فانەر

سەمەي اعاش وڭدەۋ زاۋىتىنىڭ ونىمدەرى ەۋروپالىق ەلدەرگە ەكسپورتتالادى تاياۋدا سەمەي قالاسىنا ءىسسا­پار­مەن بارعانىمىزدا, شاھار باس­شىسى ايبەك كارىموۆ قالادا ين­دۋستريالاندىرۋ كارتاسىنا ەنگەن جوبالاردىڭ ناتيجەلى جۇ­مىس ىستەي باستاعانىن جەتكىزدى. سولاردىڭ ءبىرى – «سەمەي اعاش ءوڭ­دەۋ زاۋىتى» جشس. زاۋىت ديرەكتورى عاجاپ قاليەۆ بۇرىن «رومات» كومپانياسىندا, سەمەي كىرپىش زاۋىتىندا ەڭبەك ەتىپتى. جەكە ءوندىرىس ورنىن قۇرۋدى كوز­دەگەن ول وسىدان ءۇش جىل بۇرىن جاڭا كاسىپ باستاعان. الدىمەن كەڭەس وكىمەتى كەزىندە اعاش ءوندى­رۋ زاۋىتى بولعان, كەيىننەن قاڭىراپ بوس قالعان ەسكى عيماراتتى ساتىپ الادى. عيماراتتى قالپىنا كەل­تىرگەن سوڭ ونداعى اعاش وڭدەۋ زاۋىتىن قايتا جاڭعىرتۋدى قولعا العان كاسىپكەر شەتەلدەن جوعارى تەحنولوگيالى قوندىرعىلار الىپ كەلگەن ەكەن. 2012 جىلى قۇرىلعان سەمەي اعاش وڭدەۋ زاۋىتى بۇگىندە فا­نەر وندىرەدى. 2013 جىلى قىتاي­دان جاڭا تەحنولوگيالىق قوندىر­عىلار ساتىپ الىنعان. زاۋىت دي­رەكتورىنىڭ ايتۋىنشا, اتالعان قوندىرعىنىڭ وندىرىستىك قۋاتى وتە جوعارى. – وزىق تەحنولوگياعا نەگىز­دەل­گەن اۆتوماتتى قوندىرعى ءبىر مە­زەتتە 25 دانا فانەر شىعا­را­دى. كەڭەستىك كەزەڭدەگى زاۋىت­تا 6 دانا عانا شىعارۋعا ءمۇم­كىن­دىك بولاتىن. ءدال وسىنداي قون­دىر­عىلاردىڭ رەسەيلىك ءتۇر­لەرى دە بار. بىراق ولاردىڭ ءونىم­دىلىك قۋاتى تومەن. ءويت­كەنى, جار­تى­لاي اۆتوماتتى بولعان­دىق­تان, رەسەيلىك قۇرىلعى 18 فانەر ۇيا­شىعىنا دەيىن عانا شىعا­را الادى. ال ءبىزدىڭ ستانوكتا­رىمىز ەڭ­بەك ونىمدىلىگىن ارتتىرا وتىرىپ, اۆتوماتتى تۇردە فانەردىڭ ەنىن 1,22, ال ۇزىندىعىن 2,44 مەتر كو­لەمىندە كەسەدى. سونداي-اق, فانەردىڭ قالىڭدىعىن 6 ميللي­مەتردەن 26 ميلليمەترگە دەيىن ۇلعايتۋعا مۇمكىندىگىمىز بار. قى­تاي ەلىنەن اكەلگەن تسەح قون­دىر­عىسىن ورناتۋعا ءبىر جارىم جىل ۋاقىت جۇمسالدى. ونىڭ ەرەك­شەلىگى كومپيۋتەرلىك باع­دارلاما ارقىلى قۇرى­لا­تىن­دىعى ەكەن. ونى ورناتۋعا قىتاي­لىق ما­مانداردى شاقىرعان جوق­پىز. ءوز بىلىمىمىزگە سۇيەنىپ, باع­دار­لا­مانى قىتاي تىلىنەن ورىس تىلىنە اۋدارۋ ارقىلى قوندىرعىنى ورناتىپ شىقتىق, – دەدى عاجاپ قاليەۆ. وندىرىسكە قاجەتتى شيكىزات رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ بارناۋل, ءنوۆوسىبىر, كراسنويار جانە كەمەرەۆ وڭىرلەرىنەن بورەنە كۇيىندە جەتكىزىلەدى. زاۋىت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, بۇگىنگە دەيىن شيكىزات تاپشىلىعى تۋىنداعان جوق. كاسىپورىندا كوبىنەسە قايىڭ وڭدەلەدى. ال قايىڭ كورشى ەلدە جەتكىلىكتى. ونىڭ ۇستىنە رەسەيدىڭ قايىڭدارى ءدىڭدى, جۋان بولىپ كەلەدى. سونىمەن بىرگە قاراعاي, مايقاراعاي, سامىرسىن اعاشتارى دا وڭدەلەدى. سەمەي قالاسىنىڭ اكىمى ايبەك كارىموۆ رەسەيدە 12 مەملەكەتتىك ورمان شارۋاشىلىعى بار ەكەنىن ايتادى. شاھار باسشىسى كاسىپكەرلەرگە شىعىس قازاقستان وبلىسىنداعى ورمان شارۋاشىلىقتارىمەن دە بىرگە جۇمىس ىستەپ, سانيتارلىق كەسۋگە ارنالعان اعاشتاردى الۋ كەرەكتىگىن جەتكىزدى. زاۋىتتىڭ اعاشتى كەپتىرۋگە ارنالعان جابىق الاڭى بار. وندا قايىڭ اعاشى سۋعا سالۋ تەحنولوگياسى ارقىلى تەز تارقاتىلىپ, شپون الىنادى. سوسىن جوعارى گرادۋستاعى كابينالاردا جىلدام كەپتىرىلەدى. كەپتىرۋ ءوندىرىسى ساعاتىنا 15 تەكشە مەتر اعاش شيكىزاتىن كەپتىرە الادى. تسەحقا جەتكىزىلگەن سوڭ, ستانوكقا قويىلعان قايىڭدى 1,2 مم جۇقالىعىندا اينالدىرىپ, كەسىپ شىعادى. كەسىلگەن ءونىمدى تىعىزداۋ قوندىرعىسىنا اكەلىپ, ءپىشىنىن كەلتىرگەن سوڭ جەلىم مەن قاباتتى ارالاستىرىپ, قاتتى سالماقپەن قىسادى. وسىلايشا, فانەر دايىن بولادى. زاۋىتتا فانەردەن بولەك لاميناتتالعان تاقتايلار شىعارىلادى. بۇل قۇرىلىستا قۇيىلاتىن ىرگەتاستىڭ قالىبىن دايىنداۋعا قولدانىلادى ەكەن. يننوۆاتسيالىق شەشىم رەتىندە فانەر ونىمدەرىن دايىنداۋدىڭ قالدىقسىز ءوندىرىسى ەنگىزىلگەنىن ايتۋعا بولادى. ياعني اعاش جاڭقالارى مەن قيىندىلارىنان وسب تاقتايلارى (قاتتى تىعىزدالعان پليتا) جاسالادى. اتالعان ءونىم ۇيلەردى قاپتاۋعا جانە جىلىلاۋعا كەڭىنەن قولدانىلادى. قازىرگى كەزدە اعاشتى تىعىزداپ, جابىستىرۋعا قاجەتتى جەلىم زاۋىتتىڭ وزىندە جاسالادى ەكەن. وسىعان دەيىن جەلىمدى رەسەيدىڭ توم قالاسىنان الىپ كەلگەن كاسىپورىن قىزمەتكەرلەرى ونىڭ جابىسقاقتىعى سولعىنداۋ, كەبۋ ۋاقىتى كوپ بولعاندىعىن ايتتى. سوندىقتان, فورمالدەگيد, ناتري ءحلوريدى, سىلتە قىشقىلى سىندى حيميالىق زاتتاردان وزدەرى جەلىم شىعارا باستاعان. ونىڭ ساپاسى مەن بەرىكتىگى دە كوڭىلگە قونىمدى. ايىنا 5 مىڭ تەكشە مەتر فانەر وندىرەتىن زاۋىتتا وسىعان دەيىن 26 ادام جۇمىسپەن قامتىلسا, بيىل جاڭا تسەحتىڭ مونتاجداۋ جۇمىستارى اياقتالىپ, تولىعىمەن ىسكە قوسىلعاندا 200 ادامعا جۇمىس تابىلادى دەپ كۇتىلۋدە. جۇمىسشىلاردىڭ ەڭبەكاقىلارى 60-70 مىڭ تەڭگەنى قۇرايدى. كاسىپورىن جەتەكشىسى الداعى ۋاقىتتا ەڭبەكاقى كولەمىن كوتەرۋدى جوسپارلاپ وتىرعانىن جەتكىزدى. سەمەي قالاسى كاسىپكەرلىك ءبولىمىنىڭ باسشىسى مارات نوگەروۆتىڭ ايتۋىنشا, اعاش وڭدەۋ زاۋىتىنىڭ وندىرىستىك تولىق قۋاتىنا كوشۋىنە جەتى اي ۋاقىت قاجەت. جوبانىڭ جالپى قۇنى 2 ملرد. 61 ملن. تەڭگەنى قۇرادى. ونىڭ ىشىندە 260 ملن. تەڭگە كولەمىندە كاسىپكەردىڭ جەكە قاراجاتى جۇمسالسا, قالعان قاراجات ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەردىڭ نەسيەلىك قارجىسى ەسەبىنەن الىندى. زاۋىت بيىل ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسىنا قوسىلدى. جالپى, وتكەن جىلدىڭ 10 ايىندا زاۋىتتا 700 ملن. تەڭگەنىڭ ءونىمى وندىرىلگەن. – سەمەي اعاش وڭدەۋ زاۋىتىنىڭ ءونىمىن وتكىزۋدە ەشقانداي ماسەلە تۋىنداعان جوق. وسى زاۋىتپەن ارىپتەس بولىپ وتىرعان كومپانيانىڭ كەڭسەسى الماتىدا ورنالاسقان. ول كومپانيانىڭ قازاقستان بويىنشا 15 فيليالى جانە اۋعانستان, يران ەلدەرىندە شەتەلدىك ارىپتەستەرى بار ەكەن. جالپى, ەلىمىزدە اعاش وڭدەۋ سالاسىندا باسەكەلەس اسا كوپ ەمەس. ال كورشى رەسەيگە كەلسەك, جۋىردا كراسنويار فانەر زاۋىتى جابىلدى. سوندىقتان ءبىزدىڭ ونىمدەرىمىزگە سۇرانىس ۇلكەن بولادى. بيزنەس سالاسىنداعى كەلىسىمدەر بويىنشا تاياۋدا قۇرىلىس جانە جيھاز وندىرىسىنە ارنالعان ونىمدەردى پورتۋگاليا, يسپانيا, بەلگيا سىندى ەۋروپالىق ەلدەرگە شىعارماق, – دەدى قالالىق كاسىپكەرلىك ءبولىمىنىڭ باسشىسى م.نوگەروۆ. ع.قاليەۆ الداعى ۋاقىتتا زاۋىتتىڭ وندىرىستىك الاڭىن كەڭەيتۋ كوزدەلىپ وتىرعانىن, تەمىرجولدىڭ جانىنان ونىمدەردى ساقتايتىن قويما عيماراتىنىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلەتىنىن جەتكىزدى. دۋمان اناش, «ەگەمەن قازاقستان». سەمەي.