پارلامەنت سەناتى مەملەكەت باسشىسىنىڭ باستاماسىمەن جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان رەفورمالاردى جانە جولداۋدا, ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا, ۇلتتىق قۇرىلتايدا جۇكتەلگەن مىندەتتەردى زاڭنامالىق تۇرعىدان قامتاماسىز ەتۋ باعىتىندا ناتيجەلى جۇمىس ىستەدى. بۇعان وسى ءبىر سەسسيانىڭ وزىندە 102 زاڭنىڭ قابىلدانۋى دالەل. «ولاردىڭ ۇشتەن بىرىنە دەپۋتاتتىق كورپۋس باستاماشى بولدى. ازاماتتاردىڭ مەملەكەت ىستەرىن باسقارۋعا قاتىسۋىن قامتاماسىز ەتەتىن «قوعامدىق باقىلاۋ تۋرالى» زاڭ قابىلداندى. ايەلدەر مەن بالالاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋدى كۇشەيتۋگە ارنالعان زاڭناما قاتاڭداتىلىپ, لۋدومانيامەن كۇرەس شارالارى قولعا الىندى. العاش رەت «ادام ساۋداسىنا قارسى ءىس-قيمىل تۋرالى» ارنايى زاڭ قابىلداندى. دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىندەگى بىرقاتار وزەكتى ماسەلەلەردى شەشۋگە, سالانى ودان ءارى جەتىلدىرۋگە ارنالعان زاڭدارعا دا ماڭىزدى تۇزەتۋلەر ەنگىزىلدى. وتاندىق بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىن قولداۋ ماقساتىمەن «ماسس-مەديا تۋرالى» زاڭ قابىلداندى», دەپ اتاپ ءوتتى سەنات سپيكەرى ماۋلەن اشىمباەۆ.
بۇدان بولەك, وتكەن سەسسيا بارىسىندا پالاتادا 4 ۇكىمەت ساعاتى, كوميتەتتەردىڭ 50-گە جۋىق كوشپەلى وتىرىسى, 100-دەن استام دوڭگەلەك ۇستەل مەن كەزدەسۋ وتكىزگەنىن ايتا كەتۋ كەرەك. سونىمەن قاتار سەناتورلار 200-گە جۋىق دەپۋتاتتىق ساۋال جولداپ, وزەكتى ماسەلەلەردى شەشۋ جولدارىن ۇسىندى. اتالعان ءىس-شارالاردا قابىلدانعان ۇسىنىمدار جۇمىسقا الىنىپ, ۇكىمەتكە جانە جاۋاپتى مەملەكەتتىك ورگاندارعا جولداندى.
پرەزيدەنتتىڭ ءىس باسقارماسى جانىنداعى پارلامەنتاريزم ينستيتۋتى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى بەرىك بەكجانوۆ بۇرىن زاڭ جوبالارى كوبىنە ۇكىمەت تاراپىنان كەلەتىن بولسا, كەيىنگى جىلدارى پارلامەنت دەپۋتاتتارى دا ءجيى باستاماشى بولىپ جۇرگەنىن ايتىپ, مۇنىڭ جاقسىلىقتىڭ نىشانى ەكەنىن ايتقان ەدى.
«زاڭ جوبالارىنا باستاماشىلىق جاساۋ قۇقىعى پرەزيدەنتكە, ۇكىمەتكە جانە پارلامەنتكە بەرىلگەن. ءدال قازىرگى جاعدايدا پارلامەنت دەپۋتاتتارى وزدەرىنىڭ وسى قۇقىعىن وتە بەلسەندى پايدالانىپ ءجۇر», دەدى ول.
سونىمەن سەگىزىنشى شاقىرىلىمداعى پارلامەنتتىڭ كەزەكتى سەسسياسىنىڭ باستالۋىنا دا ساناۋلى كۇندەر قالدى. بۇل ناۋقاننان نە كۇتەمىز؟ سەنات قورجىنىندا قابىلدانباعان قانداي زاڭ جوبالارى قالدى؟ ەكىنشى سەسسيادا سەنات 107 زاڭ جوباسىن قاراپ, ونىڭ 102-ءسىن قابىلداعان. قازىرگى تاڭدا پالاتا قورجىنىندا 5 زاڭ جوباسى جاتىر. تاياۋدا باستالاتىن ءۇشىنشى سەسسيا جۇمىسى وسى زاڭ جوبالارىن قاراۋدان باستالۋعا ءتيىس. ونىڭ ءبىرى – «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى مەن قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ مينيسترلەر كابينەتى اراسىنداعى «قاراسۋ» جانە «اق-تىلەك» اۆتوجول وتكىزۋ پۋنكتتەرى اۋدانىندا يندۋستريالىق ساۋدا-لوگيستيكالىق كەشەندى قۇرۋ جانە ونىڭ قىزمەتىن رەتتەۋ تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى.
ەكىنشىسى – «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە جەكەلەگەن كولىك قۇرالدارى تۇرلەرىنىڭ ءجۇرۋىن ۇيىمداستىرۋ جانە جول قاۋىپسىزدىگىن تسيفرلاندىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى. بۇل – كەيىنگى ۋاقىتتا كوپتى الاڭداتقان ماسەلە. قالا كوشەلەرىندە كوبەيىپ كەتكەن جاڭا جول قاتىسۋشىلارى – موپەدتەر جولاۋشىلار قاۋىپسىزدىگىنىڭ كەمشىن تۇستارىن ايقىنداپ بەردى. بۇل زاڭ جوباسىندا كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرگە وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ, اتاپ ايتقاندا قىلمىستىق كودەكستىڭ 3-بابىنداعى «موتوتسيكلدەر» دەگەن سوزدەن كەيىن «موپەدتەر» دەگەن ءسوزدى قوسۋ قاراستىرىلعان. 1-باپتىڭ 41-تارماقشاسىندا «موپەدتەرگە موكيكتەر, سكۋتەرلەر جانە وسىعان ۇقساس سيپاتتامالارى بار باسقا دا مەحانيكالىق كولىك قۇرالدارى تەڭەستىرىلەدى» دەگەن تولىقتىرۋ كوزدەلىپ وتىر.
بۇدان بولەك, سەنات قورجىنىندا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى» كودەكسىنە جەكەلەگەن كولىك قۇرالدارى تۇرلەرىنىڭ ءجۇرۋىن ۇيىمداستىرۋ جانە جول قاۋىپسىزدىگىن تسيفرلاندىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى», «تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمىنا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ ۇكىمەتتەرى اراسىنداعى وڭايلاتىلعان كەدەن ءدالىزىن قۇرۋ تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى», «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە تۇرعىن ءۇي ساياساتىن رەفورمالاۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوبالارى جاتىر.
سونىمەن قاتار وتكەن سەسسيادا سەنات قاراۋىنا كەلىپ تۇسكەن زاڭ جوبالارىنىڭ ىشىنەن 9 قۇجات ماجىلىسكە كەرى قايتارىلعانىن اتاپ ءوتۋ كەرەك. ولاردىڭ ىشىندە كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرگە نەسيە بەرۋ كەزىندە تاۋەكەلدەردى بارىنشا ازايتۋ, قارىز الۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ, قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە اتقارۋشىلىق ءىس جۇرگىزۋدى جەتىلدىرۋ ماسەلەلەرى قاراستىرىلعان زاڭ جوباسى دا بار. بۇدان بولەك, دەنساۋلىق ساقتاۋ, بيزنەس جۇرگىزۋ, جەر قويناۋىن پايدالانۋ جانە ەكولوگيا, ۇلتتىق قوردان بالالارعا ارنالعان قاراجاتتى ەسەپتەۋ, تولەۋ جانە پايدالانۋ ماسەلەلەرىنە قاتىستى زاڭ جوبالارى دا قايتادان ەكى پالاتادا قارالماق.
ماسەلەن, «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە كرەديت بەرۋ كەزىندە تاۋەكەلدەردى بارىنشا ازايتۋ, قارىز الۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ, قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە اتقارۋشىلىق ءىس جۇرگىزۋدى جەتىلدىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭدى قاراۋ كەزىندە سەناتورلار قۇجاتتىڭ كەيبىر باپتارىن ماقۇلداماي, ولاردىڭ جاڭا رەداكتسياسىن ۇسىنا وتىرىپ, ماجىلىسكە قايتارعان بولاتىن. نەسيە بەرۋ دە, جوعارىدا ايتىلعان وزگە ماسەلەلەر دە – قازىرگى قوعام ومىرىندە كۇن تارتىبىنەن تۇسپەي تۇرعان تۇيتكىلدەر. ولاردىڭ وڭتايلى شەشىمىن تابۋ قوعام موينىندا تۇرعان اۋىر جۇكتى ءتۇسىرىپ, حالىق ومىرىنە ءوز جەڭىلدىگىن الىپ كەلەر ەدى. مۇنىڭ ءبارى سەنات پەن ءماجىلىستىڭ ءۇشىنشى سەسسياداعى جۇمىسى قىزۋ ءارى ماڭىزدى بولاتىنىن ءبىلدىرىپ تۇر. بۇدان وزگە, قوس پالاتانىڭ دەپۋتاتتارى جاز مەزگىلىندە ەلىمىزدىڭ بارلىق ايماعىندا سايلاۋشىلارمەن كەزدەسىپ, جەرگىلىكتى جەردىڭ پروبلەمالارىن كوزبەن كورىپ قايتقانى بەلگىلى. مۇنىڭ ناتيجەسى سەناتتا ايتىلىپ, جۇگى مول دەپۋتاتتىق ساۋالداردىڭ جولدانۋىنا, حالىق كۇتكەن ماسەلەلەردىڭ شەشىمىن تابۋىنا سەپتىگىن تيگىزەدى دەپ ۇمىتتەنەمىز.
