كۇلتەگىن تاسىنىڭ استاناعا اكەلىنۋىنە, بىتىك تاستى زەردەلەۋگە جان-تانىمەن اتسالىستى. «كونەتۇرىك جازبالارىنىڭ گەنەزيسى», «بىرلەسكەن تۇرىك قاعاناتى» اتتى ەڭبەكتەرى – قازاقتىڭ تاريحي ساناسىنا جاڭا لەپ اكەلگەن, سونى ىزدەنىس شيىرىمەن دارالانعان قوماقتى دۇنيە. جاس ۇرپاق ءوزىنىڭ كىم ەكەنىن بىلگەندە عانا رۋحىمىز ويانىپ, اقىل-ويىمىز شىدەردەن بوسايدى. كەز كەلگەن ءوزىن مادەنيەتتىمىن دەپ ەسەپتەيتىن ادام بۇل تاريحتى بىلۋگە ءتيىس, باعامداۋى كەرەك. تاريحتىڭ ارعى تۇبىرىنە نازار سالساق, ول جەردە جاتجۇرت ەمەس, وركەنيەتتىڭ باسىندا ءوزىمىزدىڭ بابالارىمىزدىڭ ءىزى جاتىر. وسىنى تۇسىنگەندە ەلدىگىمىز نىعايىپ, قاسيەتىمىز ارتادى. قارجاۋباي وسى جۇرتتىڭ الداسپان رۋحىن, ساناسىن وياتۋعا بار عۇمىرىن ارناعان عالىم. ءوزى دە ءار سوزىندە كىشكەنتاي عانا ىزدەنىستەن باستالعان دۇنيەنى بۇگىنگە دەيىن ۇلعايتقانىن, تەرەڭدەتىپ, تۇركى تاريحىنىڭ تۇبىنە دەندەگەنىن ايتىپ ءجۇردى. موڭعوليا جەرىندەگى, شىعىستاعى, سوسىن باتىس جانە ورتالىق قىتايدان تابىلعان كونە تۇركى, ياعني رۋنا جازۋىمەن تۇرىكتەردىڭ ءوز قولىمەن جازىپ قالدىرعان قۇجاتتارىن اقتارىپ-توڭكەرىپ, تەرەڭدەتە زەرتتەۋدە ەرەن ەڭبەك ەتتى. سول قارقىنمەن 50 جىلعا جۋىق تەر توگىپ, وسى سالاعا بار عۇمىرىن ارنادى. وراسان زور جۇمىسىنىڭ ناتيجەسى رەتىندە «ورحون ەسكەرتكىشتەرىنىڭ تولىق اتلاسى» اتتى 3 تومدىق قازىنالى جۇمىستى كەلەر ۇرپاققا اماناتتاپ كەتتى. مىنە, بۇل تومدارعا قاراپ وتىرىپ قارجاۋباي سارتقوجا ۇلىن جوعارعى ساناتتى عالىم, كۇللى تۇرىك جۇراعاتىنا ەڭبەگى سىڭگەن, بيىك پارىزىن وتەگەن ازامات دەۋگە نەگىز بار.
«ورحون ەسكەرتكىشتەرىنىڭ تولىق اتلاسى» – شالقار دالاعا ءۇش عاسىر بيلىك جۇرگىزگەن, وزدەرىنىڭ تاريحىن, دۇنيەتانىمىن, دانالىعىن, وي-ساناسىن, بولمىسىن, جازۋ ونەرى مەن ەل باسقارۋ جۇيەسىن, اتا ءداستۇرىن وشپەستەي ەتىپ تاسقا قاشاپ كەتكەن, وركەنيەتكە, ادامزات مادەنيەتىنە سارقىلماس قازىنا قوسقان بايىرعى تۇرىكتەردىڭ مۇرالارى تۇگەل قامتىلعان ىرگەلى شىعارما. قارجاۋبايدىڭ ۇشان-تەڭىز ەڭبەگىن وسى كىتاپتاردان كورۋگە بولادى. بۇل اتلاس بايىرعى تۇرىك ماتىندەرىن قايتا كوشىرىپ, قايتا وقىعان, بۇرىنعى زەرتتەۋشىلەردىڭ قاتەلەرىن تۇزەتكەن, تۇپنۇسقا ءماتىنىنىڭ جاڭا ترانسكريپتسياسى, جاڭا اۋدارماسى جاسالعان قوماقتى ەڭبەك ەكەنىن بولاشاق ۇرپاق اشىپ ايتا جاتارىنا مەن سەنەمىن.
قوش, قارجاۋباي! ءتاڭىر سەنى پاناسىنا السىن!
قويشىعارا سالعارا ۇلى,
تۇرىكتانۋشى-عالىم
