زاڭ جوبالارى اينالىمعا الىندى

ءماجىلىس توراعاسى قابيبوللا جاقىپوۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن وتكەن پالاتانىڭ كەشەگى جالپى وتىرىسىندا ءوزىن ءوزى رەتتەۋ, كاسىپكەرلىك, مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ جانە وزگە دە زاڭ جوبالارىنا قورىتىندى ازىرلەۋ مەرزىمدەرى بەكىتىلدى. سونداي-اق, پالاتا ماجارستانمەن زاڭسىز ادامدار رەادميسسياسى, ساقتاندىرۋ جانە يسلامدىق قارجىلاندىرۋ زاڭدىق قۇجاتتارىن تالقىعا سالدى. كۇن تارتىبىنە شىعارىلعان قازاقستان مەن ماجارستان ۇكى­مەت­تەرى اراسىنداعى ولاردىڭ مەم­لە­كەتتەرىنىڭ اۋماعىندا زاڭسىز تۇراتىن ادامداردىڭ رەادميسسيا­سى تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى زاڭ جوباسى دەپۋتاتتار قولداۋىنا يە بولدى. ول بويىنشا باياندامانى ىشكى ىستەر ءمينيسترى قالمۇحانبەت قاسىموۆ جاسادى. كەلىسىم ماقساتى تاراپتار مەملەكەتتەرىنىڭ اۋماعىندا زاڭسىز جۇرگەن ادامداردىڭ رەادميسسياسى مەن ءترانزيتىن ءوزارا جەڭىلدەتۋ بولىپ تابىلادى. سونداي-اق, تاراپتار مەم­لە­كەت­تەرىنىڭ اۋماقتارىنا كەلۋ جانە ولاردا بولۋ شارتتارىن ورىندامايتىن ادامداردى قاۋىپسىز تۇردە جانە تارتىپپەن قايتارۋدى ورناتۋ كوزدەلگەن. بۇل ساناتقا ەلى­مىز اۋماعىنا زاڭسىز كىرگەن نەمە­سە زاڭدى, بىراق ۆيزانىڭ نەمەسە ەل­دە بولۋ مەرزىمى ءوتىپ كەتكەننەن كەيىن قالعان ادامدار جاتادى. استا­نا جانە الماتى قالالارىنىڭ حالىق­ارالىق اۋە جايلارى رەادميسسيا ءۇشىن كەسىپ ءوتۋ پۋنكتى بولىپ تابىلادى. كەلىسىم سول سياقتى ءۇشىنشى مەم­لەكەتتەر ازاماتتارىنىڭ جانە ازامات­تىعى جوق ادامداردىڭ رەادميس­سياسىن, ترانزيتتىك وپەراتسيا­لاردى, دەربەس دەرەكتەر مەرزىم­دەرىن ەسەپتەۋدى جانە ولاردى قورعاۋدى رەگلامەنتتەيدى. بۇل رەتتە رەاد­ميسسياعا جاتاتىن ادامداردى سۇ­راۋ سالىناتىن تاراپتاردىڭ مەملەكەتتىك شەكاراسىنا دەيىن تاسىمالداۋ جونىندەگى, سونداي-اق, ولاردى ىقتيمال قايتارۋعا بايلانىستى شىعىستاردى سۇراۋ سالۋشى ۋاعدالاسۋشى تاراپ كوتەرەدى. سول سياقتى كەشەگى وتىرىستا «مۇگەدەكتەردىڭ قۇقىقتارى تۋرالى كونۆەنتسيانى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى دا قولداۋ تاپتى, ياعني دەپۋتاتتار «مۇگەدەكتەردىڭ قۇقىقتارى تۋرالى كونۆەنتسيانى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن ماقۇلدادى. زاڭ جوباسى قازاقستان كونستيتۋتسياسىندا جانە قازاقستان قابىلداعان حالىق­ارالىق كەلىسىمشارتتاردا بەكىتىلگەن ازاماتتىق, ساياسي, الەۋ­مەتتىك, ەكونوميكالىق, مادەني جانە باسقا دا قۇقىقتار مەن ەركىن­دىكتەردى ىسكە اسىرۋدا مۇگەدەكتەرگە باسقا ازاماتتارمەن تەڭدەي ءمۇم­كىندىكتەر جاساۋدى قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان. دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ ءمينيسترى تامارا دۇيسەنوۆانىڭ سوزىنە قاراعاندا, زاڭ جوباسىنىڭ نەگىزگى مىندەتى مۇگەدەكتەر مەن تۇرعىنداردىڭ وزگە دە شاعىن ءموبيلدى توپتارى ءۇشىن قىزمەتتەر مەن وبەكتىلەردىڭ قولجەتىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ, وڭالتۋ سالاسىن­دا قىزمەتتەر ۇسىنۋ تەتىگىن جەتىلدىرۋ, مۇگەدەكتەر ءۇشىن ءومىر قىزمەتى مەن قوعامعا ىقپال­داسۋدا تەڭ جاع­داي­لار جاساۋ بولىپ تابىلادى. قازىرگى تاڭدا كونۆەن­تسيا­نى 151 مەملەكەت, ونىڭ ىشىندە تمد ەلدەرىنەن – ارمەنيا, ازەرباي­جان, گرۋزيا, مولدوۆا, رەسەي فەدە­راتسياسى, ۋكراينا راتيفيكاتسيا­لادى. كونۆەنتسيانى راتيفيكاتسيا­لاۋ قازاقستانداعى 627 مىڭ مۇگە­دەك­كە جانە ولاردىڭ وتباسىنا كونستي­تۋتسيالىق قۇقىقتارى مەن ەركىن­دىك­تەرىن ىسكە اسىرۋدا قوسىمشا كەپىلدىكتەر بەرەدى. سونىمەن قاتار, دەپۋتاتتار ساق­تاندىرۋ جانە يسلامدىق قار­جى­لاندىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرگە وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى زاڭ جوباسىن ەكىنشى وقىلىمدا قولدادى. زاڭ جوباسىنىڭ نەگىزگى ماقساتى يسلام­دىق ساقتاندىرۋدى ەنگىزۋ, يسلام بانكتەرىنىڭ قىزمەتىنە اناعۇرلىم قولايلى جاعدايلار جاساۋ, ساقتاندىرۋ تولەمدەرىنە كەپىلدىك بەرۋ جۇيەسىنىڭ تۇراق­تى­لىعىن جانە قارجىلىق ورنىق­تى­لىعىن قامتاماسىز ەتۋ كوزدەل­گەن. جالپى, زاڭ جوباسى ەلىمىزدە تولىق­قاندى يسلامدىق قارجى جۇيەسىن قۇرۋعا باعىتتالعان. جۇمىس توپتارىنىڭ وتىرىستارىندا جازا­تايىم وقي­عا­لاردان مىندەتتى ساقتان­دىرۋ جۇيەسىن رەفورمالاۋعا قاتىس­تى بىرقاتار وزگەرىستەر قولداۋ تاپتى. ولار ساقتاندىرۋ تولەمدەرىن وڭتاي­لاندىرۋعا جانە ۇيلەستىرۋگە قاتىستى. ماسەلەن, ساقتاندىرۋ كومپا­نيالارى تولەيتىن تولەمدەردى مەم­لە­كەتتىك الەۋمەتتىك ساقتان­دىرۋ قو­رىنان تولەنەتىن الەۋ­مەت­تىك تولەمدەر سوماسىنا ازايتۋ; زەينەت­اقى جارنالارىن ۇستاپ قالۋ­مەن زەينەتكەرلىك جاسقا دەيىن تولەمدەردى جۇزەگە اسىرۋ; 10 ەتج (ەڭ تومەن جالاقى) اسپايتىن مولشەردە ساقتاندىرۋ تولەمدەرىن ەسەپتەۋ كەزىندە ەسكەرىلەتىن ورتاشا ايلىق كىرىستىڭ ەڭ جوعارى مولشەرىن بەلگىلەۋ; ەڭبەك قابىلەتتىلىگىنەن 30 پايىزعا دەيىن ايىرىلۋدىڭ جەڭىل تۇرلەرى بويىنشا تولەنەتىن تولەم­دەردى جۇمىس بەرۋشىگە اۋدارۋ جانە وزگە دە باپتار كورىنىس تاپقان. بۇ­­دان باسقا, زاڭدىق قۇجاتتا بانك­تەر­دى بىرىكتىرۋ نەمەسە قايتا قۇرى­لىم­داۋ كەزىندە بىرەۋىنە قاتىس­تى باس جانە ەنشىلەس بانكتەر ارا­­سىن­داعى اكتيۆتەر مەن مىندەت­تە­مە­­لەردى بەرۋ جولىمەن قايتا ۇيىم­­داس­تىرۋ دا نازاردان تىس قال­ماپتى. سونداي-اق, زاڭ جوباسىندا ساقتان­دىرۋ تولەمدەرىنە كەپىلدىك بەرۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋگە; يسلام بانك وپە­راتسيالارىن جاساسۋ (مۋراباحا) ءتارتىبى مەن شارتتارىن وڭايلاتۋعا; يسلامدىق ليزينگتىك وپەراتسيالاردى ۇيىمداستىرۋدىڭ جانە ونىڭ جۇمىس ىستەۋىنىڭ قۇقىقتىق نەگىزدەرىن بەلگىلەۋگە قاتىستى ساقتاندىرۋ جانە يسلام­دىق قارجىلاندىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا; قارجى نارىعىن جانە قارجى ۇيىمدارىن رەتتەۋدى جە­تىل­دىرۋدىڭ وزگە دە ماسەلەلەرى بويىنشا تۇزەتۋلەر كورىنىس تاپقان. اسقار تۇراپباي ۇلى, «ەگەمەن قازاقستان».