– اۋەلى, شىعارماشىلىق ورتالىق تۋرالى كەڭىنەن ايتىپ بەرسەڭىز. يدەيا قالاي پايدا بولدى, قالاي جۇزەگە استى, كىمدەر ۇلەس قوستى؟
– ءسات سايىن وزگەرگەن الەمدە ەسكىرمەي, كەرىسىنشە جاڭاشىل سيپاتقا يە بولىپ, جاڭا مۇمكىندىكتەر بەرىپ وتىرعان قۇندىلىعىمىز – مادەنيەت. ادامنىڭ شىعارماشىلىق جانە زياتكەرلىك الەۋەتىنە نەگىزدەلگەن بۇل قۇندىلىق دامۋدىڭ جاڭا ساتىسىنا شىقتى. بۇگىندە مادەنيەت ۋاقىتپەن بىرگە تۇرلەنىپ, كرەاتيۆ جانە مادەني يندۋستريا دەگەن اتپەن جاڭا سيپاتقا يە بولدى.
جاڭا يندۋستريا ءوز الەۋەتىن تولىق دالەلدەپ, الەمدىك ەكونوميكانىڭ ەڭ جىلدام دامىپ كەلە جاتقان سەكتورلارىنىڭ بىرىنە اينالدى. بۇل سالانىڭ كاپيتاليزاتسياسى 2,3 تريلليون دوللاردى قۇرايدى. كرەاتيۆ يندۋستريا الەمدىك ىشكى جالپى ءونىمىنىڭ 3 پايىزىن يەلەنسە, بۇل كورسەتكىش 10 پايىزعا جەتەتىن ەلدەر دە پايدا بولدى. ماسەلەن, 2013 جىلى «شىعارماشىلىق ەكونوميكا» ۇعىمىن اينالىمعا ەنگىزىپ, وسى باعىتتا مەملەكەتتىك باعدارلامالاردى قولعا العان وڭتۇستىك كورەيا الەم الدىندا بۇل يندۋستريانىڭ مۇمكىندىكتەرى شەكسىز ەكەنىن كورسەتتى. بۇگىندە تەك «BTS» توبى ەل ەكونوميكاسىنا جىلىنا 4 ميلليارد دوللارعا جۋىق تابىس اكەلەتىن جاعدايعا جەتتى.
ەلىمىزدىڭ دە بۇل باعىتتا دامۋعا زور مۇمكىندىگى بار: حالقىمىزدىڭ زياتكەرلىك الەۋەتى ۇتىمدى ستراتەگيا قۇرا بىلگەن جاعدايدا, ەل ەكونوميكاسىنىڭ نەگىزگى درايۆەرىنە اينالادى. ەندىگى رەتتە ءدال وسى زياتكەرلىك قۇندىلىق – ادىلەتتى قازاقستاننىڭ باستى سيپاتى بولۋعا ءتيىس.
الەمدىك يندۋسترياداعى دامىتۋداعى كرەاتيۆ حابتاردىڭ ءرولىن زەردەلەي وتىرىپ, 2019 جىلى ەلىمىزدە العاشقى رەت «ÓzgeEpic» كەڭىستىگى قۇرىلدى. مادەني يندۋستريا ۇعىمى ءالى دە كەڭ تارالماعان تۇستا مەديا جانە ارت مەنەدجەر ماقپال جۇماباي ەكەۋمىز باستاماشى بولىپ اشقان «ÓzgeEpic» كرەاتيۆ حابى قازىرگى كۇنى الماتى قالاسىمەن قاتار, مادەني استانامىز – تۇركىستان جانە استانا قالاسىندا جۇمىسىن جۇرگىزىپ جاتىر. اتاپ ءوتۋ كەرەك, قازىرگى تاڭدا «ÓzgeEpic» قازاقتىلدى كرەاتورلارعا قىزمەت ەتەتىن ءارى تولىقتاي قازاق تىلىندە كونتەنت وندىرەتىن جالعىز حاب بولىپ وتىر.
ورتالىق حالىقارالىق دەڭگەيدە زاماناۋي باسەكەگە قابىلەتتى وتاندىق ونەردى دامىتۋ مەن قوعامنىڭ مادەني ساناسىن ارتتىرۋدى, وعان قوسا دارىندى, زياتكەر جاستارعا قولداۋ ءارى تالىمگەرلىك كورسەتۋدى ماقسات ەتەدى. حاب مۋزىكا, ادەبيەت, كينو, انيماتسيا, كرەاتيۆتى ءبىلىم, تەاتر, مەديا, كورمە, كوركەمونەر, فوتو ونەرى, عىلىم سالاسىندا ءونىمدى قىزمەت ەتىپ, كونتەنت وندىرۋمەن, كرەاتور ماماندار دايارلاۋمەن اينالىسادى. سونىمەن قاتار «ÓzgeEpic creative hub»-ى وسى كۇنگە دەيىن 1000-نان اسا مامانعا مەنتورلىق جاساپ, ونداعان جوبانىڭ اكسەللەراتسياسىن ءساتتى جۇزەگە اسىردى.
– ەلورداداعى كرەاتيۆ حاب تۇجىرىمداماسىنىڭ وزىندىك ەرەكشەلىكتەرى بار ما؟
– ءيا, كرەاتيۆ كەڭىستىكتەردى قۇرۋدا جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ مەنتاليتەتىنەن باستاپ, الەۋمەتتىك مىنەز-قۇلقىنا دەيىن ساراپتاۋ قاجەت. جەرگىلىكتى حالىقتىڭ رۋحاني-مادەني قاجەتتىلىكتەرى مەن كرەاتورلاردىڭ كاسىبي الەۋەتى دە ەسكەرىلۋگە ءتيىس. ءبىز ەلوردادا وسى تالاپتارعا سايكەس ازىرگە ونەردىڭ 20 جانرى بويىنشا قىزمەت اتقارامىز. كەڭىستىگىمىزدە وسى سالالار بويىنشا 6 الاڭ جۇمىس ىستەيدى. ولار – مادەني ءىس-شارالار, كەزدەسۋلەر, كونتسەرتتەر, بي باتلدارى وتەتىن ترانسفورمەر الاڭ, وتاندىق باسپالاردىڭ ونىمدەرىن ۇسىناتىن كىتاپ دۇكەن-كافەسى, ەتنومۇراجاي مەن قولونەر شەبەرحانالارى, زاماناۋي ونەر گالەرەياسى, تەاتر ساحناسى جانە smart nomad games الاڭى.
استانا قالاسىندا تۇراقتى 25 رەزيدەنت (ۇيىم) جۇمىس ىستەيدى دەپ جوسپارلانعان. ودان بولەك, جەكەلەگەن ونەر تۇلعالارىمەن, مادەنيەت مەكەمەلەرىمەن, باسقا دا ۇجىمدارمەن بايلانىس ورناپ, شارتتار جاسالعان. قازىرگى كەزدە وسى كۇنگە دەيىن جۇيەلى تۇردە ۇيىمداستىرىلعان 50 تۇراقتى جوبا جالعاسىپ كەلەدى. ماسەلەن, ءبىر عانا شەبەرحانادا 14 قولونەر تۇرىنەن شەبەرلىك سىنىبى ۇيىمداستىرىلادى. اتاپ ايتقاندا, كىلەم توقۋ, الاشا توقۋ تەحنولوگيالارى, جۇننەن باسكيىم, قۋىرشاق, بوبەكتەرگە اياقكيىم جاساۋ, بىلعارىدان بەلدىك, تيىن قاپ جانە كىلت قاپ جاساۋ تەحنولوگيالارى ت.ب. ۇيرەتىلەدى. كرەاتيۆ كەڭىستىگىمىزدىڭ 2 تەاترى ءوز جۇمىسىن باستادى. قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى ايگۇل يمانباەۆانىڭ «ا.ي تەاترى» باسقارۋىمىزعا ءوتتى. تامىزدىڭ 23-ىنەن باستاپ, تەاتردا «مومىنداردىڭ زىندانى» قويىلىمى ساحنالانا باستايدى. وسى كەزدە زاماناۋي گالەرەيامىزدا سۋرەتشىلەر وداعىنىڭ مۇشەسى, «تۇستەردىڭ ماەستروسى» دەپ تانىلعان باقىتنۇر بۇردەسبەكوۆتىڭ «تىنىس» اتتى كورمەسى ءوتىپ جاتىر. ودان بولەك, ترانسفورمەر زالىمىزدا ء«بىر تولقىندا» حالىقارالىق زاماناۋي بي چەمپيوناتى ۇيىمداستىرىلدى. كۇز ايلارىندا كەڭىستىگىمىزدىڭ قۇرامىندا جاڭا مۇراجاي بوي كوتەرمەكشى. بۇعان قوسا قالا تۇرعىندارى مەن قوناقتارى, شەتەلدىك تۋريستەرگە, ءارتۇرلى جاس ساناتىنا ارنالعان ەكسكۋرسيالار وتكىزۋ جوسپارلانىپ وتىر. از عانا مەرزىمدە تۇراقتى جۇمىس رەجىمىن قالپىنا كەلتىردىك.
– شىعارماشىل جاستاردىڭ باسىم بولىگى مەگاپوليستەردە شوعىرلانعان. وسىنداي حابتاردى ايماقتارداعى قالالارمەن بىرگە اۋدانداردا دا اشۋ جوسپاردا بار ما؟
– ءبىزدىڭ كەڭىستىكتەرىمىز ۇجىمنىڭ تاباندىلىعى مەن كاسىبي الەۋەتىنىڭ ارقاسىندا ءوز كۇشىمەن اشىلىپ, التىنشى جىل نارىق جاعدايىندا جۇمىس ىستەپ كەلەدى. ەلىمىزدە كرەاتيۆ حابتاردى باسەكەلەستىك ورتادا العاشقى بولىپ اشقانىمىزدى ماقتان ەتەمىز. مەملەكەتىمىزدىڭ كرەاتيۆ يندۋستريانى دامىتۋ باعىتىنداعى باستامالارىن قولداپ, ساراپشىلىق تانىتامىز. بيىل مەملەكەتتىك ورگاندارمەن سەرىكتەستىكتە جۇمىس ىستەي باستادىق. ماسەلەن, مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگى جانە باتىس قازاقستان وبلىسى اكىمدىگىنىڭ باستاماسىمەن ورال قالاسىندا كرەاتيۆ حاب قۇرۋعا ۇسىنىس ءتۇستى. بۇل ءىرى مادەني ءىس-شارا پرەزيدەنتتىڭ ايماقتاردا كرەاتيۆ حابتار قۇرۋ تاپسىرماسىنىڭ نەگىزىندە جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقانى بىزگە سەنىم بەردى.
قازىرگى كۇنى بۇل باستاما «Samruk Kazyna Trust» قورى مەن «قاراشىعاناق پەترولەۋم وپەرەيتينگ» كومپانيالارىنىڭ دەمەۋشىلىگىمەن جۇزەگە اسا باستادى. ورال قالاسىنداعى جاستار مادەنيەت سارايىندا ورنالاساتىن حابىمىزعا كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. بۇل سالا ماماندارى مەن ءتيىستى مەكەمەلەر بىرلەستىكتە جۇزەگە اسىرىپ جاتقان ەرەكشە جوبا بولادى.
– ۇلتتىق بولمىستى ساقتاۋداعى كرەاتيۆتى يندۋستريا جوبالارىنىڭ ماڭىزىنا توقتالساڭىز.
– الەمدىك, حالىقارالىق تاجىريبە كورسەتكەندەي, كرەاتيۆ يندۋستريا تۇتاس مەملەكەتتەردىڭ بولمىسىن ايقىندايتىن, ۇشتايتىن بىرەگەي سالاعا اينالىپ كەلەدى. بۇگىندە بارلىق ەل كرەاتيۆ سالالاردى دامۋ ستراتەگياسىنىڭ ماڭىزدى بولىگى رەتىندە بەكىتىپ, ەكونوميكالىق تابىس كوزى رەتىندە دامىتىپ جاتىر. سوندىقتان دا ۇلتتىق بولمىستى ساقتاۋداعى بۇل يندۋستريانىڭ ورنى ايقىن. مەملەكەتتەر كرەاتيۆ يندۋسترييانىڭ باسىم باعىتتارىن ءتۇزۋ ارقىلى ءوز بولمىستارىن ايقىنداۋدا. مەنىڭشە, كرەاتيۆ يندۋستريانىڭ ۇلتتىق بولمىسقا دەگەن ىقپالى وسى.
«ÓzgeEpic» حابىنىڭ ماقساتى – باسەكەگە قابىلەتتى زاماناۋي قازاق ونەرىن دامىتۋ جانە قوعامنىڭ مادەني ساناسىن ارتتىرۋ, سونىمەن قاتار دارىندى, زياتكەر جاستارعا قولداۋ ءارى تالىمگەرلىك كورسەتۋ. كرەاتيۆ حاب وسىعان دەيىن 15 مىڭنان اسا جاستىڭ قاتىسۋىمەن 1500-دەن استام مادەني ءىس-شارا جۇزەگە اسىردى. ونەردىڭ ءتۇرلى سالاسى بويىنشا جۇزدەگەن ماماننىڭ كرەاتيۆ نارىققا قوسىلۋىنا ىقپال ەتتى. اتاپ ايتساق, كرەاتيۆ حاب 30-دان استام زاماناۋي ورىنداۋشىنىڭ شىعارماشىلىعىن كوپشىلىككە ۇسىندى, رەزيدەنت رەتىندە كەڭىستىككە ءار كەزدە شوعىرلانعان تەاترلار سانى 10-نان اسىپ, حابتىڭ ءوز 2 تەاترى قۇرىلدى. «ÓzgeEpic» بۇگىندە 50-دەن اسا تۇراقتى جوبانى جۇزەگە اسىرىپ جاتىر.
– شىعارماشىلىق ارقىلى مەملەكەتتىك ءتىل مارتەبەسىن كوتەرۋدە «ÓzgeEpic» ونەر كەڭىستىگىنىڭ ۇلەسى قانداي؟
– جالپى, ارت كەڭىستىگىمىز قازاق تىلىندەگى زاماناۋي ونەردى دامىتۋ الاڭى رەتىندە قۇرىلىپ, ءوز ماقساتىن بارىنشا ورىنداپ كەلەدى. بارلىق جوبامىز قازاق تىلىندە جاسالادى جانە قازاق ءتىلىنىڭ الەۋەتىن ارتتىرۋدى كوزدەيدى.
وسى كۇنگە دەيىنگى ءار جوبامىز قازاق ءتىلىن جۇيەلى تۇردە دامىتۋعا قىزمەت ەتتى. كرەاتيۆ حاب كومانداسى بالالار مەن جاستارعا وتاندىق جانە شەتەلدىك بەينە كونتەنتتى قازاق تىلىندە قولجەتىمدى ەتۋ ماقساتىندا العاشقى وتاندىق ستيريمينگ سەرۆيسى «Özinşe» پلاتفورماسىن جاساپ شىعاردى. قازىرگى ۋاقىتتا پلاتفورما «Android» جانە «IOS» جۇيەلەرىندە قولجەتىمدى. ونلاين كينوتەاتر بۇگىندە كورەيالىق انيمە كومپانيالارىمەن, TIJI, Nickeledeon تەلەارنالارىمەن سەرىكتەستىك ورناتىپ كەلەدى. سونىمەن قاتار پلاتفورما جاسوسپىرىمدەرگە ارنالعان ءوز سيتكومدارىن ءتۇسىرۋدى قولعا الدى. بۇل باعىتتاعى باستاما دا قوعام تاراپىنان وڭ باعاسىن الادى دەپ سەنەمىز.
سونىمەن قاتار «ÓzgeEpic» ۇجىمى 2019 جىلدان باستاپ «Jangyryq» جوباسىن ىسكە اسىرا وتىرىپ, ەلىمىزدە العاشقى بولىپ زاماناۋي قازاق مۋزىكاسىنىڭ جاڭا تولقىنىن قالىپتاستىرۋعا ىقپال ەتتى. مۋزىكالىق جوبا اياسىندا 50-دەن استام جاڭاشىل مۋزىكانت نارىققا قوسىلدى. بۇل جوبا ينتەرنەت كەڭىستىكتەگى, شىعارماشىلىق الاڭدارداعى قازاق مۋزىكاسىنىڭ كولەمىن ەداۋىر ارتتىردى.
ءداستۇرلى ءان ونەرىن ناسيحاتتاۋ جانە تسيفرلاۋ ماقساتىندا «Jauhar» جوباسى جۇزەگە اسىرىلىپ, ماڭعىستاۋ جىر مەكتەبىنىڭ ون ۇزدىك وكىلى تاسپالاندى. قازاق جىرلارىن ساپالى اۋديونۇسقادا تىڭداپ, بەينەسىن تاماشالاۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن بۇل جوبا بار ايماقتى قامتيدى دەپ كوزدەپ وتىرمىز.
– كرەاتيۆتى يندۋستريا – ادامي كاپيتالدىڭ ساپاسىن كورسەتەتىن نەگىزگى فاكتوردىڭ ءبىرى. قازىرگى تاڭدا وسى سەكتوردىڭ ەل ەكونوميكاسىنداعى ۇلەسىن ارتتىرۋ ءۇشىن تاعى نە ىستەۋ قاجەت؟ قازىرگى دەڭگەيىمىز قاي شامادا؟
– كرەاتيۆ يندۋستريانى دامىتۋشى تەتىك – بىلىكتى, حالىقارالىق دەڭگەيدە ساراپشىلىق الەۋەتى بار ماماندار. بۇل رەتتە جوعارى اكادەميالىق ءبىلىمنىڭ, سونىمەن قاتار ارنايى ءبىلىم باعدارلامالارىنىڭ ورنىن اتاپ ءوتۋىمىز كەرەك. ەلىمىزدە جوعارى ءبىلىم جۇيەسىنەن تىس, قىسقا مەرزىم ىشىندە سالا ماماندارىن جۇيەلى تۇردە دايارلايتىن, سونىمەن قاتار كرەاتيۆ سالا مەنەدجەرلەرى مەن كۋراتورلارىن دايارلايتىن باعدارلامالار جوق. بۇگىندە كرەاتيۆ ماماندىقتارعا ماقساتتى تۇردە بەيىمدەلگەن كەشەندى وقىتۋ جوباسىن جۇزەگە اسىراتىن كەز كەلدى دەپ سانايمىز. وسى رەتتە «ÓzgeEpic» حابى باستاماشى رەتىندە وقۋ پلاتفورماسىن, وقۋ ءمودۋلىن قۇرۋ, ۇيىمداستىرۋ, سەرتيفيكاتتاردى حالىقارالىق ستاندارتتارعا بەيىمدەۋ جۇمىسىن ءوز موينىنا الۋعا, جوباعا ءىرى حالىقارالىق ماماندار مەن كومپانيالاردى تارتۋعا دايىن. كرەاتيۆ سالا ماماندارىن دايارلاۋدا ەلىمىزدىڭ نارىعىن عانا ەمەس, ورتالىق ازيا, جالپى ازيا ەكونوميكاسىن, الەمدىك سۇرانىستى نىساناعا الۋ كەرەك دەپ سانايمىز.
قازىرگى كەزدە «ÓzgeEpic Oral» كرەاتيۆ كەڭىستىگىنىڭ بازاسىندا 2025 جىلى 200 كرەاتيۆ مامان دايارلاۋدى كوزدەپ وتىرمىز. بۇل كرەاتيۆ ءبىلىم بەرۋ جوباسى الەۋەتىمىز بەن كەشەندى جۇمىسىمىزدىڭ ناتيجەسىن كورسەتەرىنە ءۇمىتتىمىز. ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىزدى ءوز ەلىمىزدە عانا ەمەس, الىس-جاقىن شەتەلدەردە ناسيحاتتاساق دەگەن جۇيەلى جوسپارىمىز دا بار. وسى كۇنگە دەيىن بىرنەشە حالىقارالىق جوبانى جۇزەگە اسىردىق. ءبىز الەمدىك ورە سايىسىندا قازاق حالقىنىڭ دا زياتكەرلىك الەۋەتى تانىلۋى ءۇشىن ەڭبەك ەتەمىز.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن –
زەيىن ەرعالي,
«Egemen Qazaqstan»
