فوتو: ءماجىلىستىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى
ورتالىق ازيادا بالاماسى جوق «Qarmet» مەتاللۋرگيالىق كومبيناتىندا 13 مىڭنان استام ادام جۇمىس ىستەيدى. بۇگىن ءماجىلىس دەپۋتاتتارى ەڭبەك ۇجىمىمەن كەزدەستى. حالىق قالاۋلىلارى مەتاللۋرگتەرگە مەملەكەت باسشىسىنىڭ رەفورمالارى مەن «Amanat» پارتياسىنىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسىنىڭ جۇزەگە اسۋى تۋرالى اقپارات بەرگەن. سايلاۋشىلارمەن كەزدەسۋلەر كەزىندە ەڭ وزەكتى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى زياندى جانە قاۋىپتى جاعدايداعى ءوندىرىس ورىندارىندا جۇمىس ىستەيتىندەر ءۇشىن ەرتەرەك زەينەتكە شىعۋ ماسەلەسى تالقىلاندى.
«بيىل جىل باسىندا زياندى وندىرىستەردە جۇمىس ىستەيتىندەر ءۇشىن زەينەت جاسىن 55 جاسقا دەيىن تومەندەتۋ تۋرالى زاڭ كۇشىنە ەندى. زەينەتكە شىعاتىندار زياندى ەڭبەك جاعدايلارىنداعى جۇمىسىن توقتاتۋعا مىندەتتەلەدى. بىراق ولار ارنايى الەۋمەتتىك تولەمدەر الادى. قىزمەتكەر 63 جاسقا جەتكەندە, زەينەتاقى قورىنان تولەمدەرگە بازالىق جانە ىنتىماقتى زەينەتاقى قوسىلادى, ال رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن, جۇمىس بەرۋشىلەر مەن ساقتاندىرۋ كومپانيالارىنان تولەمدەر توقتاتىلادى. ايتا كەتەيىن, قىزمەتكەر جۇمىسىن جالعاستىرا الادى, ونى ەشكىم سەبەپسىز جۇمىستان شىعارۋعا قۇقىعى جوق», دەدى ءماجىلىس دەپۋتاتى ارمان قالىقوۆ.
بۇگىندە ەڭبەك قاۋىپسىزدىگى مەن قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسى دە وزەكتى. ءماجىلىستىڭ الەۋمەتتىك-مادەني دامۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى اسحات ايماعامبەتوۆتىڭ ايتۋىنشا, قاراعاندىدا قوعامدىق جانە كاسىپتىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ينستيتۋتى قايتا قۇرىلعان. ەندى ونىڭ قالىپتى جۇمىس ىستەۋى ءۇشىن تۇراقتى قارجىلاندىرۋدى قامتاماسىز ەتۋ قاجەت.
«قازىر بىزدە ەڭبەك قاۋىپسىزدىگى ماسەلەلەرى بويىنشا بىرنەشە زاڭ قارالۋدا. مۇندا كومبيناتقا جاڭا ينۆەستور كەلدى, ونىڭ جوسپارلارى بىرتىندەپ جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقانىن كورىپ وتىرمىز. بىراق بۇل ءوندىرىس وشاعى, سوندىقتان دا وكىنىشكە قاراي ءبىر كۇندە بارلىق ماسەلە شەشىلە سالمايدى. دەپۋتاتتار ءوز تاراپىنان كاسىپورىننىڭ جۇمىسىنا قولداۋ كورسەتەتىن بولادى. سىزدەر بىلەتىندەي, مەملەكەت باسشىسى بۇل ماسەلەگە ەرەكشە نازار اۋدارىپ وتىر», دەدى اسحات ايماعامبەتوۆ.
وتكەن جىلى پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تاپسىرماسى بويىنشا «ارسەلورميتتال تەمىرتاۋ» اق-مەن ينۆەستيتسيالىق ىنتىماقتاستىق توقتاتىلعان. ناتيجەسىندە قازاقستاندىق ينۆەستور كومپانيانىڭ يەسى اتاندى. ەندىگى رەتتە «Qarmet» اق جىلدار بويى جيناقتالعان ماسەلەلەردى, سونىڭ ىشىندە شيكىزات جەتكىزۋ, جالاقىنى ۋاقتىلى تولەۋ, ەڭبەك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ جانە باسقا دا ماسەلەلەردى بىرتىندەپ شەشۋدى قاراستىرىپ جاتىر.
ءماجىلىس دەپۋتاتى باۋرجان سماعۇلوۆ تەمىرتاۋ, شاحتينسك, ساران جانە اباي قالالارىن كوگالداندىرۋ جانە ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ ماسەلەلەرى كومپانيانىڭ نازارىنان تىس قالماۋى كەرەكتىگىن ەسكە سالدى.
ءوز كەزەگىندە «Qarmet» اق باس ديرەكتورى ۆاديم باسين ءوندىرىستى گازداندىرۋ بويىنشا اۋقىمدى جوبانىڭ باستالعانى تۋرالى مالىمدەدى. جوبا كاسىپورىننان 25 شاقىرىم جەردە ورنالاسقان «سارىارقا» گاز قۇبىرىنا قوسىلۋ ارقىلى جۇزەگە اسىرىلادى. وسىلايشا كاسىپورىن جىلىنا 1,2 ملرد تەكشە مەتر تابيعي گاز كولەمىمەن قامتاماسىز ەتىلمەك. كومبيناتتىڭ گازعا اۋىسۋى مازۋت پەن سۇيىتىلعان گازدى پايدالانۋدان باس تارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى, ال بۇل زياندى شىعارىندىلاردى كەمىندە 30 پايىزعا ازايتادى.
كومبينات قىزمەتكەرلەرى قالانى جىلۋ جانە ەلەكتر قۋاتىمەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسىنە ەرەكشە نازار اۋداردى. وتكەن جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا اپات سالدارىنان تەمىرتاۋدىڭ ءبىراز بولىگى جىلۋسىز قالدى. قازىرگى ۋاقىتتا جەو-2-دە جاڭا قازاندىقتىڭ قۇرىلىسى جالعاسۋدا. بۇل قازاندىق ەلەكتر ستانتسياسىنىڭ جىلۋ قۋاتىن 80 گكال-عا ارتتىرىپ, ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ ءوندىرىسىن 60 مۆت-قا ۇلعايتادى.
«بيىلعى قىستا مىڭداعان ادام پاتەرلەرىندە جىلۋسىز قالدى. جىلىتۋ بويىنشا ەشقانداي پروبلەما بولماۋى كەرەك. بىزگە بارلىق جۇمىس كەستەگە سايكەس جۇرگىزىلىپ جاتقانىن حابارلادى, قۇرىلىستىڭ اياقتالۋى جانە ىسكە قوسۋ-رەتتەۋ جۇمىستارى وسى جىلدىڭ قىركۇيەگىنە جوسپارلانعان. دەپۋتاتتار بۇل ماسەلەنى ءوز باقىلاۋىندا ۇستايدى», دەدى دەپۋتات قۇدايبەرگەن بەكسۋلتانوۆ.
كاسىپورىن قىزمەتكەرلەرى تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋگە قاتىستى ماسەلەنى دە كوتەردى. دەپۋتاتتار بۇل ماسەلەنى باقىلاۋعا الۋعا ۋادە بەردى.
