جولدىڭ جايىن جۇرگەن بىلەر

سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنتتىگىنىڭ ۇلىتاۋ وبلىستىق دەپارتامەنتى جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار, «قازاۆتوجول» ۇك جانە «جول اكتيۆتەرى ساپاسىنىڭ ۇلتتىق ورتالىعى» شجق رمك وكىلدەرىنەن قۇرالعان مونيتورينگتىك توپپەن بىرلەسىپ, 9 ۋچاسكەدەگى اۆتوجولداردى سالۋ مەن رەكونسترۋكتسيالاۋ ساپاسىن باقىلاۋدى جۇزەگە اسىرىپ جاتىر. بيىل ماۋسىم ايىندا «ساتباەۆ – مالشىباي – جوشىحان – دوم­باۋىل كە­سەنەسى», «قاراجال – اتاسۋ» جانە ا-16 ماگيسترالىنىڭ «جەزقازعان – پەتروپاۆل» (143-163 شاقىرىمى) جول ۋچاسكەلەرىندە مونيتورينگتىك توپ جارىقتار, شوگىندىلەر, شۇڭقىرلار, قابىرشاقتانۋ ت.ب. ءتۇرلى اقاۋ­دى انىقتاعان. وسىعان وراي جول جامىلعىسىنىڭ ساپاسىن جاقسارتۋ ءۇشىن قابىلدانعان شارالار نەگىزىندە اتالعان كەمشىلىكتەر جويىلدى.

سونىمەن قاتار شىلدە ايىندا «جەزقازعان – پەتروپاۆل» ا-16 اۆتوجولى ۋچاسكەسىن باقىلاۋ بارىسىندا 151 جانە 155-شاقىرىمدارىندا اسفالت-بەتون جابىنى جوعارعى قا­باتى­نىڭ تەگىس ەمەستىگى بەلگىلى بولدى. بۇل اقاۋلار جول قاۋىپسىزدىگىنىڭ ناشارلاۋى­نا, كولىك قۇرالدارىنىڭ تەز توزۋىنا جانە جول ينفراقۇرىلىمىنىڭ جالپى جاعدايىنا تەرىس اسەر ەتۋى ابدەن مۇم­كىن. مونيتورينگتىك توپتىڭ ەسكەرتۋىنەن كەيىن مەردىگەر ۇيىم انىقتالعان كەمشى­لىكتەردى تۇزەتەتىن بولادى.

قازىرگى كۇنى قايتا جاڭارتىلىپ جاتقان «قاراعاندى – بالقاش» اۆتوجولى دا اقاۋلاردان ادا ەمەس. سىباي­لاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنت­تىگىنىڭ جولداردى سالۋ جانە جوندەۋ سالاسىنداعى جەمقورلىق تاۋەكەلدەرى­­نە سىرتقى تالداۋ جۇرگىزۋى ءۇشىن قۇرىل­عان ايماقتىق مونيتورينگتىك توپ قاراعاندى وبلىسىندا «رف شەكارا­سى (ەكاتەرينبۋرگ) – الماتى» رەسپۋب­ليكالىق ماڭىزى بار تراسساسىن, «قا­راعاندى – بالقاش», «بالقاش – بۇرىل­بايتال» ۋچاسكەلەرىمەن قوسا, جام­بىل وبلىسىمەن شەكاراعا دەيىنگى سەگىز اۆتوموبيل جولىنىڭ قۇرىلىسىن تەكسەردى.

شەت اۋدانىنىڭ ماڭىنداعى «قارا­عاندى – بالقاش» اۆتوجولىنىڭ ۋچاس­كەسىنە مونيتورينگ جۇرگىزۋ بارىسىندا جولدى قايتا جاڭارتۋ كەزىندە اقاۋلار بار ەكەنى انىقتالدى. جول پايدالانۋعا بەرىلمەگەن, جۇمىستار جالعاسىپ جاتىر. كەمشىلىكتەردى جويۋدى تۇركيالىق قوسالقى مەردىگەر كومپانيا ءوز موينىنا الدى.

ايتا كەتسەك, جابىننىڭ جوعارعى قاباتىن بيىلعى 30 تامىزعا دەيىن اياق­تاۋ جانە جولدى 30 قاراشاعا دەيىن اباتتاندىرۋ جوسپارلانىپ وتىر. جۇمىس توبى جۇرتشىلىقپەن بىرلەسىپ, بيزنەس سۋبەكتىلەرىنىڭ قىزمەتىنە ارالاسپاي, اي سايىن باسقا دا ۋچاسكەلەرگە وسىنداي تەكسەرىستەر جۇرگىزەدى.

سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنتتىگى تاراپىنان قولعا الىن­عان تاعى ءبىر پايدالى ءىس – قۇرىلىسى ۇزاققا سوزىلعان الەۋمەتتىك نىسانداردى باقىلاۋعا الۋ. قازىرگى تاڭدا اگەنت­تىكتىڭ اۋماقتىق دەپارتامەنتتەرى 44 پروبلەمالىق نىساننىڭ قۇرىلىسىن اياقتاۋعا ىقپالىن تيگىزدى. ولاردىڭ ىشىندە سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ نىساندارى, مامانداندىرىلعان حقكو, دەنە شىنىقتىرۋ-ساۋىقتىرۋ كەشەندەرى, مەكتەپتەر, مەديتسينالىق مەكەمەلەر, تۇرعىن ۇيلەر, جولداردى جوندەۋ, كوپىر سالۋ, بوگەت گيدروتورابى مەن قازاندىقتى رەكونسترۋكتسيالاۋ سىندى قۇرىلىستار بار. سونىڭ ىشىندە استانا قالاسىندا – 10, اقتوبە, باتىس قازاقستان, قىزىلوردا جانە تۇركىستان وبلىستارىنىڭ ارقايسىندا 2 مەكتەپتىڭ قۇرىلىسى اياقتالدى.

اۋىلدىق جەردى سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ – كۇن تارتىبىندە تۇرعان وزەكتى ماسەلە. بيىل قۇرىلىسى ۇزاققا سوزىلىپ كەتكەن بىرقاتار قۇبىر سالۋ جۇمىستارى, اتاپ ايتقاندا, پاۆلودار وبلىسىندا – 4, شقو-دا – 3, جامبىل وبلىسىندا – 3, قوستاناي وبلىسىندا – 3, بقو-دا 1 سۋ قۇبىرلارىن سالۋ جۇمىسى اياقتالدى. ايتا كەتسەك, ولاردىڭ قۇرىلىسى ءبىر جىلدان ءۇش جىلعا دەيىن سوزىلعان.

اگەنتتىكتىڭ باستاماسىمەن «ساقالدى» قۇرىلىستار ماسەلەسى وڭىرلىك اكىمدىكتەر جانىنداعى جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل ماسەلەلەرىن قارايتىن ۆەدوم­ستۆوارالىق كوميسسيالاردىڭ 26 وتىرىسىندا جانە قوعامدىق كەڭەستەردىڭ 25 وتىرىسىندا دا قارالدى. بولىنگەن قا­راجاتتى جىمقىرۋعا جول بەرمەۋ ماق­ساتىندا الدىن الۋ شارالارىنىڭ كە­شەنى, ونىڭ ىشىندە اقپاراتتىق حاتتار, جەم­قورلىققا قارسى ءىس-قيمىل جونىندەگى كو­ميسسيالار, «سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ۆولونتەرلىك» جوباسى شەڭبەرىندە قوعامدىق مونيتورينگتەر جاسالىپ كەلەدى.

ماسەلەن, شىمكەنت قالاسىندا اق­پاراتتىق حات ەنگىزۋ ارقىلى قوناەۆ داڭعىلىنىڭ قۇرىلىسى اياسىندا 700 مەترگە جۋىق ارتىق تىرەك قابىرعالارىن ورناتۋعا جوسپارلانعان 3,2 ملرد تەڭگە بيۋدجەت قاراجاتى ۇنەمدەلىپ, اتالعان جۇمىس جوسپاردان الىنىپ تاستالدى. سونداي-اق وسى قالادا «ساقالدى» قۇ­رىلىستاردى سۇيەمەلدەۋ شەڭبەرىندە «ساۋلەت, قالا قۇرىلىسى جانە قۇرى­لىس قىزمەتى تۋرالى» زاڭعا سايكەس قۇ­­رى­لىستىڭ كەپىلدىك مەرزىمدەرىن اي­­قىنداۋدا ناقتىلىقتىڭ بولماۋى انىق­تالىپ وتىر. اتاپ ايتقاندا, كەپىل­دىك مەرزىمى كەمىندە 2 جىلدى قۇرايدى, ال ازاماتتىق كودەكس بو­يىنشا ەگەر شارت­تا ناقتى مەرزىم كوزدەل­مەسە, كە­پىل­دىك مەرزىمى 10 جىلعا دەيىن سوزىلۋى مۇمكىن. بىراق كەپىلدىك مەرزى­مىنە قا­تىستى ناقتى تالاپتىڭ بولماۋى جەم­قورلىق تاۋەكەلدەرىن تۋدىراتى­نى ءسوزسىز. ويتكەنى تاپسىرىس بەرۋشى مەردىگەرمەن الدىن الا ۋاعدالاسىپ, كە­پىل­دىكتىڭ ەڭ قىسقا مەرزىمىن تاڭداي الادى.

وسىعان بايلانىستى شىمكەنت قا­لاسىنىڭ قۇرىلىس, جولاۋشىلار كولىگى جانە اۆتوموبيل جولدارى, ەنەر­گەتيكا جانە ينفراقۇرىلىم باسقار­مالارىنىڭ بۇيرىقتارىمەن قۇرى­لىس­تىڭ كەپىلدىك مەرزىمىنىڭ ءتيىستى تالاپتارىن تەحنيكالىق ەرەكشەلىكتەر مەن مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ جونىندەگى شارتتاردا كەمىندە 7 جىل دەپ كورسەتۋ مىندەتتىلىگى بەكىتىلدى.

بۇل جۇمىستىڭ ناتيجەسىندە ساپانى باقىلاۋدى كۇشەيتۋگە جانە كە­پىلدىك مەرزىمى كەزەڭىندە جوندەۋ جۇ­مىستارىنا جۇمسالاتىن شىعىندى ازايتۋعا قول جەتكىزىلەدى. قازىر سىباي­لاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنت­­تىگىنىڭ باستاماسىمەن قۇرىلىس كودەك­سىنىڭ جوباسىنا ەڭ تومەنگى كەپىلدىك مەرزىمىن كەمىندە 5 جىل دەپ بەلگىلەۋ تۋرالى نورمالار ەنگىزىلدى.