«وحوتزووپروم ءوب» رمقك قىزىلوردا وڭىرلىك فيليالىنىڭ باسشىسى راسۋل ماحانوۆتىڭ ايتۋىنشا, كەڭ اۋقىمدى اكتسيا ەلىمىزدىڭ 12 وبلىسى اۋماعىندا ۇيىمداستىرىلىپ وتىر. «بۇركىت – قۇستىڭ پاتشاسى, اقسۇڭقار – قۇستىڭ تورەسى, قارشىعا – قۇستىڭ ۇرىسى, لاشىن – قۇستىڭ جەندەتى» دەگەن ەرتەدەن قالعان ءسوز بار. ماماندار سول قۇس تورەسىنىڭ كەيىنگى جىلدارى كۇرت ازايىپ كەتكەنىن ايتادى. زەڭگىر كوكتە ەركىن سامعاعان اقسۇڭقار, يتەلگى, لاشىن قۇستارىن اۋلاپ, ولاردى سىرتقا ساتۋدىڭ سالدارىنان قازىر ەلىمىزدە بۇل وتريادقا جاتاتىن 100-150 جۇپ قانا ۇيالايدى دەگەن مالىمەت بار. الماتىداعى «سۇڭقار» پيتومنيگىندە جويىلىپ كەتۋدىڭ از-اق الدىندا تۇرعان قۇس بالاپاندارىن ءوسىرىپ, جىل سايىن تابيعاتقا ەلۋ-الپىسىن جىبەرىپ وتىرۋ قولعا الىندى. «قىزىل كىتاپقا» ەنگەن بۇل قۇستاردى زاڭسىز اۋلاۋمەن اينالىساتىندارعا قىلمىستىق كودەكستىڭ 339-بابىندا قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىك قاراستىرىلعان.
ء«بىزدىڭ وبلىس وسى قۇستاردىڭ ميگراتسيالىق جولىندا جاتىر. جاڭاقورعاننان باستاپ ارال اۋدانىنىڭ سەكسەۋىل ستانساسىنا دەيىنگى تىك جارلى اۋماقتاردى مەكەن ەتەدى. ولاردى وڭىرلىك فيليالداعى 30 ينسپەكتوردان جاساقتالعان 5 موبيلدىك توپ قورعايدى. قازىر 3 باعىتتا توسقاۋىل بەكەتتەرىن قويىپ, جۇمىس ىستەپ جاتىرمىز. العاشقى قار تۇسكەنگە دەيىن قاراقاناتتانىپ ۇلگەرەتىن بالاپانداردى اۋلايتىندار بىزدە دە, كورشىلەس تۇركىستان وڭىرىندە دە بار. مىسالى, بىلتىر ءبىزدىڭ وڭىردەن اۋلاپ, تۇركىستانعا ءوتىپ كەتكەندەردى 2 سۇڭقار, 8 دۋاداقپەن ۇستادىق. تابيعات بايلىعىن قورعاۋ باعىتىنداعى جۇمىستارىمىزعا پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىنىڭ كوپ كومەگى ءتيىپ وتىر», دەيدى وڭىرلىك فيليال باسشىسى راسۋل ماحانوۆ.
«وحوتزووپروم ءوب» رمقك قىزىلوردا وڭىرلىك فيليالى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى نۇريدين قاسىموۆ سۇڭقارلار تۋرالى كوپ دەرەك ايتتى. ءبىزدىڭ اۋماق ميگراتسيالىق جولى سانالعانمەن, وسى ارادا تۇراقتاپ قالاتىن تۇرلەرى دە بار. قىس جىلى, ازىعى مول بولسا ءتىپتى قىستاپ تا قالاتىندارى كەزدەسەدى. ءسىبىر جاقتان كەلەتىن يتەلگى, لاشىنمەن سالىستىرعاندا ءۇستىرتتى, ودان بەرگى بوزوي مەن سەكسەۋىلدى, سوزاقتى مەكەندەيتىن جەرگىلىكتى قۇستار شاعىنداۋ كەلەدى. بىراق بۇلاردىڭ جىلدامدىعى ەرەسەن بولاتىن كورىنەدى. جورعا دۋاداققا سالۋ ءۇشىن سىرتتان كەلىپ اۋلايتىنداردىڭ كوبىنە ءۇستىرت پەن وڭتۇستىكتى جاعالايتىنى دا سودان بولسا كەرەك.
بۇرىن جىلىنا شەكارادان سۇڭقاردى بىلدىرمەي سىرتقا الىپ كەتۋگە وقتالعانداردىڭ بىرنەشەۋى ۇستالىپ جاتاتىن. قازىر باقىلاۋ كۇشەيگەندىكتەن, مۇنداي كورىنىستى بايقاي بەرمەيمىز. زەڭگىر كوك تورەسىنىڭ تىنىشتىعىن قورعايتىن ماماندار تالاي براكونەردى قولعا تۇسىرگەن. بىراق كوپ رەتتە سولاردىڭ قىلمىسىن دالەلدەۋ مۇمكىن بولماي قالادى.
«بۇرىن ەركىندەۋ قيمىلدايتىن براكونەرلەردىڭ جولى قازىر كەسىلدى دەۋگە بولادى. بىراق ۇستالار ساتتە قۇستى كولىك تەرەزەسىنەن ۇشىرىپ جىبەرەتىن قاسكويلەرگە قىلار قايرانىمىز بولماي تۇر. ولاردىڭ ارنايى دايىنداعان تۇزاعىن, اۋلاۋ قۇرالدارىن تاۋىپ الساق تا, ەشتەڭە جاساي المايمىز. زاردابى ولاردان دا اسىپ تۇسەتىن تاعى ءبىر كەلەڭسىزدىك تۋرالى ايتا كەتەيىك. بۇل قۇستارىڭىز دالالىقتا ۇياسىن ورمەلەپ ادام, جورعالاپ جىلان شىعا المايتىن جوعارى كەرنەۋلى ەلەكتر باعانالارىنا سالادى. ءورت قاۋپى جوعارى بولعاندىقتان, ەلەكتريكتەر بۇل ۇيالاردى بۇزىپ كەتەدى. بۇل ولاردىڭ جۇمىسى دەگەنمەن دە جىل سايىن جۇزدەگەن بالاپان وسىلايشا وپات بولىپ جاتىر. بۇل ماسەلەنى تالاي مارتە كوتەردىك. بىراق شەشىمىن تاپپاي كەلەدى», دەيدى نۇريدين قاسىموۆ.
سۇڭقار تەكتەس قۇستاردى قورعاۋ شارالارى ءار ەلدە ءارتۇرلى بولىپ كەلەدى. بىراق سولاردىڭ ىشىندە ەلىمىزدىڭ تاجىريبەسى كوپ مەملەكەتتەن الدا تۇر.
قىزىلوردا