داستۇرگە اينالعان حالىقارالىق فيزيكا وليمپياداسى جىل سايىن جوعارى سىنىپ وقۋشىلارى اراسىندا وتەدى. بيىل ۇزدىك ناتيجە كورسەتكەن قازاقستان كومانداسىنىڭ قۇرامىندا استانا قالاسى دارىندى ەر بالالارعا ارنالعان ء«بىلىم-يننوۆاتسيا» ليتسەي-ينتەرناتىنىڭ 11-سىنىپ وقۋشىسى ءامىر پىشەنباەۆ, اقتوبە وبلىستىق دارىندى جاسوسپىرىمدەرگە ارنالعان مامانداندىرىلعان ء«بىلىم-يننواتسيا» ليتسەي-ينتەرناتىنىڭ 11-سىنىپ وقۋشىسى ارتۋر كيم, الماتى قالاسىنداعى «ميراس» حالىقارالىق مەكتەبىنىڭ 12-سىنىپ وقۋشىسى دوسجان بەيسەنبى, الماتى قالاسىنداعى رەسپۋبليكالىق فيزيكا-ماتەماتيكا مەكتەبىنىڭ 11-سىنىپ وقۋشىسى مارعۇلان نۇرساعاتوۆ جانە استانا قالاسىنداعى رەسپۋبليكالىق فيزيكا-ماتەماتيكا مەكتەبىنىڭ 9-سىنىپ وقۋشىسى ءىلياس قازىمبەك بار. ال قۇراما كوماندانىڭ جەتەكشىلەرى – SDU University دوتسەنتى, PhD دوكتور سامات ماقسۇتوۆ پەن SDU University فيزيكا ءپانى مۇعالىمى نازارالي ايتجانوۆ.
«قازىر الەمدە حالىقارالىق دەڭگەيدەگى بەدەلدى 7 وليمپيادا بار. ولار ماتەماتيكا, فيزيكا, حيميا, ينفورماتيكا, گەوگرافيا, لينگۆيستيكا, بيولوگيا پاندەرىنەن ءداستۇرلى تۇردە وتەدى. سونىڭ ءبىرى – حالىقارالىق فيزيكا وليمپياداسى. اتالعان ءبىلىم بايگەسى العاش رەت 1967 جىلى پولشانىڭ ۆارشاۆا قالاسىندا ءوتتى. ال قازاقستان قۇراما كومانداسى بۇل سايىسقا 1997 جىلدان بەرى قاتىسىپ, 113 مەدال يەلەندى. ناقتىراق ايتساق, 14 التىن, 45 كۇمىس, 29 قولا, 25 قۇرمەت گراموتاسىنا قول جەتكىزدىك», دەيدى دارىن رەسپۋبليكالىق عىلىمي-پراكتيكالىق ورتالىعى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى نۇرلان جۇماگەلدى.
ايتا كەتەيىك, حالىقارالىق وليمپياداعا ءار مەملەكەتتەن تەك ءبىر كوماندا عانا قاتىسا الادى. ال ءبىر كوماندادا ءارى كەتسە بەس وقۋشىدان بولۋعا ءتيىس. سايىس ەكى كەزەڭنەن تۇرادى. ءبىرىنشىسى – تەوريالىق, ەكىنشىسى – ەكسپەريمەنتتىك. وسى ەكى كەزەڭنەن دە سۇرىنبەي وتكەن وقۋشىلار جەڭىس تۇعىرىنان كورىنەدى.
قۇراما كوماندانىڭ جەتەكشىسى سامات ماقسۇتوۆتىڭ ايتۋىنشا, سايىسقا قاتىسۋشى ءار وقۋشى كەمىندە ءتورت-بەس جىل دايىندالادى.
«بۇل ءبىلىم بايگەسى حالىقارالىق دەڭگەيدە بولعان سوڭ, سايىس وتە تارتىستى ءوتتى. جارىستىڭ شارتى بويىنشا بارلىق قاتىسۋشىنىڭ سەگىز پايىزىنا التىن, ون جەتى پايىزىنا كۇمىس, جيىرما بەس پايىزىنا قولا مەدال بەرىلەدى. جالپى العاندا قاتىسۋشىلاردىڭ تەڭ جارتىسى جۇلدەلى بولادى. اتالعان باسەكەگە جىل سايىن 80-نەن اسا مەملەكەت قاتىساتىن. ال وسى جولى ۇيىمداستىرۋشى يران مەملەكەتى بولعان سوڭ, ساياسي جاعدايلارعا بايلانىستى قاتىسۋشىلار جىلداعىعا قاراعاندا الدەقايدا از بولدى. ناقتىراق ايتساق, 46 مەملەكەت قاتىستى. بۇل – سايكەسىنشە مەدالدار سانى دا وتە از بولادى دەگەن ءسوز. سوعان قاراماستان ەلىمىزدىڭ قۇراما كومانداسى ءتورت كۇمىس, ءبىر قولا مەدالعا قول جەتكىزىپ, ايتارلىقتاي جاقسى ناتيجە كورسەتتى. 2-ورىننىڭ تۇعىرىنان كورىنگەن ءتورت ۇزدىگىمىز – 11, 12-سىنىپ وقۋشىلارى. ال قولا مەدال يەگەرى ءىلياس قازىمبەك 9-سىنىپتا وقيدى. دەمەك بۇل دا – ماقتانۋعا تۇرارلىق ناتيجە».
– بارەكەلدى! وسى بەس وقۋشىنى قالاي ىرىكتەدىڭىزدەر؟
– اۋەلى رەسپۋبليكالىق وليمپيادالاردا وزا شاۋىپ, جۇزدەن جۇيرىك, مىڭنان تۇلپار دەپ تانىلعان ۇزدىك 15-20 بالانى وقۋ-جاتتىعۋ جيىندارىنا شاقىرامىز. ماسەلەن, قۇراما كوماندا بيىل 12-19 شىلدە ارالىعىندا ماسكەۋ فيزيكا-تەحنيكالىق ينستيتۋتى بازاسىندا وقۋ-جاتتىعۋ جيىندارىنا قاتىستى. سولاردىڭ ىشىنەن ىرىكتەلگەن 8 بالانى كەيىن ازيالىق وليمپياداعا اپارامىز. سول سەگىزدىڭ ىشىنەن سۋىرىلىپ شىققان بەس مىقتىنى يرانداعى حالىقارالىق وليمپياداعا الىپ كەلدىك. مىنەكەي, سەنىم ارتقان سايىپقىراندارىمىز ەل ءۇمىتىن اقتاي ءبىلدى.
– سايىس الەمدىك دەڭگەيدە بولعان سوڭ, تاپسىرمالار اعىلشىن تىلىندە بولعان شىعار؟
– ءيا, بىراق قاتىسۋشىلاردىڭ اعىلشىنشا ءبىلۋى شارت ەمەس. ءبىزدىڭ وقۋشىلار جاۋاپتارىن ورىسشا جازدى. كەيىن ولاردىڭ جازعانىن ءبىز, ياعني جەتەكشىلەر شەت تىلىندە قورعايمىز, – دەدى س.ماقسۇتوۆ.
ايتا كەتەيىك, قازاقستاندىق وقۋشىلار 2024 جىلى 12 حالىقارالىق وليمپيادادا 361 مەدال جەڭىپ الدى, ونىڭ ىشىندە: 41 التىن, 134 كۇمىس جانە 186 قولا. سونداي-اق وقۋشىلار سينگاپۋر, قىتاي جانە اقش-تاعى روبوتتى تەحنيكا بويىنشا حالىقارالىق چەمپيوناتتاردا ەرەكشە جەتىستىككە جەتتى. لوس-اندجەلەستەگى دۇنيەجۇزىلىك عىلىمي جانە ينجەنەرلىك كورمەدە, وزبەكستانداعى اۆيتسەننا اتىنداعى حالىقارالىق ماتەماتيكالىق وليمپيادادا جانە بيولوگيا وليمپياداسىندا, گرۋزياداعى قىزدارعا ارنالعان حالىقارالىق ماتەماتيكالىق وليمپيادادا, قىتايداعى حيميا بويىنشا حالىقارالىق مەندەلەەۆ وليمپياداسىندا 100 پايىز ناتيجە كورسەتتى. ەلىمىزدىڭ وقۋشىلارى بالقان تۇبەگىنىڭ ەڭ مىقتى جاس ماتەماتيكتەرىنىڭ ۇشتىگىنە ەندى.
