسىندىرەدى. الايدا وسىنداي ولقىلىقتار ءۇشىن باسشىلىقتىڭ جازالانباۋى جاعدايدىڭ تۇزەلۋىنە جول بەرمەي وتىر.
ال مارحابات جايىمبەتوۆتىڭ ساۋال جولداۋىنا ەكولوگيالىق اپاتتىڭ بار قيىندىعىن باستان كەشىپ وتىرعان ارال حالقىنىڭ كىشى ارالعا قاتىستى ۇسىنىس-تىلەگى ارقاۋ بولدى. ونىڭ سوزىنشە, «سات» جوباسىنىڭ ءبىرىنشى كەزەڭى 2005 جىلى «كوكارال» بوگەتىن كوتەرۋمەن جۇزەگە استى. ءبىر اتتەگەنايى, «سىرداريادا سۋ از بولادى» دەگەن ورتالىقتاعى مامانداردىڭ بولجامىمەن وتە تومەن سالىنعان. سالدارىنان كوكارال بوگەتىنىڭ قۇرىلىسىندا جىبەرىلگەن قاتەلىكتەن تەڭىز جاعىنا قاراي 48 ملرد تەكشەمەتر شاماسىندا سۋ زايا كەتكەن. «مىڭداعان توننا بالىق ءراسۋا بولدى. ەندى ءتيىمسىز جوبانى جۇزەگە اسىرىپ, وسىلاي ارالدىڭ تاعى ءبىر قاسىرەتىنە ءوزىمىز جول بەرمەكپىز بە؟ تيىمدىلىگى تومەن ءارى ەكسپلۋاتاتسياسى وتە قىمبات نۇسقانىڭ ماقۇلدانۋىنا جەرگىلىكتى حالىق الاڭداۋلى», دەيدى دەپۋتات. سونداي-اق ول ايدىنى قاشقان تەڭىزدەگى حالىق سۋ رەسۋرستارى مينيسترلىگى ۇسىنعان ەكى دەڭگەيلى سحەماعا تۇبەگەيلى قارسى ەكەنىن جەتكىزدى. ەڭ قىزىعى, جوبانى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن دۇنيەجۇزىلىك بانكتەن 1,5 ميلليون دوللار بولىنگەن. ءتىپتى جەرگىلىكتى حالىقپەن تولىق كەلىسپەي, قوعامدىق تالقىلاۋدان وتكىزبەي, قاراجات يگەرىلىپ قويعان.
بۇدان باسقا, دەپۋتاتتار تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن رەفورمالاۋدى جۇزەگە اسىرۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى. بۇعان دەيىن دە قازاقستان حالىقتىق پارتياسىنىڭ فراكتسياسى تجكب-داعى جۇيەلى پروبلەمالار تۋرالى قۇزىرلى مينيسترلىككە جۇگىنگەن. ولاردىڭ ايتۋىنشا, تجكب-نى جەتكىلىكسىز قارجىلاندىرۋ, مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ تاپسىرىسىن بولۋدەگى ديسپروپورتسيا, دۋالدى وقىتۋدا كوللەدجدەردىڭ كاسىپورىندارمەن ءوزارا ارەكەتتەسۋ دەڭگەيىنىڭ تومەندىگى, تۇلەكتەردىڭ قۇزىرەتتەرى مەن داعدىلارىن وبەكتيۆتى, حالىقارالىق دەڭگەيدە باعالاي الاتىن تاۋەلسىز سەرتيفيكاتتاۋ جۇيەسىنىڭ بولماۋى, زاماناۋي ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارى مەن تەحنولوگيالارىن ەنگىزۋدىڭ تومەن دەڭگەيى سەكىلدى ماسەلەلەر ۋاقىت كۇتتىرمەي شەشىلۋ قاجەت.
سونىمەن قاتار دەپۋتاتتار اۆتوموبيل جولدارىنىڭ جاي-كۇيى ماسەلەسىن كوتەردى. شىنىندا دا, جىل سايىن ايتارلىقتاي قارىز جانە بيۋدجەتتىك قاراجات بولىنگەنىنە قاراماستان, جولداردىڭ ساپاسى جاقسارماي وتىر. ەسكىرگەن تەحنيكا, قۇرىلىس ماۋسىمىندا بيتۋم تاپشىلىعى, جولداردى بۇزاتىن اۋىر جۇك كولىگىنىڭ باسىمدىلىعىمەن كۇرەس جانە جول بويىنداعى سەرۆيستى دامىتۋ ءالى دە وزەكتى. ولاردىڭ پىكىرىنشە, مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ شارتتارى ارقىلى اۆتوجول جۇمىستارىن ۇيىمداستىرۋدىڭ قولدانىستاعى ادىستەرى سىبايلاس جەمقورلىققا, جولداردىڭ ساپاسىزدىعىنا جانە جىل سايىنعى جول جابىندارىن جوندەۋ قاجەتتىلىگىنە اكەلدى. مۇنداي شارتتار بويىنشا مەردىگەرلەر كوزدەيتىن جالعىز ماقسات – قىسقا مەرزىمگە جەتۋ جانە مەملەكەتتەن اقشا الۋ, ال جولداردىڭ ساپاسى ماسەلەسى ەكىنشى ورىنعا شىعادى. سول ءۇشىن ءمجا ارقىلى بيۋدجەت قاراجاتىن ۇنەمدەۋ تەتىگى قاجەت.
