پىكىر • 30 تامىز, 2024

ومبۋدسمەن ينستيتۋتىنىڭ مارتەبەسى نىعايدى

124 رەت
كورسەتىلدى
2 مين
وقۋ ءۇشىن

1995 جىلى قابىلدانعان ەل كونستيتۋتسياسى مەملەكەتتىك قۇرىلىمنىڭ نەگىزدەرىن, ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن, سونداي-اق ادىلەتتىلىك قاعيداتتارىن ايقىندايتىن نەگىزگى قۇجات بولىپ قالا بەرەدى. ءوزىنىڭ بۇكىل تاريحىندا كونستيتۋتسيا بىرنەشە رەفورمالاۋ كەزەڭىن باستان وتكەردى, ولاردىڭ ارقايسىسى زاڭدىلىقتى نىعايتۋعا, ادام قۇقىعىن قورعاۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋگە باعىتتالعان.

ومبۋدسمەن ينستيتۋتىنىڭ مارتەبەسى نىعايدى

ەلىمىزدىڭ نەگىزگى زاڭىنا وزەكتى وزگەرىستەر ەنگىزىلگەن 2022 جىلعى كونستيتۋتسيالىق رەفورمانىڭ ماڭىزى ەرەكشە. بۇل رەفورما مەملەكەتتىك ينستيتۋتتاردى جاڭعىرتىپ, پارلامەنتتىڭ ءرولىن كۇشەيتىپ قانا قويعان جوق, سونىمەن قاتار جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋدى دامىتۋعا, جاڭا ساياسي مادەنيەتتى قالىپتاستىرۋعا, ازاماتتىق قوعامدى نىعايتۋعا باعىتتالدى. بۇل قايتا قۇرۋلار ەلىمىزدىڭ ساياسي ومىرىنە وڭ اسەرىن تيگىزىپ, دەموكراتيا مەن قۇقىقتىق ءتارتىپتى نىعايتۋعا ۇمتىلىسىن كورسەتتى.

رەفورما اياسىنداعى ماڭىزدى قادام ومبۋدسمەن ينستيتۋتىنىڭ كونستيتۋتسيالىق مارتەبەسىن نىعايتۋ بولدى. بۇل ينستيتۋت العاش رەت 2017 جىلعى رەفورما كەزىندە كونستيتۋتسيادا بەكىتىلىپ, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى ادام قۇقىقتارى جونىندەگى ۋاكىلدى پرەزيدەنتتىڭ ۇسىنۋىمەن بەس جىل مەرزىمگە پارلامەنت سەناتى سايلاۋدى كوزدەدى. دە­گەنمەن 2022 جىلعى رەفورما ادام قۇقىقتارى جونىندەگى ۋا­كىل ينستيتۋتىنىڭ مارتەبەسىن ايتار­لىقتاي ارتتىردى.

ەندى ومبۋدسمەننىڭ قۇقىقتىق مارتەبەسى كونستيتۋتسيانىڭ جەكە 83-1-بابىندا بەكىتىلگەن, ونىڭ تاۋەلسىزدىگى مەن مەم­لە­كەتتىك ورگاندار مەن لاۋازىم­دى تۇلعالاردىڭ الدىندا ەسەپ بەرمەۋى ايقىندالعان. ادام قۇقىقتارى جونىندەگى ۋاكىل­دىڭ باس پروكۋرورمەن بىر­گە ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن مۇددەلەرىن قورعاۋ ءۇشىن كونس­تيتۋتسيالىق سوتقا تىكەلەي جۇگى­نۋ قۇقىعى – ماڭىزدى جاڭالىق. بۇل شەشىم ەلىمىزدە ادام قۇ­قىقتارىن قورعاۋ ينس­تيتۋتىن نىعايتۋعا بايىپتى كوزقاراستى كورسەتەدى.

زاڭ سونداي-اق ادام قۇقىق­تارى جونىندەگى ۋاكىلدىڭ قىز­مەتىن ۇيىمداستىرۋدى ايقىن­دايدى. بۇل وسى مەكەمە جۇمى­سى­­نىڭ ناقتى ەرەجەلەرى مەن قاعيداتتارىن بەلگىلەۋگە, ونىڭ حا­لىقارالىق ستاندارتتار مەن تا­جىريبەلەرگە سايكەستىگىنە كەپىلدىك بەرەدى.

جۇرگىزىلگەن كونستيتۋتسيالىق رەفورمالار قۇقىقتىق مەم­لەكەتتى دامىتۋدا شەشۋشى ءرول ات­قارادى. ولار ادام قۇقىق­تارىن قورعاۋ جۇيەسىن نىعايتۋعا كو­مەك­تەسىپ قانا قويماي, ازاماتتاردىڭ قوعامدىق ومىرگە بەلسەندى قاتى­سۋىنا جاعداي جاسايدى, بۇل ءوز كەزەگىندە ولاردىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن قورعاۋ س­تاندارتتارىن ارتتىرادى. اتال­عان وزگەرىستەر ەلىمىزدىڭ پرو­گرەسسيۆتى دامۋعا دەگەن ۇم­تى­لىسىن ايقىندايدى جانە ونىڭ ادام قۇقىقتارى مەن سوت تو­رەلىگى سالاسىنداعى جوعارى حا­لىقارالىق ستاندارتتارعا ساي بو­لۋىن كورسەتەدى.

 

ارتۋر لاستاەۆ,

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى  ادام قۇقىقتارى جونىندەگى ۋاكىل 

سوڭعى جاڭالىقتار