الدىمەن ءسوزدى ءبىزدىڭ ەلىمىزدە اشىلعان رەسەي حيميا-تەحنولوگيالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ فيليالىنان باستاساڭىز؟
– ءبىز بۇعان دەيىن دە م.ح.دۋلاتي اتىنداعى تاراز وڭىرلىك ۋنيۆەرسيتەتىمەن ءارى وسى ەلدەگى كاسىپورىندارمەن جاقىن ىنتىماقتاستىقتا بولدىق. سوندىقتان ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەت فيليالىنىڭ اشىلۋىن ۋاقىتتىڭ ءوزى تۋدىردى. وسى باعىتتاعى بەلسەندى جۇمىس بىلتىر قاڭتاردا تارازدان كەلگەن ارىپتەستەرىمەن ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىم جاسالعاندا باستالدى. سونىڭ ناتيجەسىندە وتكەن جىلدىڭ قىركۇيەگىندە ءبىز «حيميا» باعىتى بويىنشا باكالاۆرياتتىڭ العاشقى جەلىلىك ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسىن ىسكە قوستىق. سونداي-اق ۋنيۆەرسيتەتىمىز «قازفوسفات» جشس قىزمەتكەرلەرى ءۇشىن قوسىمشا كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىردى. حيميا مەن ماتەماتيكانى تەرەڭدەتىپ وقيتىن وقۋشىلار ءۇشىن «مەندەلەەۆ سىنىپتارى» ءالى دە بەلسەندى دامۋ ۇستىندە. ال حيميا سالاسىن دامىتۋدىڭ وسىنداي جوعارى قاجەتتىلىگى مەن پەرسپەكتيۆالارىن ءتۇسىنىپ, قوس ەلدىڭ عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلەرى تارازدا ۋنيۆەرسيتەت بازاسىن قۇرۋ تۋرالى ءتيىستى بۇيرىققا قول قويدى.
– يليا ۆلاديميروۆيچ, سىزدەردە مۇنداي تاجىريبە بۇرىننان بار. تاشكەنتتە ءبىر فيليال اشىلدى. بىزگە ەندى ءبىلىم بەرۋ ۇدەرىسى قىزىق بولىپ تۇر. سول تۋرالى ايتساڭىز؟
– ءبىلىم بەرۋ ۇدەرىسىن ۇيىمداستىرۋ وقىتۋشىلار ءبىزدىڭ شەتەلدىك فيليالدارىمىزعا كەلگەن كەزدە پىسىقتالادى. ءسىز ايتىپ وتىرعان «تاشكەنت» تاجىريبەسى دە سولاي. ياعني گيبريدتى فورمادا جۇمىس ىستەيمىز. ءدارىستىڭ ءبىر بولىگى ونلاين رەجىمدە وتسە, ءبىر بولىگىن ماسكەۋ وقىتۋشىلارى تارازعا بارىپ وتكىزەدى. ال كۇندىزگى رەجىمدەگى ساباقتاردى م.ح.دۋلاتي ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ وقىتۋشىلارى بەرەدى. ءبىزدىڭ وقۋىمىز تاجىريبەگە باعدارلانعاندىقتان, زاماناۋي تالاپتا جۇمىس ىستەۋىمىز كەرەك. سوندىقتان دا باعدارلاما مىناداي امبەباپ قۇزىرەتتە جۇرەدى: تسيفرلىق ساۋاتتىلىق, اقپارات ىزدەۋ داعدىلارى, قايتا وڭدەۋ, كوماندادا جۇمىس ىستەۋ, قارىم-قاتىناس جاساۋ, ازاماتتىق ۇستانىمعا يە بولۋ, كەڭ وي-ءورىس, قالىپتاسقان دۇنيەتانىم. وسىنىڭ ءبارىن ءبىز تارازدان كەلگەن ارىپتەستەرىمىزدىڭ قولىنا بەرەمىز. ال ەرەكشەلىگىمىز – RHTU وقىتۋشىلارىنا ورگانيكالىق تۇردە وقىتىلاتىن پاندەر. سوندا جاۋاپكەرشىلىكتى ەكى ۋنيۆەرسيتەت وقىتۋشىلارىنا تەڭ بولەمىز. نەگىزگى پاندەر بويىنشا ءدارىس پەن تاجىريبەلىك ساباقتى مەندەلەەۆ وقىتۋشىلارى بەرسە, زەرتحانالىق ءدارىستى قازاقستاندىق ارىپتەستەرىمىز وتكىزەدى. بىراق كاسىبي داعدىلارعا, ياعني hard skill-قا كەلسەك, ونى ءوز موينىمىزعا الامىز.
– تۇسىنگەنىم قوس ديپلوم جوباسى جۇيەلى تۇردە ىسكە اسادى. سىزدەر ءپان بويىنشا وقۋ ناتيجەسىن ەسەپتەپ, بىرلەسكەن قورىتىندى اتتەستاتتاۋدى وتكىزەسىزدەر. وسىلايشا, ستۋدەنت ەكى ديپلوم الادى. ال تەگىن وقۋ مۇمكىندىگى قالاي بولادى؟
– بۇعان قازاقستان تاراپىنان 30 گرانت ءبولىندى. ارقايسىسىنىڭ قۇنى – 920 مىڭ تەڭگە. ءبىزدىڭ باعدارلاما ءۇشىن بۇل قارجى جەتكىلىكسىز. سوندىقتان «قازفوسفات» جشس يندۋستريالىق سەرىكتەسىگى گرانت پەن وقىتۋدىڭ ناقتى قۇنى اراسىنداعى ايىرماشىلىقتى جاباتىن بولادى. سوندا ءاربىر يندۋستريالىق سەرىكتەس 580 مىڭ تەڭگە قوسىمشا اقى تولەيتىن بولادى. بىراق بالالاردىڭ بيۋدجەت ەسەبىنەن وقۋى ماڭىزدى, ولار ەشقانداي قاراجات سالمايدى. الايدا ەگەر بىرەۋ بىزگە كەلىپ, اقىلى نەگىزدە وقىعىسى كەلسە, وندا ءبىز ولاردى وسىنداي شارتتارمەن قابىلداۋعا دايىنبىز.
– شاكىرتاقى شە؟
– ارينە, بار. ءتىپتى قالىپتاعىدان جوعارى دەڭگەيدە. ءبىزدىڭ يندۋستريالىق سەرىكتەسىمىز مەملەكەتتىك ستيپەندياعا قوسىمشا اقى تولەۋگە دايىن. بيۋدجەتتە وقيتىندار ءۇشىن جالپى سوما شامامەن 56 مىڭ تەڭگەنى قۇرايدى.
– قابىلداۋ ءتارتىبى قانداي؟
– «حيميا-بيولوگيا» نەمەسە «حيميا-فيزيكا» ۇبت سەرتيفيكاتتارىنىڭ يەگەرلەرى بيىلعى 20-شىلدەگە دەيىن ءبىلىم بەرۋ گرانتىنا تاپسىرۋىنا بولار ەدى. ال ۇبت بولماسا, وندا حيميا جانە ورىس ءتىلى بويىنشا جازباشا تەستىلەۋ ناتيجەلەرى بويىنشا تۇسۋگە بولادى. بۇل جاعدايدا قۇجات 15 تامىزعا دەيىن قابىلدانادى.
– جاڭا فيليالدىڭ تۇلەكتەرى قايدا جۇمىس ىستەي الادى؟
– وقۋدان كەيىن جاس ماماندار ءبىزدىڭ يندۋستريالىق سەرىكتەسىمىز «قازفوسفات» جشس-دا جۇمىس ىستەيدى. ولار – فيليال قۇرۋ تۋرالى يدەيانىڭ نەگىزگى باستاماشىلارىنىڭ ءبىرى. ودان بولەك, كاسىپورىن ورنالاسقان تاراز قالاسىندا جاقىن ارادا كەڭەيەتىن حيميالىق تىڭايتقىش ءوندىرىسى بار. مامان تاپشىلىعىن بولدىرماۋ ءۇشىن ستۋدەنتتەردى وقىپ جۇرگەننەن باستاپ دايارلايمىز. قانشاما ءوندىرىس ورنى ءبىزدىڭ ستۋدەنتتەرگە پراكتيكالىق داعدىلاردى ۇيرەتەمىز دەپ قۇلشىنىپ وتىر. تاجىريبەدەن وتۋگە ورىن دا بەرەدى.
– قازاقتىڭ كورنەكتى جازۋشىسى جۇسىپبەك ايماۋىت ۇلىنىڭ «ماماندىقتىڭ جامانى جوق, بىراق ونىڭ كەز كەلگەنىنە يكەمدىلىك قاجەت. بۇل – جاي كۇنەلتۋ, تاماق اسىراۋدىڭ عانا جولى ەمەس, ۇلكەن ونەردى, زور شەبەرلىكتى قاجەت ەتەتىن نارسە» دەگەن ءسوزى بار. قازىر مامان دايارلايتىن وقۋ ورنى كوپ, بىراق ءوز ماماندىعىنا «ونەر» دەپ قارايتىنى از. ال سىزدەر 10 جىلدان كەيىن تۇلەكتەرىڭىزدى قالاي ەلەستەتەسىز؟
– ءسوزىڭىزدىڭ جانى بار. ءبىزدىڭ ماقساتىمىز – بىلىكتىلىگى جوعارى, جاۋاپكەرشىلىگى مول مامان دايارلاۋ. بولاشاققا بولجام جاساۋ قيىن ەمەس. تۇلەكتەرىمىز ءوز ماماندىعىن جاقسى كورەدى دەپ ويلايمىن. سەبەبى ۇزدىك تۇلەكتەرىمىز قوس ەلدىڭ حيميا ونەركاسىبىنىڭ دامۋىنا زور ۇلەس قوسىپ جۇرگەنىن بىلەمىن. سوندىقتان بۇعان بەك سەنەمىن. جەتىستىكتىڭ ءبارى تۇلەكتەردىڭ دامۋى جولىن قالاي تاڭدايتىنىنا بايلانىستى. ەگەر ولار عىلىم جولىن تاڭداسا, وندا كانديدات دارەجەسىن يەلەنۋگە ون جىل جەتكىلىكتى. قىسقاسى, ءبىز ءبىلىم مەن جاڭالىق اشۋعا كەلگەن تۇلەكتەرگە قۇشاعىمىز اشىق.
– اڭگىمەلەسكەنىڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن –
ەلىگىماي توڭكەر,
«Egemen Qazaqstan»
