شاعان تۋرالى سىر شەرتسەڭ...
كۇز كەزى. قىرمان تولى ءدان. ءار جەرگە ۇيىلگەن قارا كۇرىش. الگى «پوگرۋزچيگىڭ» تاۋداي ۇيىلگەن ءداندى اۋىق-اۋىق ساپىرادى. قۇددى ساباداعى سارى قىمىزداي. الدىڭعى بولىگىندە جارتى توننادان استام زاتتى كوتەرەر استاۋى بار. جەر نەسىبەسىن سونىسىمەن اسايدى. اساعان كۇيى ۇيىلگەن ءداننىڭ ۇستىنە قايتا توگەدى. الگىندەي. ساپىرىپ. وسىلاي ەكى-ءۇش رەت قايتالايدى. سوسىن بۇدان جالىققانداي سوڭعى تيەگەن استاۋ تولى قارا كۇرىشتى ءدال جانىنداعى تىركەمەسى بار كاماز-عا لاق ەتكىزەدى...
قىزىلوردا وبلىسىنا ەڭ جاقىن اۋداننىڭ ءبىرى – سىرداريا. سوعان قاراستى شاعان اۋىلىنداعى قىرمان كورىنىسى بۇل. وبلىستان 60 شاقىرىم ءارى جاتقان ۇلكەن ەلدى مەكەندە «شاعان جەر» جشس دەيتىن ءىرى شارۋاشىلىق بار. ءبىراز جىل بۇرىن كۇيى تايىپ, باسىنان باعى اۋا جازداعان سەرىكتەستىكتىڭ ەڭسەسىن جەڭىسبەك سىزدىقوۆ ەسىمدى ازامات قايتا تىكتەگەن. تەحنيكالىق بازاسى توزىپ, جەر قۇنارى كەمىگەن ولكەنىڭ تامىرىنا قان جۇگىرتە ءبىلدى. سول ءۇشىن مەملەكەتتىك قىزمەتتەگى مانسابىن دا تارك ەتكەن. قازىر سەرىكتەستىكتە 360 ادام جۇمىس ىستەيدى. الا جازداي دالا توسىندە 7 بريگاداعا ءبولىنىپ, 3 مىڭ گەكتارعا جۋىق كۇرىش ەگەدى. ودان بولەك, 285 گەكتار بيداي, 90 گەكتار ماقسارى,
1 070 گەكتار جوڭىشقا وسىرەدى.
باستى ماقسات – جاڭا تەحنيكا
شارۋاشىلىق باسشىسى سوزگە شورقاقتاۋ. ەسەسىنە ىسكە بەكەم. تاڭعى بەستەن باستاپ ەگىن القابىن جاعالاپ كەتەتىنىن وسىنداعىلاردان ەستىدىك. «بۇل ەندى قاشان جيىن-تەرىم بىتكەنشە وزىنە دە, وزگەگە دە تىنىشتىق بەرمەيدى. تالاپ پەن ءتارتىپ, ەڭبەكتى باعالاۋ, ۋاقىت جوعالتپاۋ سياقتى كەرەكتىنى وزىنەن دە, وزگەلەردەن دە كورگىسى كەلەدى», دەيدى جەرگىلىكتى تۇرعىندار.
«2022 جىلى پاركتى ازداپ جاڭالاپ الدىق. ال بىلتىر سەرىكتەستىكتىڭ بازاسى كەڭەيىپ, جاڭا تەحنيكالار الىندى. اتاپ ايتساق, شارۋاشىلىققا سۋ جاڭا «Class Axion 820» ماركالى – 6, «Zoomlion 1604» ماركالى – 3, «Zoomlion 904» ماركالى – 3 تراكتور, «Case 4099» ماركالى – 1, «Class Lexion 750» ماركالى 2 كومباين, جاڭا تۇرىك سوقاسى, 3 لازەرلىك جوسپارلاۋشى, «Zoomlion 160» بۋلدوزەرى, تيەگىش ەكسكاۆاتور, تەلەسكوپتىق جۇك تيەگىش, 4 جارىم مەترلىك ديسكىلى تىرما جانە «MacDon» اتتى وزدىگىنەن ءشوپ وراتىن ماشينا كەلدى. مۇنىڭ ءبارى – ەلدەگى ەگىن ەككەن اعايىننىڭ ەڭبەگى. مەنىڭ باستى ماقساتىم – شارۋاشىلىقتىڭ تەحنيكاسىن 100 پايىز دەڭگەيىندە جاساقتاۋ», دەيدى كەيىپكەرىمىز.
«قوجابەك باعىن» قورعاپ قالدى
شاعاندا قوجابەك دادىكباەۆتىڭ ەسىمى ەرەكشە اتالادى. شارۋاشىلىقتىڭ دا ابدەن كەمەلىنە كەلگەنى وسى تۇس دەيدى. دادىكباەۆتىڭ تۇسىندا شاعاندا الما باعى ەگىلىپ, 2 000 ءتۇپ كوشەت وتىرعىزىپتى. الماعايىپ تۇستا 13 جىل قاراۋسىز قالعان باقتىڭ كۇتىمى 2021 جىلدان بەرى قايتا قولعا الىنعان. سول ماقساتتا بەس ادام تۇراقتى جۇمىسپەن قامتىلعان.
«سول 2 000 ءتۇپ المادان 900-ءى قالعان ەكەن. ءوزى ەكى-اق سورت بار – «بەلىي انتونوۆكا» جانە «كراسنىي شانتان». سونداي-اق ونىڭ جانىنان باقشا ۇيىمداستىرىپ, كوكونىستىڭ ءتۇر-ءتۇرىن ەكتىك. ورامجاپىراق, قيار, قىزاناق, قىزىلشا, بولگار بۇرىشى, باكلاجان, كارتوپ پەن جۋا دا بار. جازداي ەگىن باسىنداعى جۇمىسشىلارعا شارۋاشىلىقتان ىستىق تاماق ۇيىمداستىرىلادى. بۇل كوكونىستەردى وسى ماقساتقا جىبەرىپ جاتىرمىز. ال المانى اۋىل تۇرعىندارى كومپوت پەن ءتاتتى توساپ دايىنداۋعا ساتىپ الادى. سونداي-اق شارۋاشىلىق ەسەبىنەن 340 شارشى مەترگە جىلىجاي ءوسىرىپ وتىرمىز. باق ەندى قايتا تۇلەيدى», دەيدى توراعا جەڭىسبەك.
كۇرىش تە بالا سياقتى...
بيىل «شاعان جەر» سەرىكتەستىگى 2 900 گەكتار جەرگە كۇرىش ەككەن. نارىقتاعى ناعىز سۇرانىستى قاناعاتتاندىرۋ ءۇشىن مۇندا تەك «ليدەر» سورتى وسىرىلەدى. ساتىپ الۋشىلار وسى ءتۇرىن الۋعا كوبىرەك ىنتالى. ءدان توپىراققا تۇسكەننەن باستاپ ەسەپتەسەك, 120 كۇندە تولىق پىسەتىن كۇرىشىڭىز وسى. ەگىستىك بيىل دا بىتىك كورىنەدى. الداعى كۇزدە ورۋ مەن كەپكەن دەستەنى داننەن اجىراتۋعا جاتكا مەن كومباين گاراجدا ساقاداي ساي تۇر. ودان بولەك, تاسىمالداۋعا ارنالعان «حتز-150» تراكتورلارىنىڭ دا جاي-كۇيى جاپ-جاقسى.
ەگىننىڭ شىعىمى ءتاۋىر شارۋاشىلىق بىلتىر گەكتارىنا ورتاشا ەسەپپەن 58 تسەنتنەر سىر سالىسىن العان. جىل سوڭىندا ءداستۇرلى تۇردە ەڭبەك مايتالماندارى ماراپاتتالىپ, قوماقتى قارجىلاي سىيلىق بەرىلەدى. بۇگىندە شارۋاشىلىقتا جامبىل تاۋەكەلوۆ, ەرلان بالماحانوۆ, ساكەن ايتباەۆ سىندى وزات بريگاديرلەردەن بولەك, تاتيانا كازكا, ءۋاليحان بەكسەيىت, دارحان جاعىپپاروۆ سياقتى كۇرىششىلەر بار. مىقتى مەحانيزاتورلار قاتارىندا ەربولات ەشماعانبەتوۆ, دانابەك ابەنوۆ, ارداق امزەەۆ, سەرىكبول ءابجاپپاروۆ, نۇرحان ساپاروۆ سىندى شاعاندىق جىگىتتەر تۇر. ۋىز كەزىنەن باستاپ سۋ استىندا ەرەكشە كۇتىممەن تۇراتىن, ءاردايىم ماپەلەۋدى قاجەت ەتەتىن نازىك داقىل – كۇرىشتىڭ بەينەتىنە توزگەن ناعىز ەڭبەك ادامدارى وسىلار.
تۋعان جەرگە تۋىڭ تىك
«اكەم 46 جىل تراكتور ايداعان, اۋىل ىشىندە قاراپايىم تىرلىك كەشكەن كىسى. بەس اعايىندىمىز. مەكتەپتى وسىندا, جوعارى وقۋ ورنىن الماتىدان بىتىردىك. سەنسەڭىز, اكە-شەشەم ءبىزدى جۇرتتان پايىزعا اقشا الىپ وقىتقان كەزى دە بولدى عوي. مەن ول ۋاقىتتى ءالى ۇمىتپايمىن. ەلگە ورالىسىمەن مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ ءتۇرلى ساتىسىنان دا ءوتىپپىز. «ەر تۋعان جەرىنە» دەمەي مە؟ اتا-انا بەرگەن تاربيە اۋىلىنان الىستاماي, وسكەن-ونگەن ءوز توپىراعىما قىزمەت قىلۋدى وسىلاي باستادىم», دەيدى جەڭىسبەك.
ايتۋىنشا, سەرىكتەستىكتەگى ەڭ جوعارعى جەتىستىك – 178 مىڭ تسەنتنەر كۇرىش. وسىنداي ناتيجەگە جەتكەن ەڭبەككەرلەردى قولداپ, ماداقتاپ وتىرۋ – باسشىلىقتىڭ باستى مىندەتى.
«ديقان قاۋىمعا جالاقىدان بولەك, قوسىمشا سىياقى تاعايىنداۋ بۇرىننان بار. مىسالى, «التىن كۇز» شاراسىندا 200 مىڭ مەن 1 ملن تەڭگە ارالىعىندا كۇرىششى, جاتكاشى, كومباينەر, بريگادير جانە تاسىمالداۋشى شوفەر نە تراكتورشى جىگىتتەرگە سىياقى تاعايىندالادى. ەگدە جاستاعى جۇمىسشىلارعا جاڭاقورعان شيپاجايىنا جولداما بەرىلەدى. ودان بولەك, 80 شاقتى شارۋاشىلىق قىزمەتكەرىنە تۇرمىستىق تەحنيكا بۇيىمدارىن سىيلىققا ۇلەستىرەمىز», دەيدى «شاعان جەر» جشس توراعاسى.
شارۋاشىلىق اۋىل تۇرعىندارىنا 2-5 گەكتارعا دەيىن جەرىن دايىنداپ, جىرتىپ نە قارىقتاۋعا تەحنيكامەن كومەكتەسەدى. ەلدەگى اعايىن ءوز قال-قادىرىنشە باقشا ەگەدى. شىققان ءونىمىن ساتىپ, قوسىمشا تابىس كوزىنە اينالدىرعان. شاعاندا شارۋاشىلىق اشقان ناۋبايحانا بار. كۇنىنە 800 بولكە دايىندايدى. ءتورت ادام وسى ءىستىڭ باسى-قاسىندا. ەكى مەزگىل ىستىق نان ءازىر. ەكىنشى جاڭالىق, بۇرىن اۋىلداعىلار بىرنەشە شاقىرىمدى ارتقا تاستاپ, اۋدان نە وبلىس ورتالىعىنداعى ساۋدا ورىندارىنا باراتىن ەدى. ءۇش جىل بۇرىن ىسكە قوسىلعان سەرىكتەستىككە قاراستى «شاعان» ساۋدا ءۇيى 4 جارىم مىڭ حالقى بار اۋىلدىڭ سۇرانىسىن قاناعاتتاندىرىپ تۇر. مۇنداعى كەز كەلگەن تاۋار ارزان باعادا ساتىلادى. ۇشىنشىدەن, جاقىندا ماكارون تسەحى ىسكە قوسىلدى. مۇندا دا 4 ادام تۇراقتى جۇمىستا. سونداي-اق شارۋاشىلىق بالانسىنداعى 250 ورىندىق «اقبۇلاق» تويحاناسى قىزمەت كورسەتەدى. ايتپاقشى, اۋىلدا «شاعان جەر» دەپ اتالاتىن ارداگەرلەرگە ارنالعان دەمالىس ورتالىعى دا بار. قارتتارعا ارنالعان شاحمات, دويبى, ۇستەل تەننيسىمەن قاتار بيليارد زالى ۇيىمداستىرىلىپتى. ءتىپتى شارۋاشىلىق تاريحىنان سىر شەرتەر مۋزەي كابينەتى دە جابدىقتالعان.
اۋىزبىرشىلىك پەن ءتارتىپتى جانى سۇيەتىن جەڭىسبەكتىڭ ءتورت جىل ىشىندەگى اۋىز تولتىرىپ ايتاتىن جۇمىسى وسىنداي. از ۋاقىتتا العا باسقان قادامى كوپ. «شاعان جەر» اۋىلدىڭ ايناسى ىسپەتتى. اقساقالىن قۇرمەتتەپ, جاس بۋىنىن يگى ىسكە جەتەلەگەن جۇرتتىڭ كەلەشەگى جارقىن. ءبىز مۇنى وسى ەلدەن بايقادىق.
