حالىقارالىق اباي كلۋبى مەن الەم ادەبيەتىن ۋاعىزدايتىن قازاقتىڭ ادەبي جۋرنالى «Amanat»-قا ون بەس جىل تولدى. قازاق توپىراعىندا تۇڭعىش رەت الەم ادەبيەتىنىڭ ارنايى 200 تومدىق «Amanat» كىتاپحاناسى دا تولىق باسىلىپ شىقتى. الەم ادەبيەتىنىڭ 200 كىتابى – ءبىزدىڭ ون بەس جىل بويعى تىنىمسىز ەڭبەگىمىزدىڭ جەمىسى.
ايتۋلى كىتاپ سەرياسى دەشتى-قىپشاق دالاسىنىڭ جىر, وي, ساز, ءسوز كەمەڭگەرلىگىنە تولى كەڭ تىنىستى الەمىن ءى عاسىردان ءححى عاسىرعا دەيىنگى ارالىقتا بارىنشا اشىق تا ايقىن كورسەتۋدى ءوزىنىڭ باستى ماقساتى دەپ قابىلداعان. سونىمەن قاتار, الەم حالىقتارىنىڭ ۇزدىك وي مەن تەرەڭ سوزگە تۇنعان ادەبيەتىن دە قازاق وقىرمانىنا ەرەكشە ىقىلاسپەن ۇسىنۋعا تىرىسقانىن ەرەكشە اتاماقپىز.
ەندىگى ءسوز «اmanat» كىتاپحاناسىنىڭ سوڭعى 200-تومى – نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «اقىل-پاراسات كىتابى» تۋرالى بولماق.
وي-تولعانىسقا تولى كىتاپتى وقۋ, ساناعا ءسىڭدىرۋ كەلەلى رۋحاني مەكتەپتەن وتۋمەن بىردەي. بۇل كىتاپتاعى وي-تولعانىس سەنى بۇكپەسىز شىندىققا تولى كەڭىستىككە جەتەلەيدى. سەنىڭ بويىڭنان جەلدەي جىلدام ۋاقىتقا ءتوزىپ بەرەر اسا قۋاتتى كۇشتى تالاپ ەتەدى. ۋاقىت پەن كەڭىستىكتى بىردەي قامتىپ يگەرە العان كىتاپتار عانا اسا قۇندى شىعارمالاردىڭ ساناتىنا قوسىلماق.
«اقىل-پاراسات كىتابى» وي ايدىنى تەرەڭ كىتاپتاردىڭ قاتارىنان.
بۇل كىتاپ ادام تاعدىرى تۋرالى كوركەم شىعارما ەمەس, تىزبەكتەلىپ تۇسكەن ادام ويىنىڭ بۇلقىنىسىنا باعىشتالعان وي الەمى. ادام ويىنىڭ كۇزدىڭ تۇماندى كەشىندەي كۇيزەلگەن, الدە ەندى عانا ساۋلە شاشقان تاڭعى نۇرداي جارقىراعان بەينە سۋرەتى.
دۇرىسى, ادام ويىنىڭ سۋرەتى.
جاندى سۋرەت.
كۇرسىندىرەر, كۇلدىرەر, كۇيزەلتەر, تامساندىرار سۋرەتتەرگە تولى تولعانىستى ءسوز الەمى.
«اقىل-پاراسات كىتابى» ەرەن تۇلعانىڭ قارا باسىنىڭ قامىن ەمەس, تۋعان ەلىنىڭ باقىتىن اڭساعان تولاسسىز وي كەرۋەنى.
قازاقتى قالاي ورگە سۇيرەپ شىعارسام دەگەن ۇكىلى ءۇمىت پەن قالىڭ كۇدىككە تولى اشىق تولعانىس.
نامىس تولعانىسى.
رۋح تولعانىسى.
ال ءدال وسىنداي الاساپىران زاماندا, قيامەت تولعانىستارمەن جاندى قيناۋ اللا تاعالا تاڭداعان تۇلعا عانا بەكىنەر تاۋەكەل.
سول تاۋەكەلدەن تارتىنباۋدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ قوش كورىپتى. ىقىلىم زامانداردان بەرى اتا-بابالارىمىزدىڭ كوڭىلى سەنگەنى دە, جانى قالاعانى دا تاۋەكەل تىرلىك بولعان. ەلباسى سول تىنىمسىز جولدى تاڭداپتى.
سانانى ساندالتار ويلاردى ءبىر جۇيەگە جيۋ قانشا قيىن بولسا, وي-تولعانىسقا تولى كىتاپ تۋرالى وي ايتۋ ونان دا وتكەن قيامەت, اسىلى ازاپ دەسەم بولار.
اۋەلى كىتاپ سوزىنە جول بەرەيىك, وقىرمان.
«بۇل دۇنيەدە ءبىزدىڭ ءبىر عانا وتانىمىز بار, ول – تاۋەلسىز قازاقستان».
«وتانى جوق ادام – تامىرسىز, تۇرلاۋسىز قاڭباق سياقتى».
«وتانشىل بولۋ – ءوز وتانىڭدى شىن جۇرەكتەن ءسۇيۋ, وزىڭە جانە ءوز حالقىڭا رياسىز سەنىپ, قوعامعا قىزمەت ەتۋ. بىراق وتانىڭنىڭ تاريحىن, انا ءتىلىڭدى, شىققان تەگىڭدى بىلمەي ناعىز وتانشىل بولا المايسىڭ».
«مەندە تۋعان ەلىمدى دامىعان ەلدەردىڭ ساناتىنا قوسۋدان اسقان ماقسات جوق».
«ەل بولۋ ءۇشىن ۇلتتىق رۋح, ۇلتتىق قاسيەت جانە ۇلتتىڭ وزىنە دەگەن نىق سەنىمى بولۋى قاجەت».
نۇرسۇلتان نازارباەۆ حالقىنىڭ سان سالالى تىرلىك اياسىن ءجىتى زەردەلەيدى. پەرزەنتى رەتىندە دە, پرەزيدەنتى رەتىندە دە حالقىنىڭ بۇگىنى مەن ەرتەڭىن قاتار ءوربىتىپ, وتكەنىن جيناقتاپ, تولىقتىرىپ وتىرۋدى ازاماتتىق سالتى قىلىپ ۇستانعان. بۇل ءىرى تۇلعالار عانا بەكىنەر تاستۇلەك مىنەز. ەلباسىنىڭ وي اياسى قاشاندا كەڭ, قاشاندا تەرەڭ بولۋى كەرەك ەكەنىن وسى كىتاپ راستاپ بەرگەندەي. وكىنىشكە قاراي, بابالارىمىزدىڭ جازعاندارىن ساقتاي الماي, كوبىنە يەلىك تە جاساي الماي, جاتتىڭ قولىندا قالدىرىپ كەتىپ وتىردىق. جوعالعانىمىزدى جوقتاۋعا, اسىلىمىزدى ساقتاۋعا سالاقتاۋ حالىق ەكەنىمىز راس.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى حالقىنىڭ وتكەن قانقۇيلى تاريحىن دا, سوزدەرى حالىققا تولىق جەتپەي قالعان اۋليەلەرى مەن حاندارىنىڭ وكسىكتى ومىرلەرىن دە جاقسى بىلەدى. سونان دا كونە زامانداعى كونە بابالارىمىزداي نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ءىسى – ءسوز, ءسوزى – ءىس بولىپ قالىپتاسقان. ول تۋرالى پرەزيدەنت بىلاي دەپ وي كەسەدى:
«مەن ەشقاشان قولدان كەلمەيتىن ىسكە ۋادە بەرگەن ەمەسپىن, ال ۋادە بەرگەن ەكەم ورىنداپ بولعانشا جانىم تىنىم كورمەگەن».
بۇل جاۋاپتى ادامنىڭ جاۋاپتى ءسوزى. ەلباسى سولقىلداق بولسا, ەلى قانداي بولماق؟!. ەلباسىنا مارتتىك پەن وجەتتىك, اقىل مەن پاراسات جاراسادى. «قازاقفيلمدە» سويلەگەن ءبىر سوزىندە «بىزگە وجەت ۇلدار قاجەت. سولاردى تاربيەلەۋ كەرەك», – دەپ ايتقان سوزىندە ارمان تۇرعان. پرەزيدەنتتىڭ كوزىندە وت جارق ەتىپ ەدى. تەلەديداردان كورگەن سول ءبىر ءساتتى مەن ەشقاشان ۇمىتپايمىن. ەلباسىنا دەگەن سەنىم مەن قۇرمەت مەنىڭ جۇرەگىمدە سول ساتتە تاعى ءبىر بۇلقىنا سوققان بولاتىن.
ومىردەگى اقىل-پاراساتى, ساياساتتاعى ءادىس-امالى, باسىنا بىتكەن كىسىلىك مىنەزى نۇرسۇلتان نازارباەۆتى الەمدەگى ەڭ ساليقالى ساياساتكەرلەردىڭ قاتارىنا قوستى. تۋا بىتكەن ءمارت مىنەز, ەرەكشە بايقامپازدىق ەلباسىنىڭ ادامدىق كەلبەتىن ايقىنداي تۇسكەن. الەمنىڭ قاي باسشىسى بولسا دا, قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ سىرعا تولى بەت-ءجۇزىن, بايىپتاپ ايتار كەمەل ويىن, قاشاندا اشىق پىكىر-تالاسقا اتويلاپ شىعار جانكەشتىگىن ەرەكشە قۇرمەتتەيدى. پرەزيدەنتتىڭ ادامگەرشىلىگىنە, كوڭىلىنىڭ اقتىعى مەن اشىقتىعىنا كۇمان كەلتىرمەيدى. ەلباسىنىڭ ءوزى دە ەشكىمدى الالاماي, بارلىعىنا بىردەي تازا ىقىلاسپەن, شىن پەيىلمەن بەرىلە سىرلاساتىنىن قاي-قايسىسى دا جاقسى بىلەدى. قازاق ەلىندە ەقىۇ ءسامميتى (ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمى) وتكەن تۇستا قازاق ەلى باسشىسىنىڭ كوسەمدىك تۇلعاسى ەرەكشە بوي كوتەردى. جالپى كەلىسىمگە الەم باسشىلارى تاڭعى تورتتە عانا قول جەتكىزگەنىنە ءبارىمىز دە كۋا بولدىق. بۇل قازاق ۇلى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ كورەگەندىگىنىڭ, تاباندىلىعىنىڭ, كەمەڭگەرلىگىنىڭ تالاسسىز بيىكتىگى بولاتىن. بەس قۇرلىقتىڭ حالقىنداي, قازاق حالقىنىڭ قانى دا قىزىل, جانى دا تازا, ويى دا اشىق, تىلەۋى دە انىق ەكەنىن مويىنداتتى. پرەزيدەنت نازارباەۆ ءدال سول جولى ءوز حالقىنىڭ مەيىربان جانىن الەم الدىنا جايىپ سالدى.
الەم قازاق ەلىنە العاش رەت تۇستەي قارادى. سونىمەن بىرگە, ەلباسىنىڭ كوسەمدىك تۇلعاسىن قابىل الدى.
«اقىل-پاراسات كىتابىنىڭ» باستى ەرەكشەلىگى كەلىستى ءسوز قۇدىرەتىندە. وسىعان وراي كونە شىعىس عۇلامالارىنىڭ ءبىرى ايتقان ءسوز ويعا ورالدى.
«كامىل اقىل تۇرعىسىنان زەردەلەپ قاراعانىمدا سوزدەن اسىل, سوزدەن اسقاق ەشنارسە تابا المادىم. سوزدەن ارتىق كۇش بولعاندا, اللا تاعالا ونى پايعامبارىنا بىلدىرگەن بولار ەدى», دەگەن.
ات تۇياعىنان جاراتىلعان قازاق ءۇشىن سوزدەن قۋاتتى, سوزدەن اسىل ەشتەڭە جوق. بابالارىمىز جىعىلعاندى سوزبەن كوتەرگەن, جىلاعاندى سوزبەن جۇباتقان, دۇشپاندى سوزبەن توقتاتقان.
ءسوز – دەرتكە دارمەن بولار ەم, جاسقا ۇلاعات بولار تاربيە, كەلەشەككە امانات قىلىپ قالدىرار اسىل مۇرا.
ءسوز ونەرى – قازاقتىڭ قانىنا سىڭگەن تاۋسىلمايتىن بايلىق.
جاستايىنان تامىرى تەرەڭدە جاتقان تۇگەسىلمەيتىن قازاق ويىنىڭ قازانىنان سۋسىنداعان قازاقتىڭ دارا ۇلى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءسوزدى تۇستەپ تە, سالماقتاپ تا, استارلاپ تا بىلەدى. ءسوز قاسيەتىن تانىعان ادامنىڭ ارى دا, جىگەرى دە, نامىسى دا تازا بولاتىنى بەلگىلى.
ال مەن دەربەس ەلدىڭ دارا كوسەمىنىڭ تىنىمسىز اۋىر ويلارعا تولى «اقىل-پاراسات كىتابىن» الەمنىڭ ۇلى ويشىلدارى مەن جازۋشىلارىنىڭ كوشىنە قوسىپ جىبەرىپ, سوڭىنان اق تىلەۋ تىلەپ قاراپ تۇرمىن.
ۋاقىت پەن كەڭىستىك سىنىنان قارا ءۇزىپ دارا شىعار, جاندارى اقيقاتقا سۋارىلعان ساناۋلى تۇلعالار بار. سول ساناۋلىلار قاتارىنا «اقىل-پاراسات كىتابىنىڭ» اۆتورى دا ەركىن ەنەتىنىنە سەنىمدىمىن.
الەم ەكونوميكاسى, ساياساتى, وي-جۇيەسى ساعات سايىن تولقىپ, تۇيىققا كەلىپ تىرەلىپ جاتقان تۇستا, انىق, باتىل شەشىم قابىلداۋ, العان بەتتەن قايتپاۋ, بيلىك شىڭىندا جايعاسقان جالعىزدىق اتتى جالماۋىزبەن جەكپە-جەك ايقاستا كۇن كەشۋ وڭايعا سوقپايتىنى بەلگىلى.
ەلىنىڭ ەسىك-تەرەزەسىن اشىق ۇستاعان, وزىق يدەيالارعا قۇشاعىن اشقان نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ويلاۋ جۇيەسى ۇشقىر, تالعامى تازا, ەركىندىك اياسى كەڭ ەكەندىگىنە ەندى ەشكىمنىڭ ءشۇبا كەلتىرمەسىنە سەنگەن –
روللان سەيسەنباەۆ.
الماتى.
وي-تولعانىسقا تولى كىتاپتى وقۋ, ساناعا ءسىڭدىرۋ كەلەلى رۋحاني مەكتەپتەن وتۋمەن بىردەي. بۇل كىتاپتاعى وي-تولعانىس سەنى بۇكپەسىز شىندىققا تولى كەڭىستىككە جەتەلەيدى. سەنىڭ بويىڭنان جەلدەي جىلدام ۋاقىتقا ءتوزىپ بەرەر اسا قۋاتتى كۇشتى تالاپ ەتەدى. ۋاقىت پەن كەڭىستىكتى بىردەي قامتىپ يگەرە العان كىتاپتار عانا اسا قۇندى شىعارمالاردىڭ ساناتىنا قوسىلماق.
«اقىل-پاراسات كىتابى» وي ايدىنى تەرەڭ كىتاپتاردىڭ قاتارىنان.
بۇل كىتاپ ادام تاعدىرى تۋرالى كوركەم شىعارما ەمەس, تىزبەكتەلىپ تۇسكەن ادام ويىنىڭ بۇلقىنىسىنا باعىشتالعان وي الەمى. ادام ويىنىڭ كۇزدىڭ تۇماندى كەشىندەي كۇيزەلگەن, الدە ەندى عانا ساۋلە شاشقان تاڭعى نۇرداي جارقىراعان بەينە سۋرەتى.
دۇرىسى, ادام ويىنىڭ سۋرەتى.
جاندى سۋرەت.
كۇرسىندىرەر, كۇلدىرەر, كۇيزەلتەر, تامساندىرار سۋرەتتەرگە تولى تولعانىستى ءسوز الەمى.
«اقىل-پاراسات كىتابى» ەرەن تۇلعانىڭ قارا باسىنىڭ قامىن ەمەس, تۋعان ەلىنىڭ باقىتىن اڭساعان تولاسسىز وي كەرۋەنى.
قازاقتى قالاي ورگە سۇيرەپ شىعارسام دەگەن ۇكىلى ءۇمىت پەن قالىڭ كۇدىككە تولى اشىق تولعانىس.
نامىس تولعانىسى.
رۋح تولعانىسى.
ال ءدال وسىنداي الاساپىران زاماندا, قيامەت تولعانىستارمەن جاندى قيناۋ اللا تاعالا تاڭداعان تۇلعا عانا بەكىنەر تاۋەكەل.
سول تاۋەكەلدەن تارتىنباۋدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ قوش كورىپتى. ىقىلىم زامانداردان بەرى اتا-بابالارىمىزدىڭ كوڭىلى سەنگەنى دە, جانى قالاعانى دا تاۋەكەل تىرلىك بولعان. ەلباسى سول تىنىمسىز جولدى تاڭداپتى.
سانانى ساندالتار ويلاردى ءبىر جۇيەگە جيۋ قانشا قيىن بولسا, وي-تولعانىسقا تولى كىتاپ تۋرالى وي ايتۋ ونان دا وتكەن قيامەت, اسىلى ازاپ دەسەم بولار.
اۋەلى كىتاپ سوزىنە جول بەرەيىك, وقىرمان.
«بۇل دۇنيەدە ءبىزدىڭ ءبىر عانا وتانىمىز بار, ول – تاۋەلسىز قازاقستان».
«وتانى جوق ادام – تامىرسىز, تۇرلاۋسىز قاڭباق سياقتى».
«وتانشىل بولۋ – ءوز وتانىڭدى شىن جۇرەكتەن ءسۇيۋ, وزىڭە جانە ءوز حالقىڭا رياسىز سەنىپ, قوعامعا قىزمەت ەتۋ. بىراق وتانىڭنىڭ تاريحىن, انا ءتىلىڭدى, شىققان تەگىڭدى بىلمەي ناعىز وتانشىل بولا المايسىڭ».
«مەندە تۋعان ەلىمدى دامىعان ەلدەردىڭ ساناتىنا قوسۋدان اسقان ماقسات جوق».
«ەل بولۋ ءۇشىن ۇلتتىق رۋح, ۇلتتىق قاسيەت جانە ۇلتتىڭ وزىنە دەگەن نىق سەنىمى بولۋى قاجەت».
نۇرسۇلتان نازارباەۆ حالقىنىڭ سان سالالى تىرلىك اياسىن ءجىتى زەردەلەيدى. پەرزەنتى رەتىندە دە, پرەزيدەنتى رەتىندە دە حالقىنىڭ بۇگىنى مەن ەرتەڭىن قاتار ءوربىتىپ, وتكەنىن جيناقتاپ, تولىقتىرىپ وتىرۋدى ازاماتتىق سالتى قىلىپ ۇستانعان. بۇل ءىرى تۇلعالار عانا بەكىنەر تاستۇلەك مىنەز. ەلباسىنىڭ وي اياسى قاشاندا كەڭ, قاشاندا تەرەڭ بولۋى كەرەك ەكەنىن وسى كىتاپ راستاپ بەرگەندەي. وكىنىشكە قاراي, بابالارىمىزدىڭ جازعاندارىن ساقتاي الماي, كوبىنە يەلىك تە جاساي الماي, جاتتىڭ قولىندا قالدىرىپ كەتىپ وتىردىق. جوعالعانىمىزدى جوقتاۋعا, اسىلىمىزدى ساقتاۋعا سالاقتاۋ حالىق ەكەنىمىز راس.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى حالقىنىڭ وتكەن قانقۇيلى تاريحىن دا, سوزدەرى حالىققا تولىق جەتپەي قالعان اۋليەلەرى مەن حاندارىنىڭ وكسىكتى ومىرلەرىن دە جاقسى بىلەدى. سونان دا كونە زامانداعى كونە بابالارىمىزداي نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ءىسى – ءسوز, ءسوزى – ءىس بولىپ قالىپتاسقان. ول تۋرالى پرەزيدەنت بىلاي دەپ وي كەسەدى:
«مەن ەشقاشان قولدان كەلمەيتىن ىسكە ۋادە بەرگەن ەمەسپىن, ال ۋادە بەرگەن ەكەم ورىنداپ بولعانشا جانىم تىنىم كورمەگەن».
بۇل جاۋاپتى ادامنىڭ جاۋاپتى ءسوزى. ەلباسى سولقىلداق بولسا, ەلى قانداي بولماق؟!. ەلباسىنا مارتتىك پەن وجەتتىك, اقىل مەن پاراسات جاراسادى. «قازاقفيلمدە» سويلەگەن ءبىر سوزىندە «بىزگە وجەت ۇلدار قاجەت. سولاردى تاربيەلەۋ كەرەك», – دەپ ايتقان سوزىندە ارمان تۇرعان. پرەزيدەنتتىڭ كوزىندە وت جارق ەتىپ ەدى. تەلەديداردان كورگەن سول ءبىر ءساتتى مەن ەشقاشان ۇمىتپايمىن. ەلباسىنا دەگەن سەنىم مەن قۇرمەت مەنىڭ جۇرەگىمدە سول ساتتە تاعى ءبىر بۇلقىنا سوققان بولاتىن.
ومىردەگى اقىل-پاراساتى, ساياساتتاعى ءادىس-امالى, باسىنا بىتكەن كىسىلىك مىنەزى نۇرسۇلتان نازارباەۆتى الەمدەگى ەڭ ساليقالى ساياساتكەرلەردىڭ قاتارىنا قوستى. تۋا بىتكەن ءمارت مىنەز, ەرەكشە بايقامپازدىق ەلباسىنىڭ ادامدىق كەلبەتىن ايقىنداي تۇسكەن. الەمنىڭ قاي باسشىسى بولسا دا, قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ سىرعا تولى بەت-ءجۇزىن, بايىپتاپ ايتار كەمەل ويىن, قاشاندا اشىق پىكىر-تالاسقا اتويلاپ شىعار جانكەشتىگىن ەرەكشە قۇرمەتتەيدى. پرەزيدەنتتىڭ ادامگەرشىلىگىنە, كوڭىلىنىڭ اقتىعى مەن اشىقتىعىنا كۇمان كەلتىرمەيدى. ەلباسىنىڭ ءوزى دە ەشكىمدى الالاماي, بارلىعىنا بىردەي تازا ىقىلاسپەن, شىن پەيىلمەن بەرىلە سىرلاساتىنىن قاي-قايسىسى دا جاقسى بىلەدى. قازاق ەلىندە ەقىۇ ءسامميتى (ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمى) وتكەن تۇستا قازاق ەلى باسشىسىنىڭ كوسەمدىك تۇلعاسى ەرەكشە بوي كوتەردى. جالپى كەلىسىمگە الەم باسشىلارى تاڭعى تورتتە عانا قول جەتكىزگەنىنە ءبارىمىز دە كۋا بولدىق. بۇل قازاق ۇلى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ كورەگەندىگىنىڭ, تاباندىلىعىنىڭ, كەمەڭگەرلىگىنىڭ تالاسسىز بيىكتىگى بولاتىن. بەس قۇرلىقتىڭ حالقىنداي, قازاق حالقىنىڭ قانى دا قىزىل, جانى دا تازا, ويى دا اشىق, تىلەۋى دە انىق ەكەنىن مويىنداتتى. پرەزيدەنت نازارباەۆ ءدال سول جولى ءوز حالقىنىڭ مەيىربان جانىن الەم الدىنا جايىپ سالدى.
الەم قازاق ەلىنە العاش رەت تۇستەي قارادى. سونىمەن بىرگە, ەلباسىنىڭ كوسەمدىك تۇلعاسىن قابىل الدى.
«اقىل-پاراسات كىتابىنىڭ» باستى ەرەكشەلىگى كەلىستى ءسوز قۇدىرەتىندە. وسىعان وراي كونە شىعىس عۇلامالارىنىڭ ءبىرى ايتقان ءسوز ويعا ورالدى.
«كامىل اقىل تۇرعىسىنان زەردەلەپ قاراعانىمدا سوزدەن اسىل, سوزدەن اسقاق ەشنارسە تابا المادىم. سوزدەن ارتىق كۇش بولعاندا, اللا تاعالا ونى پايعامبارىنا بىلدىرگەن بولار ەدى», دەگەن.
ات تۇياعىنان جاراتىلعان قازاق ءۇشىن سوزدەن قۋاتتى, سوزدەن اسىل ەشتەڭە جوق. بابالارىمىز جىعىلعاندى سوزبەن كوتەرگەن, جىلاعاندى سوزبەن جۇباتقان, دۇشپاندى سوزبەن توقتاتقان.
ءسوز – دەرتكە دارمەن بولار ەم, جاسقا ۇلاعات بولار تاربيە, كەلەشەككە امانات قىلىپ قالدىرار اسىل مۇرا.
ءسوز ونەرى – قازاقتىڭ قانىنا سىڭگەن تاۋسىلمايتىن بايلىق.
جاستايىنان تامىرى تەرەڭدە جاتقان تۇگەسىلمەيتىن قازاق ويىنىڭ قازانىنان سۋسىنداعان قازاقتىڭ دارا ۇلى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءسوزدى تۇستەپ تە, سالماقتاپ تا, استارلاپ تا بىلەدى. ءسوز قاسيەتىن تانىعان ادامنىڭ ارى دا, جىگەرى دە, نامىسى دا تازا بولاتىنى بەلگىلى.
ال مەن دەربەس ەلدىڭ دارا كوسەمىنىڭ تىنىمسىز اۋىر ويلارعا تولى «اقىل-پاراسات كىتابىن» الەمنىڭ ۇلى ويشىلدارى مەن جازۋشىلارىنىڭ كوشىنە قوسىپ جىبەرىپ, سوڭىنان اق تىلەۋ تىلەپ قاراپ تۇرمىن.
ۋاقىت پەن كەڭىستىك سىنىنان قارا ءۇزىپ دارا شىعار, جاندارى اقيقاتقا سۋارىلعان ساناۋلى تۇلعالار بار. سول ساناۋلىلار قاتارىنا «اقىل-پاراسات كىتابىنىڭ» اۆتورى دا ەركىن ەنەتىنىنە سەنىمدىمىن.
الەم ەكونوميكاسى, ساياساتى, وي-جۇيەسى ساعات سايىن تولقىپ, تۇيىققا كەلىپ تىرەلىپ جاتقان تۇستا, انىق, باتىل شەشىم قابىلداۋ, العان بەتتەن قايتپاۋ, بيلىك شىڭىندا جايعاسقان جالعىزدىق اتتى جالماۋىزبەن جەكپە-جەك ايقاستا كۇن كەشۋ وڭايعا سوقپايتىنى بەلگىلى.
ەلىنىڭ ەسىك-تەرەزەسىن اشىق ۇستاعان, وزىق يدەيالارعا قۇشاعىن اشقان نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ويلاۋ جۇيەسى ۇشقىر, تالعامى تازا, ەركىندىك اياسى كەڭ ەكەندىگىنە ەندى ەشكىمنىڭ ءشۇبا كەلتىرمەسىنە سەنگەن –
روللان سەيسەنباەۆ.
الماتى.
