بيىل ورىستىڭ ۇلى اقىنى الەكساندر پۋشكيننىڭ تۋعانىنا 225 جىل تولىپ وتىر. جىل باسىندا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ «Egemen Qazaqstan» گازەتىنە بەرگەن سۇحباتىندا: «بۇل مەرەيتوي – رەسەي عانا ەمەس, قازاقستان ءۇشىن دە ماڭىزدى وقيعا. ويتكەنى پۋشكين – حاكىم اباي سياقتى, قوس حالىقتىڭ دوستىعى مەن مادەني بايلانىستارىنىڭ باستى سيمۆولىنىڭ ءبىرى», دەپ اتاپ وتكەن ەدى. وسى ورايدا بۇگىنگى ماقالامىزعا وزەك بولىپ وتىرعان اتاۋلى وقيعانىڭ وتكەن ءبىر تاريحى ەسكە ءتۇسىپ وتىر.
سوناۋ 2006 جىلى رەسەيدە اباي جىلى, ەلىمىزدە پۋشكين جىلى بولىپ اتالىپ ءوتىپ ەدى. ۇلت ۇستىنىنا اينالعان تاۋ-تۇلعالاردىڭ ادەبي مۇراسى ەكى جاقتا دا بارىنشا ناسيحاتتالىپ, ءتۇرلى ۇلكەندى-كىشىلى ءىس-شارالار وتكىزىلدى. سول جىلى فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى ساۋىتبەك ابدراحمانوۆتىڭ «ۆەر بانا ات» اتتى ادەبي ەڭبەگى جارىق كورگەنى دە ەستە. پۋشكينتانۋ پاراقتارىنا ارنالعان تولعامدى كىتاپتا جاھان جىرىنىڭ جۇلدىزى دەپ ورىندى ارداقتالاتىن ۇلى اقىن مۇراسىنا قاتىستى تانىمدى دا تاعىلىمدى جايلارمەن تەرەڭىنەن تانىسىپ ەدىك. ايتا كەتەيىك, قالامگەردىڭ پۋشكينتانۋ تاقىرىبىنداعى زەرتتەۋلەرى كەزىندە پرەزيدەنت سىيلىعىمەن اتالىپ وتكەن بولاتىن.
ءدال وسى ەڭبەكتە قالامگەردىڭ قازاق ادەبيەتتانۋىنىڭ تاۋەلسىزدىك جىلدارىنداعى سۇبەلى تابىسىنا بالانعان «قۇران جانە پۋشكين» اتتى زەرتتەۋ ماقالاسىن دا العاش رەت وقىدىق (ودان بۇرىن «ەگەمەن قازاقستان», قالتاي مۇحامەدجانوۆتىڭ العىسوزىمەن «تۇركىستان» گازەتتەرىندە جاريالانعان). اتالعان ماقالا كۇنى كەشە عانا رەسەيدىڭ ەڭ بەدەلدى «ليتەراتۋرنايا گازەتا» باسىلىمىنىڭ 17 ماۋسىمداعى سانىندا جارىق كوردى. اقىننىڭ بيىلعى مەرەيتويى اياسىندا قوس ەلدىڭ مادەني-ادەبي بايلانىسىنىڭ بەرىك كورىنىسىن كەزەكتى رەت ايعاقتاعان زەرتتەۋ ەڭبەك ماسكەۋدىڭ قاق ورتاسىنان باسىلىپ شىعىپ جاتقانى – اتاۋلى وقيعا. القيسسا.
اۆتور بۇل ماقالادا پۋشكين جىرىنداعى ءدىني سارىندار تۋرالى وي تولعاۋ ارقىلى اقىن شىعارماشىلىعىنىڭ شىنايى حالىقتىق سيپاتىن, ونىڭ جىرىنىڭ مۇسىلمان الەمىندەگى ۇلتتاردىڭ جۇرەگىنە دە ەتەنە جاقىن بولىپ كەلەتىنىنىڭ تۇپكى سىرىن اشۋدى ماقسات ەتەدى. ناقتىلاي ايتساق, اقىننىڭ ايگىلى «پايعامبار» ولەڭىن مۇسىلمان قاۋىمىنىڭ ارداقتى پايعامبارىنا ارنالعانىن ءتۇرلى دالەل-دايەكپەن جىلىكتەپ تالدايدى.
«پۋشكين قۇراننىڭ ەستەتيكالىق قۇندىلىعىن ەرەكشە باعالاعان بولاتىن. ەڭ اۋەلى ميحايلوۆسكىدە, قينالىپ جۇرگەن شاعىندا وقىپ: «ۆ پەششەرە تاينوي, ۆ دەن گونەنيا,/ چيتال يا سلادوستنىي كوران» دەپ جازعانى كوپ جايدى اڭعارتادى. «بالشىرىن» دەگەن سياقتى ءسوزدى پۋشكين وڭاي جەرگە قيماعان. جانە ول مۇنى بارىنشا سەزىنىپ, بارىنشا ءتۇيسىنىپ بارىپ ايتقان. پۋشكيننىڭ قۇراندى سونشالىقتى جەتىك بىلگەنى قايران قالدىرادى. مامانداردىڭ ايتۋىنشا, اقىننىڭ وسى تاقىرىپتاعى جىرلارىندا قاسيەتتى كىتاپتاعى 114 سۇرەنىڭ كەم دەگەندە 33-ءىنىڭ سارىندارى قامتىلعان ەكەن», دەيدى اۆتور.
ايتا كەتەيىك, ساعىنعالي سەيىتوۆ «پۋشكين ليريكاسىن قازاق تىلىنە اۋدارۋ ءداستۇرى» اتتى كىتابىندا وسى ولەڭدى كەزىندە 19 جاستاعى قوشكە كەمەڭگەر ۇلى اۋدارعانىن دا ايتادى. «پايعامباردىڭ» قازاقشاسى العاش رەت «ايقاپ» جۋرنالىنىڭ 1915 جىلعى ءتورتىنشى سانىندا جاريالانعان ەكەن. مۇنى دا ساۋىتبەك ابدراحمانوۆتىڭ زەرتتەۋىنەن ءبىلىپ وتىرمىز.
پۋشكيننىڭ ايدىك شىعارماسىنىڭ ءار تامىرىنا ءۇڭىلىپ, جان تەرەڭىنە بويلاپ, ارعى-بەرگى تاريحپەن بايلانىسىن سوزبە-ءسوز كەلتىرىپ, فيلوسوفيالىق سارىنمەن تولعاعان سۇيەكتى ماقالانى ورىس ءباسپاسوزى ەركىن جاريالاپ, ورىس قوعامىنا كەڭ تارالىپ جاتقانى, ارينە, قۋانتادى. وسىدان سوڭ كوپ وقىرمان ورىستىڭ باس اقىنىنىڭ ءبىر ولەڭىن سان ءتۇرلى قىرىنان تانىپ جاتقانى دا ءسوزسىز, كەي تۇجىرىمدارعا كوز جەتكىزۋى دە كامىل. تۇگەل تۇركى جۇرتى ءۇشىن دە اتالعان زەرتتەۋ ماقالانىڭ ماڭىزى ەرەك. جالپى, قازاق اۆتورلارىنىڭ الەمدىك گازەت-جۋرنالداردا ءجيى كورىنۋى – ۇلت زيالىلارىنىڭ قالام قۋاتىن ايقىندايتىنى حاق.
