فوتو: اشىق دەرەككوزدەن
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ جولداۋدا سالىقتىق اكىمشىلەندىرۋ ءىسىنىڭ جاڭا جۇيەسىن قالىپتاستىرۋ كەرەك ەكەنىن, كودەكستىڭ ەرەجەلەرىن اركىم ارقالاي قابىلداماۋى ءۇشىن جەڭىلدەتىپ, ەكونوميكالىق تۇرعىدان بەلسەندى ازاماتتىڭ بارىنە بىردەي تۇسىنىكتى ەتۋ وتە ماڭىزدى ەكەنىن ايتتى.
جولداۋداعى كوپ كۇتكەن ەڭ باستى جاڭالىق – ۇكىمەت پەن پارلامەنتكە جاڭا سالىق كودەكسىنىڭ جوباسىنا قاتىستى جان-جاقتى تالقىلاۋ جۇرگىزۋدى تاپسىرۋى. بۇل ورايدا پرەزيدەنت قيىن بولسا دا, دۇرىس شەشىم قابىلداۋ قاجەت ەكەنىن مالىمدەدى. ەڭ باستىسى اسىعىستىققا جول بەرۋگە بولمايتىنى ايتىلدى. جالپى, جاڭا جوبا سالىق ساياساتىنداعى كەمشىن تۇستاردى رەتتەپ, جۇيەلەۋ ءۇشىن ازىرلەنگەن بولاتىن. بىراق ۇكىمەت سالىق رەفورماسى سالىق-بيۋدجەت جۇيەسىنىڭ ماسەلەلەرىن شەشپەيتىنىن تۇسىنۋگە ءتيىس.
جاڭا سالىق كودەكسىنە ەنگىزىلگەن وزگەرتۋلەر مەن تولىقتىرۋلاردىڭ ءبىرىنشى كەزەكتە شاعىن جانە ورتا كاسىپكە بايلانىستى تۇستارىنا توقتالعان دۇرىس دەپ سانايمىز. كەز كەلگەن مەملەكەتتىڭ شايقالماۋىنا اسەر ەتەتىن – ورتا تاپ. مەملەكەتتە داۋلەتى ورتاشا وتباسى قانشالىقتى كوپ بولسا, مەملەكەت سونشالىقتى مىقتى بولادى. جەكە تابىس سالىعىنىڭ پروگرەسسيۆتى شكالاسىنان باس تارتۋ ءىرى سالىق تولەۋشىلەردىڭ كولەڭكەگە تۇسۋىنە اكەپ سوعادى. ماكروەكونوميستەر سالىق جيناۋدىڭ قارجىلىق ادىستەرىن قاراستىرعان كەزدە بيۋدجەتكە قاراجات ءتۇسۋ جولىن عانا نازارعا الادى. ال كاسىپكەرلەر سالىقتىڭ كاسىپورىنعا اسەرىنە باسىمدىق بەرەدى. قازىر جالاقىعا سالىناتىن سالىق جىلدان-جىلعا ءوسىپ جاتىر. قازىرگى كورسەتكىش – 32%. جالاقى بويىنشا دەرەكتەرگە قاراعاندا, ەلدەگى 26,8 مىڭ ادام ايىنا 3 ملن تەڭگە الادى, ال ولاردان 157,9 ملرد تەڭگە سالىق تۇسەدى. وتكەن جىلى 2 ملن-عا جۋىق ازاماتتىڭ جالاقىسى 50 مىڭ تەڭگە ەكەنى ايتىلدى. ولار بيۋدجەتكە نەبارى 7,2 ملرد تەڭگە سالىق تولەگەن. مەملەكەتتىڭ سالىق ساياساتىنىڭ بەتالىسىن ايقىندايتىن قۇجاتتى اسىعىس دايىنداۋعا بولمايدى.
مەملەكەت باسشىسى سالىق كودەكسىنىڭ جاڭا رەداكتسياسىن دايىنداۋعا ءبىر جىل ۋاقىت بەرىپ وتىر. سالىق كودەكسىنىڭ ەندىگى تاعدىرى: ءماجىلىس كودەكستىڭ جوباسىن قايتا قاراپ, سەناتقا وتكىزە مە, الدە ونى دايىنداۋعا قاتىسقان جۇمىس توبىنا قايتا تاپسىرا ما؟ پرەزيدەنت سالىق كودەكسىنىڭ ەندىگى بەتالىسىن جەكە باقىلاۋىنا الاتىنىن ايتتى. بۇل مەنى ۇمىتتەندىرەدى.
اندرەي چەبوتارەۆ,
تاۋەلسىز قارجىگەر
