جاستار – ءبىزدىڭ بولاشاعىمىزدىڭ تىرەگى

سەنات توراعاسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن وتكەن پالاتانىڭ كەشەگى جالپى وتىرىسىندا «مەملەكەتتىك جاستار ساياساتى تۋرالى» جانە وعان ىلەسپە «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك كودەكسىنە وزگەرىس پەن تولىقتىرۋ ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوبالارى تالقىعا سالىندى. كۇن تارتىبىندە ءبىرىنشى قارال­عان «مەملەكەتتىك جاستار ساياساتى تۋرالى» زاڭ جوباسى بويىنشا بايانداعان ءبىلىم جانە عىلىم مي­نيسترى اسلان ءسارىنجىپوۆ: ەلباسى «نۇرلى جول – بولاشاققا باستار جول» اتتى قازاقستان حالقىنا جول­داۋىندا «جاستار – ءبىزدىڭ بولاشا­عىمىزدىڭ تىرەگى», دەگەن ءسوز ايت­تى. زاڭ جوباسى مەملەكەت باسشى­سىنىڭ تاپسىرمالارىن ورىن­داۋ ماقساتىندا ازىرلەنىپ وتىر», – دەدى. اتاپ ايتقاندا, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ ءحىح سەسسياسىندا مەملەكەتتىك جاس­تار ساياساتى ماسەلەلەرى بويىنشا زاڭنامانى جاڭارتۋ جانە «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ «جاس وتان» جاستار قاناتىنىڭ II سەزىندە زاڭ جوباسىن بۇگىنگى تالاپتارعا ءساي­كەس كەلتىرىپ, ساپاسىن جاقسارتۋ باس­تى تالاپ. زاڭ جوباسىنىڭ ماق­­­ساتى – جاستاردىڭ دامۋىنا جاع­­داي جانە ولاردىڭ مەملەكەت ءومى­رى­نە قاتىسۋىنا مۇمكىندىكتەر جاساۋ. زاڭ جوباسىنىڭ مازمۇنىنا دا توق­تالا كەتكەن مينيستر ونىڭ بەس تا­راۋ مەن وتىز ءبىر باپتان تۇرا­تىن­دىعىن مالىمدەدى. بۇل رەتتە مەم­لەكەتتىك جاستار ساياساتىنىڭ ءۇش نەگىزگى مىندەتى قاراستىرىلسا, ولار جاستاردىڭ قۇقىقتارى مەن زاڭدى مۇددەلەرىن قورعاۋ; جاستاردى ەل­دىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جانە قوعامدىق-ساياسي ومىرىنە تارتۋ; ازاماتتىققا تاربيەلەۋ جانە قازاقستاندىق پاتريوتيزم سەزىمىن نىعايتۋ دەپ بەلگىلەنگەن. سونداي-اق, قولجەتىمدى جانە ساپالى ءبىلىم بەرۋدى قامتاماسىز ەتۋ, عىلىمي-تەحنيكالىق الەۋەتتى دامىتۋ مەن دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە نىعايتۋ نازاردان تىس قالماعان. بۇدان باسقا, زاڭ جوباسىندا سالاماتتى ءومىر سالتىن قالىپتاستىرۋ; جۇ­مىسپەن قامتۋ مەن جاستار ارا­سىندا كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ ءۇشىن جاعدايلار جاساۋ; جاس وتباسىلار ءۇشىن قولجەتىمدى تۇرعىن ءۇي جۇيەسىن دامىتۋ; قۇقىقتىق مادە­نيەت دەڭگەيىن ارتتىرۋ, سىبايلاس جەمقورلىق كورىنىستەرىنە توزبەۋ­شىلىككە تاربيەلەۋ كور­سەتىل­گەن. ەكولوگيالىق مادەنيەتتى قالىپ­تاس­تىرۋ مەن تالانتتى جاستاردى دامى­تۋعا جاردەمدەسۋ جانە بوس ۋاقىت پەن مادەني دەمالىس ءۇشىن جاع­دايلاردى قامتاماسىز ەتۋ دە كوزدەلگەن. مەملەكەتتىك جاستار ساياساتى سالا­سىنداعى كونسۋلتاتيۆتىك-كەڭەسشى ورگان­داردىڭ قاتارىنا قازاقستان رەسپۋب­ليكاسى پرە­زي­دەنتىنىڭ جانىن­داعى جاستار ساياساتى جونىندەگى كەڭەس; اكىمدىكتەر جانىنداعى جاستار ءىسى جونىندەگى كەڭەستەر; جاستار ۇيىمدارىن دامىتۋ جونىندەگى ۇيلەستىرۋ كەڭەسى جاتادى. رەسپۋبليكالىق جاس­تار فورۋمىندا ورتالىق جانە جەر­گىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ ەسەپ­تەرى تىڭدالادى, قازاقستان رەسپۋب­ليكاسى ۇكىمەتىنە مەملەكەتتىك جاس­تار ساياساتىن جەتىلدىرۋ ءجونىن­دە ۇسى­نىستار ەنگىزىلەدى. ال وڭىرلىك جاستار فورۋمى مەملە­كەت­تىك جاستار ساياساتىن ىسكە اسىرۋ ماسەلەلەرىن تالقىلاۋدى; جەر­گى­لىكتى اتقارۋشى ورگاندار مەن جاس­تار, جاستار ۇيىمدارى اراسىنداعى ۇنقاتىسۋ مەن ءوزارا ءىس-قيمىلدى; مەملەكەتتىك جاستار ساياساتىن جەتىلدىرۋ جونىندە ۇسىنىستار ازىرلەۋدى قامتاماسىز ەتەدى. جاستار رەسۋرستىق ورتالىقتارى جاستار مەن جاستار ۇيىمدارىن قولداۋ جانە دامىتۋ ءۇشىن قىزمەتتەر كورسەتۋ ماقساتىندا قۇرىلاتىنى دا ەرەكشە اتاپ ءوتىلدى. وسى ورتالىقتار جاستاردىڭ باستامالارىن اقپاراتتىق-ادىستەمەلىك, كونسۋلتاتسيالىق قولداۋدى, جاستار اراسىنداعى احۋالدىڭ مونيتورينگىن جانە ونى تالداۋدى جۇزەگە اسىرادى. جاستاردىڭ مەملەكەتتىك جاستار ساياساتىن قالىپتاستىرۋ مەن ىسكە اسىرۋعا قاتىسۋى: جاستار ۇيىمدارىنىڭ قىزمەتىنە; ۆولونتەرلىك قىزمەتكە; ءبىلىم مەكەمەلەرى مەن ەڭبەك ۇجىمدارىنداعى جاستاردىڭ ءوزىن ءوزى باسقارۋ ورگاندارىنىڭ قىزمەتىنە قاتىسۋى ارقىلى انىقتالىپ وتىر. قوعامعا ەرەكشە پايدالى قىزمەت بولعاندىقتان, ۆولونتەرلىك قىزمەت زاڭنامالىق تۇرعىدان العاش رەت ءوز بەكىتىلۋىن تاپپاق. سونىمەن, زاڭ جوباسىندا مەملەكەتتىك جاستار ساياساتىنىڭ باستى مىندەتتەرى, نەگىزگى باعىتتارى انىقتالدى, ورتا­لىق مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ قۇزى­رەت­تەرى مەن مەملەكەتتىك جاستار ساياساتىن قالىپ­تاستىرۋ مەن ىسكە اسىرۋ تەتىكتەرى بەكىتىلدى. زاڭ جوباسىن قابىل­داۋدىڭ كۇتىلەتىن ناتيجەسى رەتىندە جاس­تاردىڭ ويداعىداي الەۋمەتتەنۋىنە, ولار­دىڭ الەۋەتىن ەلدى ودان ءارى دامى­تۋعا باعىتتالعان مەملەكەتتىك جاس­تار ساياساتىنىڭ ءتيىمدى مودەلىن قالىپ­تاس­تىرۋ قاراستىرىلادى. زاڭ جوباسى بۇعان دەيىن قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتى جانىنداعى جاستار ساياساتى جونىندەگى كەڭەستىڭ اتىراۋ, قىزىلوردا, قوستاناي قالا­لارىنداعى كوشپەلى وتىرىستارىندا, وعان قوسا, «جاستار» عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ بازاسىندا, يۋنيسەف حالىقارالىق ۇيىمى, وتاندىق جانە شەتەلدىك ساراپشىلاردىڭ قاتىسۋىمەن بەلسەندى تالقىلاندى. جاستار – ەڭ جاقىن بولاشاقتاعى ءبىزدىڭ ادامي كاپيتالىمىز, باسەكەگە قابىلەتتى مەملەكەتتىڭ نەگىزگى رەسۋرسى. سوندىقتان, جاستاردى قولداۋ مەن دامىتۋ قازاقستاننىڭ مەملەكەتتىك ساياساتىنىڭ باسىمدى ماسەلەلەرى بولىپ تابىلادى. بىرقاتار تالقىلاۋلاردان كەيىن زاڭ جوباسى دەپۋتاتتار تاراپىنان قولداۋعا يە بولدى. سونداي-اق, دەپۋتاتتار «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك كودەكسىنە وزگەرىس پەن تولىقتىرۋ ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن ەكى وقىلىمدا قاراپ, قابىلدادى. زاڭ جوباسىمەن جۇمىسقا العاش كىرگەن جاس مامانمەن ەكى جىلدان كەم ەمەس مەرزىمگە ەڭبەك شارتىن جاساسۋ; ون سەگىز جاسقا تولماعان ادامدارعا, سونداي-اق, تەحنيكالىق جانە كاسىبي, ورتا بىلىمنەن كەيىنگى, جوعارى جانە جوعارى وقۋ ورنىنان كەيىنگى ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا وقۋ-ءبىلىم باعدارلامالارىن مەڭگەرگەن, ولاردى بىتىرگەن كۇننەن باستاپ ءبىر جىلدان كەشىكتىرمەي العان ماماندىعى بويىنشا جۇمىسقا العاش كىرەتىن ادامدارعا سىناق مەرزىمى ورناتىلمايتىنى قاراستىرىلعان. تۇتاستاي العاندا, زاڭ جوباسى جاستاردىڭ ەڭبەك سالاسىنداعى قۇقىقتارىن قورعاۋعا باعىتتالعان. ولاردى قابىلداعاننان كەيىن جاس ماماندارمەن ەڭبەك شارتىن جاساسۋ مەرزىمى ۇزارتىلادى جانە سىناق مەرزىمى ورناتىلمايتىن جاستاردىڭ ساناتتارى كەڭەيتىلەدى. اسقار تۇراپباي ۇلى, «ەگەمەن قازاقستان».