«ۇلكەن دۋلىعا» ساناتىنا ەنىپ وتىرعان ەڭ مارتەبەلى ءتورت جارىستىڭ ءبىرى سانالاتىن – «ۋيمبلدوننىڭ» 147 جىلدىق تاريحى بار. بۇل ءتۋرنيردىڭ تۇساۋى سوناۋ 1877 جىلى كەسىلدى. تۇڭعىش چەمپيوننىڭ ەسىمى – سپەنسەر گور. 22 ۇمىتكەردىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن دودانىڭ اقتىق سىنىندا ول ۋيليامس مارشالدى 6:1, 6:2, 6:4 ەسەبىمەن ۇتىپ, باس جۇلدەنى ولجالادى. گور كەلەسى جىلى دا فينالعا شىققان ەدى. بىراق شەشۋشى باسەكەدە فرەنك حەدەۋگە ەسە جىبەردى. بۇل تەننيسشىلەردىڭ بارلىعى دا – ۇلىبريتانيادان.
ءحىح عاسىردا لوندوندا ەڭ ناتيجەلى ونەر كورسەتكەن ويىنشى – ۋيليام رەنشوۋ. لاۋن-تەننيس قاۋىمداستىعىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى 1881-1889 جىلدار ارالىعىندا جەتى رەت جەڭىمپاز اتاندى. ودان كەيىن اعايىندى دوحەرتيلەردىڭ ءداۋىرى ءجۇردى. وتباسىنىڭ تۇڭعىشى – رەدجينالد ءتورت تۋرنيردە (1897-1900) توپ جارسا, ونىڭ ءىنىسى – لوۋرەنستىڭ بەس مارتە (1902-1906) مەرەيى ۇستەم بولدى. حح عاسىردىڭ ەكىنشى جارتىسىندا بورن بورگتىڭ باق جۇلدىزى جارقىراي جاندى. شۆەتسيانىڭ ماقتانىشى 1976-1980 جىلدارى قاتارىنان بەس باسەكەدە شاشاسىنا شاڭ جۇقتىرمادى. وتكەن عاسىردىڭ سوڭىندا پيت سامپراستىڭ داڭقى دۇركىرەدى. اقش-تا تۋىپ-وسكەن گرەك جىگىتى جەتى بىردەي جارىستىڭ باس جۇلدەسىن قانجىعاسىنا بايلادى.
جاڭا ءححى عاسىر تابالدىرىقتان اتتاعان تۇستا رودجەر فەدەرەردىڭ «اتى» الىسقا شاپتى. شۆەيتساريادان كەلگەن ءدۇلدۇلدىڭ ەكپىنىنە 2003-2007, 2009, 2012, 2017 جىلدارى ەشكىم شىدامادى. فەدەرەر بارلىعى 8 رەت دارا شىقتى. شامامەن سول ۋاقىتتا نوۆاك دجوكوۆيچ تە تورتكۇل دۇنيە جانكۇيەرلەرىن تەڭدەسسىز ونەرىمەن تامساندىردى. سەربيانىڭ ساڭلاعى 2011, 2014, 2015, 2019-2022 جىلدارى وتكەن جەتى جارىستا الدىنا جان سالمادى. وزدەرىڭىز بايقاعانداي, سوڭعى 20 جىلدا وتكەن ءدۇبىرلى دودالاردىڭ 15-ىندە جوعارىدا ەسىمى اتالعان قوس تارلانعا تەڭ كەلەر ەشكىم تابىلمادى. داڭقى دۇركىرەپ تۇرعان فەدەرەر مەن دجوكوۆيچتى سول كەزدەرى تۇعىردان تايدىرۋعا ءۇش تەننيسشىنىڭ عانا شاما-شارقى جەتتى. ولار – يسپانيالىق رافاەل نادال مەن كارلوس الكاراس جانە ۇلىبريتانيالىق ەندي ماررەي. نادال 2008 بەن 2010 جىلدارى تەڭدەسسىز دەپ تانىلسا, 2013 پەن 2016 جىلدارى ماررەيدىڭ مەرەيى ۇستەم بولدى. ال بىلتىرعى ماۋسىمدا الكاراس اتوي سالدى. اتالعان جارىستا 20 جاستاعى جالىندى جاس فينالدا اتاعى الىسقا جايىلعان 36 جاستاعى دجوكوۆيچتى جولىنان ىعىستىرىپ, ايدى اسپانعا ءبىر-اق شىعاردى. سول تۋرنيردە قازاقستاننىڭ تەننيسشىلەرى اراسىنان ەڭ جاقسى ناتيجەگە الەكساندر بۋبليك قول جەتكىزدى. وتانداسىمىز اقش-تىڭ قوس وكىلى – ماككەنزي ماكدونالد پەن دجەفري-دجون ۆۋلف جانە گەرمانيالىق ماكسيميليان مارتەرەردى ۇتتى. بىراق ءتورتىنشى كەزەڭدە بۋبليك رەسەيلىك اندرەي رۋبلەۆتىڭ وسال تۇسىن تابا المادى.
ايەلدەر اراسىنداعى تۋرنير 1884 جىلدان بەرى ۇيىمداستىرىلىپ كەلەدى. العاشقى ەكى جارىستى جەرگىلىكتى ويىنشى مود ۋوتسون ۇتتى. ودان كەيىن ۇلىبريتانيالىق بلانش بينگلي-حيليارد – 6 (1886, 1889, 1894, 1897, 1899, 1900), شارلوتا كۋپەر – 5 (1895, 1896, 1898, 1901, 1908), دوروتەيا لامبەرت-چامبەرس – 7 (1903, 1904, 1906, 1910, 1911, 1913, 1914), فرانتسيالىق سيۋزانن لەنگلەن – 5 (1919-1923, 1925), امەريكالىق حەلەن ۋيللز-مۋدي – 8 رەتتەن (1927-30, 1932-33, 1935, 1938) تەڭدەسسىز دەپ تانىلدى. وتكەن عاسىردىڭ الپىسىنشى جانە جەتپىسىنشى جىلدارى بيللي دجين كينگتىڭ قارقىنىنا توتەپ بەرۋ, تىپتەن مۇمكىن ەمەس ەدى. اقش-تىڭ ارۋى (1966-1968, 1972, 1973, 1975) التى تۋرنيردە ادام بالاسىن شىداتپادى. قازىرگى كەزدە تەننيستەن ايەلدەر اراسىنداعى كوماندالىق الەم چەمپيوناتى ءدال وسى كينگتىڭ ەسىمىمەن اتالادى.
بيللي دجين كينگ كورتتان كەتكەننەن كەيىن مارتينا ناۆراتيلوۆانىڭ ايى وڭىنان تۋدى. چەحوسلاۆاكيادا تۋىپ-ءوسىپ, ناعىز كەمەلدەنگەن شاعىندا اقش-قا قونىس اۋدارعان ول 9 دودادا (1978, 1979, 1982-1987, 1990) تالانتىمەن دارالاندى. ناۆراتيلوۆامەن يىق تىرەسە ونەر كورسەتكەن شتەففي گراففتىڭ دا اسقان شەبەرلىگىنە سۇيسىنبەگەن جانكۇيەر جوق-اۋ, ءسىرا. نەمىس سپورتشىسى جەتى رەت (1988, 1989, 1991, 1992, 1993, 1995, 1996) باس جۇلدەنى ەنشىلەدى. ءححى عاسىردا لوندون كورتتارىندا اپالى-ءسىڭلىلى ۋيليامستەر ۇستەمدىك قۇردى. ۆينۋس بەس تۋرنيردە (2000, 2001, 2005, 2007, 2008) قارسىلاس شىداپتاسا, اپكەسىنەن اسىپ تۇسكەن سەرەنا جەتى جارىستا (2002, 2003, 2009, 2010, 2012, 2015, 2016) جەڭىمپاز اتاندى.
2022 جىلى جالاۋى جەلبىرەگەن «ۋيمبلدون» ءتۋرنيرى قازاقستاننىڭ ءار جانكۇيەرىنىڭ جادىندا ماڭگى ساقتالىپ قالدى. ويتكەنى ءدال وسى جارىستا ەلەنا رىباكينا جاسىنداي جارقىلدادى. كوكو ۆاندەۆەي (اقش), بيانكۋ اندرەسكۋ (كانادا), چجەن تسينۆەن (قىتاي), پەترا مارتيچ (حورۆاتيا), ايلا تومليانوۆيچ (اۋستراليا), سيمونا حالەپ (رۋمىنيا) جانە ونس جابەردى (مىسىر) جەڭگەن جەرلەسىمىز باس جۇلدەنى ولجالادى. ءسويتىپ, ەلەنانىڭ ەسىمى «ۇلكەن دۋلىعا» ساناتىنداعى تۋرنيردە توپ جارعان قازاقستاننىڭ تۇڭعىش تەننيسشىسى رەتىندە تاريحتا قالدى. ال بىلتىرعى جارىستا ەلەنا رىباكينا شيرەك فينالعا دەيىن جەتتى. بۇل مەجەدە ول ونس جابەرگە ەسە جىبەردى. مىسىرلىق ويىنشى اقتىق سىنعا دەيىن القىنباي جەتكەنىمەن شەشۋشى تۇستا چەحيالىق ماركەتا ۆوندروۋشوۆاعا ەسە جىبەردى.
ساناۋلى كۇندەردەن كەيىن شىمىلدىعى تۇرىلگەلى وتىرعان «ۋيمبلدونعا» قازاقستاننىڭ ءتورت تەننيسشىسى بىردەن جولداما الدى. ولار – ەلەنا رىباكينا, يۋليا پۋتينتسەۆا, الەكساندر بۋبليك جانە الەكساندر شەۆچەنكو.
لوندونداعى ءتۋرنيردىڭ جۇلدە قورى بيىل 50 ميلليون فۋنت-ستەرلينگتى (63,6 ملن دوللار) قۇراپ وتىرعانىن جوعارىدا ايتتىق. بىلتىرعى جىلمەن سالىستارعاندا ول 11,9 پايىزعا ارتقان. ەرلەر مەن ايەلدەر اراسىنداعى جەكەلەگەن سايىستاردىڭ جەڭىمپازدارى 2,7 ميلليون ەۋرو (3,4 ملن دوللار) السا, فيناليستەرگە سول سوممانىڭ تەڭ جارتىسى بۇيىرادى. تىپتەن «ۋيمبلدونعا» قاتىسىپ, العاشقى اينالىمنان اسا الماعان ويىنشىنىڭ ءوزى ەلىنە قۇرقول ورالمايدى. تۇساۋكەسەر كەزدەسۋىندە ۇتىلعان تەننيسشىگە 60 مىڭ ەۋرو (76,3 مىڭ دوللار) تيەسلى.
«ۋيمبلدوندا» ولجاعا كەنەلگەن مەملەكەتتەر (ەرلەر)
ۇلىبريتانيا – 37, اقش – 33, اۋستراليا – 21, شۆەيتساريا – 8, سەربيا, فرانتسيا. شۆەتسيا – 7, گەرمانيا, جاڭا زەلانديا – 4, يسپانيا – 3, مىسىر, نيدەرلاند, حورۆاتيا جانە چەحوسلوۆاكيا – 1.
«ۋيمبلدوندا» ولجاعا كەنەلگەن مەملەكەتتەر (ايەلدەر)
اقش – 57, ۇلىبريتانيا – 36, گەرمانيا – 9, فرانتسيا – 8, اۋستراليا – 6, چەحيا, برازيليا – 3, يسپانيا – 2, شۆەيتساريا, رەسەي, رۋمىنيا جانە قازاقستان – 1.
