بانك ساراپشىلارىنىڭ ايتۋىنشا, ورتا ءدالىز ورتالىق ازيا, كاۆكاز جانە تۇركيا ءۇشىن ەكونوميكالىق ءوسىم لوكوموتيۆى بولا الادى. اتالعان دالىزبەن تاۋار اينالىمىنىڭ ارتۋى اينالاداعى ەلدەردەگى جۇمىس ورىندارىنىڭ اشىلۋىنا, كاسىپكەرلىكتىڭ دامۋىنا سەپتەسەدى.
ء«تيىستى ينۆەستيتسيا باعىتتالعان جاعدايدا 2030 جىلعا تامان بۇل ءدالىز ارقىلى جۇزەگە اسىرىلاتىن تاسىمال ۋاقىتى 2 ەسە قىسقارىپ, جۇك تاسىمالى كولەمى 3 ەسە ارتادى. ورتالىق ازيا مەن كاۆكاز ارقىلى قىتاي مەن ەۋروپانى جالعايتىن بۇل ءدالىزدىڭ تەمىرجولىن, تەڭىز ينفراقۇرىلىمىن مودەرنيزاتسيالاۋ ءۇشىن ينۆەستيتسيا كەرەك. ءدالىز تيىمدىلىگىن كۇشەيتۋ ءۇشىن لوگيستيكا مەن ۇيلەستىرۋ ءىسىن العا جىلجىتىپ, تسيفرلى تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ ماڭىزدى», دەلىنەدى بانك حابارلاماسىندا.
حالىقارالىق ۇيىم قىسقامەرزىمدى پەرسپەكتيۆادا ءدالىز بويىنداعى تۇيتكىلدەردى تارقاتۋعا قابىلەتتى 10 باسىمدىقتى اتايدى.
ءبىرىنشى. الماتى اينالاسىنداعى كولىك جۇكتەمەسىن جەڭىلدەتۋ ءۇشىن اينالىپ وتەتىن تەمىرجول جەلىسىن سالۋ كەرەك. بارلىق جۇك قۇرامى الماتىنىڭ قاق ورتاسىن كەسىپ وتەدى. قالانى اينالىپ وتەتىن تەمىرجول جەلىسى بۇل ۋچاسكەدەگى ترانسپورتتىق بايلانىستى جاقسارتار ەدى.
ەكىنشى. قازاقستان مەن وزبەكستان شەكاراسىن كەسىپ ءوتۋ ۇزاق ۋاقىتقا سوزىلادى. شەكاراداعى شەكتەۋلەرگە بايلانىستى كەي كومپانيالار جۇكتەرىن اينالما مارشرۋتتارمەن جىبەرەدى. قازاقستان مەن وزبەكستان اراسىندا جاڭا تەمىرجول جەلىسىنىڭ سالىنۋى جۇك يەلەرىنىڭ تىكەلەي باعىتتى پايدالانۋىنا مۇمكىندىك بەرەر ەدى.
ءۇشىنشى. كاسپي تەڭىزىنىڭ دەڭگەيى كليماتتىڭ وزگەرۋى سالدارىنان تومەندەپ كەلە جاتىر. بۇل پورتتار جۇمىسىنا دا اسەر ەتەدى. ءدال قازىر اقتاۋ پورتى قۇرىلعىلارعا, ءوز ماقساتىن ناقتىلاۋعا مۇقتاج. سونىمەن قاتار پورتتىق وپەراتسيالار تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن وتكىزۋ قابىلەتىن كەڭەيتۋ دە ۇلكەن ماڭىزعا يە. مىسالى, سۋ ترانسپورتىنان جاعاعا جۇكتەردى تىم باياۋ شىعارۋ پروبلەماسىن ءار جۇك تيپىنە ارنالعان ءتيىمدى كرانداردى پايدالانۋ جانە رەلستىك جۇرىسكە ارنالعان جاڭا قۇرىلعىلار الۋ ارقىلى شەشۋگە بولادى.
ءتورتىنشى. جىلجىمالى قۇرامنىڭ تاپشىلىعى, اسىرەسە, گرۋزياداعى لوكوموتيۆتىڭ جەتىسپەۋشىلىگى جەتكىزۋ مەرزىمىن ۇزارتىپ, ورتا ءدالىز الەۋەتىن شەكتەپ تاستاپ وتىر. جىلجىمالى قۇرام سانىنىڭ كوبەيۋى وتكىزۋ قابىلەتىن ارتتىرىپ, ءدالىز تيىمدىلىگىن ۇلعايتادى.
بەسىنشى. تۇركيا شەكاراسىنداعى احالكالاكي تەمىرجول ۋچاسكەسىن مودەرنيزاتسيادان وتكىزۋ قاجەت. احالكالاكي ستانساسى – دوڭگەلەك ەنى ولشەمىنىڭ اۋىساتىن بەكەتى. دوڭگەلەك جۇبى ولشەمىنىڭ وزگەرۋ ۇدەرىسىن جەدەلدەتۋدىڭ بىرەگەي امالى – مۋلتيمودالدى كونتەينەرلىك تەرمينال سالۋ نەمەسە سۇرىپتاۋ ستانساسىن تۇرعىزۋ.
التىنشى. گرۋزياداعى پوتي پورتى 2023 جىلى ءوزىنىڭ وتكىزۋ قابىلەتى شەگىنە تولىق جەتتى. پورتتاعى جۇكتى وڭدەۋ بويىنشا قۋاتتىلىقتى كەڭەيتۋ جانە پورت پەن ىشكى اۋداندار اراسىنداعى تەمىرجول بايلانىسىن جاقسارتۋ كونتەينەر تاسىمالىن ارتتىرىپ, ولاردى وڭدەۋ ۋاقىتىن ازايتۋعا جاعداي جاسايدى.
جەتىنشى. سيۆاس – كارسا – گرۋزيا شەكاراسىنداعى تەمىرجول جەلىسى دە مودەرنيزاتسيانى تالاپ ەتىپ تۇر. بۇل – ورتا ءدالىزدىڭ تەمىرجول قاتىناسىنداعى ەڭ ءالسىز تۇستىڭ ءبىرى.
سەگىزىنشى. ىستانبۇلداعى بوسفور بۇعازى ارقىلى كەسىپ وتەتىن جاڭا تەمىرجول جەلىسىنىڭ قۇرىلىسى ورتا ءدالىزدىڭ تۇركيالىق بولىگىندەگى باسەكەگە قابىلەتتىلىكتى ارتتىرا الادى.
توعىزىنشى. رۋمىنيا مەن بولگارياداعى تەمىرجول ستانسالارى مەن پورتتارى اراسىنداعى قاتىناستى كۇشەيتۋ ءۇشىن ايتارلىقتاي ينۆەستيتسيا قاجەت. قارجىلاي سالىمنىڭ جاسالۋى بۇل ەكى ەلدىڭ ىشكى جانە ترانسشەكارالىق بايلانىستارىن نىعايتا تۇسۋگە سەبەپ بولار ەدى.
ونىنشى. ورتا ءدالىزدىڭ ونە بويىندا شەشىمىن كۇتىپ تۇرعان ءبىراز تۇيتكىل بار. ولار – ساۋدا ۇدەرىستەرىن جەڭىلدەتۋ جايى, شەكارالىق باقىلاۋ مەن قىزمەتتەردى ۇسىنۋ ساپاسىن جەتىلدىرۋ ماسەلەسى. سونىمەن بىرگە كەدەندىك جانە شەكارالىق باقىلاۋدىڭ جەتكىلىكتى دەڭگەيدە تسيفرلاندىرىلماۋى ءتيىمدى اقپارات الماسۋ مۇمكىندىگىن شەكتەپ وتىر.
