ەلىمىزدەگى كونستيتۋتسيالىق رەفورمانىڭ ارقاسىندا ازاماتتار وزدەرىنىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنا تىكەلەي اسەر ەتەتىندەي دەڭگەيدە نورمالاردىڭ كونستيتۋتسياعا سايكەستىگىن وزدەرى داۋلاۋ مۇمكىندىگىنە يە بولدى. ونىڭ ناقتى مىسالى – كونستيتۋتسيالىق سوتتىڭ اشىلىپ, جاڭا فورماتتا قىزمەت ەتە باستاۋى. ول ازاماتتاردىڭ كونستيتۋتسيالىق كەپىلدىكتەرىن جۇزەگە اسىرۋعا قاتىستى قوعامدى تولعاندىراتىن پروبلەمالاردى انىقتاۋعا, ۇلتتىق زاڭنامانى جەتىلدىرۋگە ىقپال ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
كونستيتۋتسيالىق سوت ءوزىنىڭ ءاربىر شەشىمىندە كونستيتۋتسيانىڭ ادام قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارى زاڭدار مەن باسقا دا نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىلەردىڭ مازمۇنى مەن قولدانىلۋىن انىقتايدى دەگەن ەرەجەلەرىنە نازار اۋدارادى. مەملەكەت جەكە تۇلعانىڭ قۇقىقتارىن جاريالاپ قانا قويماي, ولاردى قامتاماسىز ەتۋگە كەپىلدىك بەرەدى, بۇل ءۇشىن بارلىق قاجەتتى جاعدايدى جاسايدى.
بۇرىنعى كونستيتۋتسيالىق كەڭەس, ەندى قازىرگى كونستيتۋتسيالىق سوت شەكتەۋ شارالارىنىڭ نەگىزدەرى مەن اياسى كونستيتۋتسيانىڭ 39-بابىنىڭ 1-تارماعىنا سايكەس كەلۋگە ءتيىس ەكەنىن اتاپ وتەدى. وعان سايكەس ادام مەن ازاماتتىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارى كونستيتۋتسيالىق قۇرىلىستى قورعاۋ, قوعامدىق ءتارتىپتى, ادامنىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن, حالىقتىڭ دەنساۋلىعى مەن ادامگەرشىلىك نورمالارىن قورعاۋ ماقساتىندا قاجەت شامادا عانا تەك زاڭدارمەن شەكتەلۋى مۇمكىن.
كونستيتۋتسيانىڭ 14-بابىندا بەلگىلەنگەن زاڭ مەن سوت الدىنداعى بارلىعىنىڭ تەڭدىگى, سونداي-اق شىعۋ تەگىنە, الەۋمەتتىك, لاۋازىمدىق جانە م ۇلىكتىك جاعدايىنا, جىنىسىنا, ناسىلىنە, ۇلتىنا, تىلىنە, دىنگە كوزقاراسىنا, نانىمىنا, تۇرعىلىقتى جەرىنە نەمەسە كەز كەلگەن وزگە دە ءمان-جايلارعا بايلانىستى ەشكىمدى قانداي دا ءبىر كەمسىتۋگە بولمايتىنى تۋرالى كونستيتۋتسيالىق ەرەجە جەكە تۇلعانىڭ قۇقىقتارى مەن مىندەتتەرىنىڭ تەڭدىگىن, مەملەكەتتىڭ وسى قۇقىقتاردى تەڭ قورعاۋىن جانە جەكە تۇلعانىڭ زاڭ الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىگىن بىلدىرەدى.
كونستيتۋتسيالىق سوت وسى ۇستانىمدى دامىتا وتىرىپ, قابىلدانعان زاڭداردا ادامداردىڭ قۇقىقتارىندا وبەكتيۆتى جانە اقىلعا قونىمدى نەگىزدەمەسى جوق ايىرماشىلىقتار بەلگىلەنبەيتىنىن انىقتادى. تەڭ جاعدايلاردا قۇقىق سۋبەكتىلەرى تەڭ قۇقىقتىق جاعدايدا بولۋعا ءتيىس.
جوعارىدا كەلتىرىلگەن مىسالدار مۇمكىندىكتەردى, سونداي-اق ءبىزدىڭ ازاماتتاردىڭ قۇقىقتار مەن بوستاندىقتاردى زاڭدى تۇردە قورعاۋعا دەگەن ۇمتىلىسىن كورسەتەدى, وسىلايشا ادىلەتتى قوعام قۇرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ بەكىتۋى بويىنشا زاڭ ۇستەمدىك ەتەتىن جانە ءومىردىڭ بارلىق سالاسىندا قۇقىق ۇستەمدىگى قاعيداتى ساقتالاتىن ءادىل قوعام ەلدىڭ ۇدەمەلى پروگرەسىنىڭ ىرگەتاسى بولۋعا ءتيىس.
ەرلان سارسەمبيەۆ,
كونستيتۋتسيالىق سوت سۋدياسى
