ۆيتسە-پرەمەر ميكروبيولوگيا جانە ۆيرۋسولوگيا ينستيتۋتىنىڭ عىلىمي-وندىرىستىك ورتالىعىنا باردى. بۇگىندە ونىڭ قۇرامىندا 9 عىلىمي زەرتحانا بار. مۇندا جالپى 170 ادام جۇمىس ىستەيدى. عالىمدار وتاندىق ءوندىرىستىڭ دامۋى جولىندا بىرقاتار جوبانى ءساتتى جۇزەگە اسىرىپ وتىر.
سوڭعى ۇلگىدەگى جوعارى تەحنولوگيالى قۇرىلعىلارمەن جابدىقتالعان ينستيتۋت ماڭىنداعى زاۋىت جىلىنا 70 توننا بيوپرەپارات شىعارۋعا قاۋقارلى. ونىڭ ىشىندە اۋىل شارۋاشىلىعى وندىرىسىنە قاجەتتى پرەپاراتتاردىڭ ورنى بولەك. تامارا دۇيسەنوۆاعا توپىراقتى بيولوگيالىق ازوت جانە فوسفورمەن بايىتۋعا مۇمىكندىك بەرەتىن ونىمدەر كورسەتىلدى. ەلىمىزدىڭ بىراقاتار وڭىرىندە قولدانىلىپ كەلە جاتقان بۇل بيوپرەپاراتتار اسبۇرشاق, جوڭىشقا, مايبۇرشاق سەكىلدى وسىمدىكتەردىڭ ونىمدىلىگىن ارتتىرۋعا سەپ.
جالپى, وتاندىق ازىرلەمەلەرگە دەگەن سۇرانىس كۇن ساناپ ارتىپ كەلەدى. وعان سوڭعى 3 جىلداعى ساتىلىم كورسەتكىشتەرى دالەل. ماسەلەن, بۇرشاق داقىلدارىنىڭ ونىمدىلىگىن ارتتىرۋعا كومەكتەسەتىن «پلانتوباكتەرين» بيوتىڭايتقىشى 2022 جىلى 4,5 مىڭ ليتر كولەمىندە ساتىلسا, بىلتىر بۇل كورسەتكىش ەكى ەسە ارتقان. ءونىمدى وتاندىق نارىقتان بولەك ەكسپورتقا شىعارۋ مۇمكىندىگى دە بار. الايدا, قولدانىستاعى زاۋىت بارلىق سۇرانىستى قاناعاتتاندىرا الماي وتىر. سول سەبەپتى ونى كەڭەيتۋ قاجەت.
سونىمەن قاتار مۇندا مەديتسينالىق ونىمدەردى شىعارۋدىڭ وندىرىستىك پروتسەدۋرالارى باستاۋ الدى. وسىعان بايلانىستى ءوز ينۆەستيتسيالارى ەسەبىنەن حالىقارالىق ستاندارتتار بويىنشا ەكىنشى زاۋىت سالىنىپ جاتىر. بۇل رەتتە مەملەكەت جابدىقپەن جاراقتاندىرۋ تۇرعىسىنان كومەك كورسەتۋدە. ۇجىم پرەزيدەنتتىڭ عىلىمعا كوڭىل بولگەنى ءۇشىن العىستارىن ءبىلدىردى.
سونداي-اق ينستيتۋت ىرگەلى عىلىمي زەرتتەۋلەرگە كوپ كوڭىل بولۋدە. كەيبىر ناتيجەلەرى ۆيتسە-پرەمەر نازارىنا ۇسىنىلدى. ماسەلەن, مۇندا مۇنايدان لاستانعان جەردى وڭالتۋعا سەپ بولاتىن باكتەريالار ءوندىرىسى, ۆيرۋس جاسۋشاسىنىڭ قۇرىلىمىن كورسەتۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن ەلەكتروميكروسكوپ سىندى سوڭعى ۇلگىدەگى ازىرلەمەلەر قولدانىلىپ جاتىر.
ينستيتۋت جۇمىسىنا وڭ باعا بەرگەن تامارا دۇيسەنوۆا ينستيتۋت الدىندا تۇرعان بىرقاتار ماقساتقا ءمان بەردى.
«عالىمداردىڭ قولىنان شىققان ونىمدەردىڭ سۇرانىسقا يە بولۋى قۋانتادى. بۇل – جۇمىستىڭ تەك باسى عانا. العا قويىلاتىن نەگىزگى ماقسات – وتاندىق ونىمدەردىڭ ۇلەسىن ارتتىرۋ. ءوندىرىس كولەمىنىڭ كەڭەيۋى ونى ورىنداۋعا جول اشادى دەگەن سەنىمدەمىن», دەدى تامارا دۇيسەنوۆا.
بۇعان قوسا ۆيتسە-پرەمەر يادرولىق فيزيكا ينستيتۋتى جۇمىسىمەن دە تانىستى. مەكەمە اتوم ەنەرگياسىن بەيبىت ماقساتتا پايدالانا وتىرىپ, عىلىمي زەرتتەۋ جانە تاجىريبەلىك-كونسترۋكتورلىق ءۇردىستى تولىق قامتاماسىز ەتەتىن ەلدەگى جالعىز ۇيىم بولىپ سانالادى.
ينستيتۋت عالىمدارى تەرمويادرولىق ەنەرگەتيكا باعىتىنداعى جوبالاردى قولعا الىپ وتىر. بۇل رەتتە شەتەلدىڭ بەلدى عىلىمي ورتالىقتارى, حالىقارالىق ۇيىمدارمەن تىعىز قارىم-قاتىناس ورناتىلعان. اراداعى كەلىسىمدەردىڭ ارقاسىندا قازاقستاندىق جاس عالىمداردىڭ شەتەلدەن تاجىريبە جيناقتاۋىنا, قۇندى جوبالاردى ەلدە جۇزەگە اسىرۋىنا مۇمكىندىك بار.
ينستيتۋت مەديتسينا سالاسىنىڭ كادەسىنە جارايتىن ونىمدەردى دە دايىنداپ جاتىر. ماسەلەن, مۇندا شىعاتىن 3 ءتۇرلى راديوفارمپرەپارات ەلىمىزدەگى اۋرۋحانالاردا قاتەرلى ىسىك دەرتىن ەرتە كەزەڭنەن انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەردى. ونى ەكسپورتقا شىعارۋ بويىنشا شارالار قولعا الىنىپ وتىر. قالقانشا بەزى وبىرىن ەمدەۋگە ارنالعان ءدارىسى دە وسىندا شىعارىلادى.
بۇدان ءارى تامارا دۇيسەنوۆا «Aqua dress» اتتى گيدروگەلدەن جاسالعان تاڭۋ زاتتارى وندىرىسىمەن دە تانىستى. قويمالجىڭ لەنتا ىسپەتتەس زات تەرى جارالارىن, كۇيىگىن تاڭۋدا تاپتىرماس قۇرال. اتالعان باستاما «عىلىم قورىنىڭ» گرانتىنا يە بولىپ, وندىرىستىك جولعا تۇسكەن.
يادرولىق-فيزيكا ينستيتۋتى اياسىندا ارحەولوگيالىق جادىگەرلەردى راديولوگيالىق ادىسپەن قاشىقتان زەرتتەۋگە, مەديتسينالىق قولدانىستاعى زاتتاردى زالالسىزداندىرۋعا ارنالعان قۇرىلعىلارىمەن دە ماقتانا الادى.
جەتىستىكتەر اۋىز تولتىرىپ ايتارلىقتاي بولعانىمەن, مەملەكەت تاراپىنان قولداۋ كورسەتۋدى قاجەت ەتەتىن تۇيتكىلدى ماسەلەلەر دە بار. بۇل رەتتە تامارا دۇيسەنوۆا ينستيتۋت جۇمىسىن جوعارى باعالاپ, باستامالارىن قولداۋعا ءازىر ەكەنىن جەتكىزدى.
«ەنەرگەتيكا, عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىكتەرى باستاعان ۆەدومتۆوارالىق كوميسسيا قۇرىلۋى شارت. ينستيتۋت اشقان عىلىمي جاڭالىقتاردى قولداعانىسقا ەنگىزۋدە ارقايسىسى ءوز ۇلەسىن قوسۋعا ءتيىس. ال عىلىمي مەكەمەنىڭ بىرنەشە جىلعا ارنالعان قۇجات-جوسپارى بولعانى ءجون. ونى ۇكىمەت دەڭگەيىندە بىرلەسە قاراستىرۋعا دايىنبىز», دەدى ت.دۇيسەنوۆا.
