جازبا جانردىڭ جاۋىنگەرى

ەلىبايدان ەرلىبايعا دەيىن

ءبىر قىزىعى, ەرلىباي دەگەن ەسىمدى كوپ ەستي بەرمەيسىز. سيرەك ۇشىراساتىنى سون­شالىق, كەيبىرەۋلەر كوپكە دەيىن ونىڭ اتىن جاتتاي الماي الەك بولاتىن. ەرەكەڭ دۇنيە ەسىگىن اشقان جىلى قادىرباەۆ­تار اۋلەتى باسقا اۋىلعا قونىس اۋدارادى. يۋ-قيۋ كوشى-قوننىڭ كەزىندە شىر ەتە قالعان شاقالاقتى الدىمەن كوشەرباي قويساق دەپ ۇيعارىپتى ۇلكەندەر. ارتى­نان اقىلداسا كەلە ەلى باي بولسىن دەگەن ىرىممەن ەلىباي دەپ اتاۋدى قۇپ كورەدى. ال بالاسىنىڭ تۋ تۋرالى كۋالىگىن الۋعا بارعان التىن قۇرساقتى ادەن انامىز ەلىباي دەگەن ەسىمدى ۇمىتىپ قالىپ, نوبايى وسىعان كەلەدى-اۋ دەپ, اۋزىنا تۇسكەن ەرلىبايدى جازعىزىپ جىبەرىپتى. سودان ەرەكەڭ 10 بالانىڭ توعىزىنشىسى بولىپ ءوسىپ جەتىلەدى. ال ەرلىبايدىڭ اكەسى وزبەكباي اقساقال سول ولكەدە العاش بولىپ كەڭەس ءداۋىرىنىڭ كەرەمەت تە قۋاتتى تەحنيكاسى سانالعان ك-700-ءدى تىزگىندەگەن مەحانيزاتور رەتىندە تاريح بەتتەرىندە قالعان ەكەن. مىنە, وسىنداي ورتادان شىققان ەرەكەڭ بالا كۇنىنەن شىعارماشىلىققا ءبىرتابان جاقىن بولىپ وسەدى...

ەپ-سەپتى ەرەكەڭ

ول ومىرگە بەيىم ەدى. ادامدارمەن تەز ءتىل تابىسىپ, شۇيىركەلەسە كەتەتىن. ءبىزدى تانىستىرعان – س.سەيفۋللين اتىنداعى تسەلينوگراد مەملەكەتتىك پەداگوگيكا­لىق ينستيتۋتىنىڭ (قازىرگى ل.ن.گۋميلەۆ اتىن­داعى ەۇۋ) فيلولوگيا فاكۋلتەتى. ءبىر توپتا ءبىلىم الدىق. قاپتاعان قىزدىڭ ور­تاسىندا تالاپتانىپ تۇسكەن ءتورت جىگىت ەدىك. وقۋدى سول قىزدارمەن ەكەۋمىز عانا ءبىتىرىپ شىقتىق. ەكەۋمىزدىڭ دە ەڭ العاشقى ەڭبەك جولىمىز اقمولا قالالىق «اقمولا اقيقاتى» گازەتىنەن (قازىرگى «استانا اقشامى») باستاۋ الدى. اناۋ-مىناۋ شارۋاعا ەپ-سەپتى كەلەتىن ەرەكەڭ ءتورتىنشى كۋرستى ءتامامداپ, جۇرت جاپا-تارماعاي جازعى كانيكۋلعا كەتكەندە, جۇ­مىسقا تۇرىپ ۇلگەرىپتى. قولىندا قارا-كوك كۋالىگى بار قالالىق گازەتتىڭ بىل­دەي ءبىر ءتىلشىسى. كەيىن قاتارىنا مەنى دە قوستى. ەكەۋلەپ قالالىق گازەتتىڭ ورتاسى­نان «ارمانداستار» دەپ اتالاتىن جاس­تار بەتىن شىعارىپ جۇردىك. سول كەزدەگى اعالارىمىزدىڭ باعالاۋىنشا, ءتاپ-ءتاۋىر دۇنيە جاساعان سياقتىمىز. ماكەتتەن حابارىمىز بولماسا دا, مەكتەپتە سىزۋدان جامان بولعانىمىز جوق ەدى. سونىڭ ءبىراز پايداسى ءتيدى-اۋ. جاسالاتىن بەتتىڭ ماكەتىن دە, ديزاينىن دا, شاپكاسى مەن سۋرەتتەرىن دە ءوزىمىز ويلاستىراتىنبىز. قيىننان قيىپ قيۋلاستىراتىنبىز. كەيىن ءدال وسى ماشىقتىڭ كوپ كومەگى تيگەنىن دە نەسىنە جاسىرايىق...

ەرجۇرەك ءبىر بالا...

كەي-كەيدە جۋرناليسكە باتىل­دىق تا كەرەك بولادى ەكەن. جارىق كۇننىڭ جارتىسىن ستۋدەنت, قالعان جارتىسىن جۇمىستا وتكىزىپ جۇرگەن «جارتىستاۆكالىق» شاعىمىز. جاتاقحا­نادا بولعان الدەبىر كەلەڭسىز جاع­دايدى قالالىق گازەتكە جاريالاپ جىبەرىپ, ەرەكەڭنىڭ باسىنا قارا بۇلت ۇيىرىلگەنى بار-تىن. «جالعان اقپارات جاريالادىڭ» دەپ سول كەزدەگى دەكانىمىز دا جاس ءتىلشىنىڭ ىزىنە مايشام الىپ تۇسپەكشى بولعان. «الىپتارمەن ايقاستىڭ» اۆتورىن سول كەزدەگى رەداكتورىمىز كەنجە جۇماعۇلوۆ اعامىزدىڭ ءوزى قورعاپ الىپ شىقتى. تۇڭعىش رەداكتورىمىزدىڭ تاباندىلىعىنا سول جولى ءتانتى بولدىق. ودان كەيىنگى تالاي كەزەڭدەردە دە كەنجە اعامىز قاناتىن جايىپ, قىزعىشتاي قورعاي الاتىندىعىمەن ەرەكشەلەندى. ال وسىدان كەيىن ءبىزدىڭ جاتاقحاناعا جاسالعان جاعدايدى كورسەڭىز. قاراڭعى دالىزدەرگە شامدار ورنادى, تەرەزەلەرگە پەردەلەر ءىلىندى. ءسويتىپ, ەرەكەڭ الەۋمەتتىك جەلىسىز-اق ءبىر-اق كۇندە ەر اتانىپ كەتە بار-دى. شىنى كەرەك, ول شىمبايعا باتسا دا, شىرقىراتىپ تۇرىپ شىندىقتى جازاتىن. ودان كەيىن دە ەرەكەڭ قانشا ماسەلەنى مايىن تامىزا جەتكىزىپ, ونى ەل-جۇرتتىڭ پايداسىنا شەشىپ, قامىققانداردىڭ ىس­تىق ىقىلاسىنا بولەنىپ ءجۇردى...

مۇقالماعان قالام

سودان جىلعا جۋىق جۋرناليست اتانىپ, قولىمىزعا ديپلومىمىز تيگەن سوڭ, اسكەرگە بارىپ, وتان الدىنداعى بورىشىمىزدى بىرىڭعايلاپ كەلەيىك دەپ, ءوزىمىز سۇرانىپ, ساربازدىققا اتتاندىق. اسكەردە ءجۇرىپ سۋىقتاپ, وكپەسىن ناۋقاستاپ العان ەرەكەڭ كەلگەن سوڭ, جۇمىسقا ونشا جاراڭقىراماي, ەمدەلۋ ءۇشىن ەلگە تارتتى. اناسى ساۋمال بەرىپ, ساۋىقتىرىپ تا الىپتى. قاراپ جاتپايىن دەپ اۋىلداعى مەكتەپتە مۇعالىمدىك قىزمەتكە تۇرعان. تاجىريبەلى اعا-اپايلارىنان كوپ نارسەنى ۇيرەنگەن. ول جەردە دە ابىرويسىز بولماپتى. كۇن وتكەن سايىن ماشاقاتى مول مۇعالىمدىك قىزمەتتىڭ دە قىر-سىرىن مەڭگەرىپ, اينالدىرعان از ۋاقىتتىڭ ىشىندە بىلىكتى ۇستازداردىڭ بىرىنەن سانالادى. تاربيەسى تومەن, وقۋ ۇلگەرىمى ورتاشا سىنىپتاردى سۇيرەلەپ ءجۇرىپ توپقا قوستى. بىراق ءبارىبىر اڭسارى استاناعا قاراي اۋا بەرەدى. مۇقالماعان قالام قۇدىرەتى قويسىن با؟ ول جۇرەك قالاۋىن قايتا جاعۋعا كوپ نيەتتەندى. وبلىستىق, اۋداندىق گازەت-جۋرنالدارمەن تىعىز بايلانىس ورناتتى. شىجىعى مەن قىزىعى قاتار جۇرەتىن شىعارماشىلىق­قا شىنداپ كىرىستى. ەڭ باستىسى, سوزگە ول ­بەر­گەن سەرتىن ساتقان جوق...

الا تاڭداعى اق تىلەك

نە كەرەك, اللاننىڭ بۇيىرتقان ءبىر كۇنىندە ەرەكەڭ دە اڭساپ جۇرگەن استا­ناسىنا جەتتى-اۋ, ايتەۋىر. ءبىر بارىپ بارلاپ قايتايىن دەپ شەشسە كەرەك. ءارى «استا­ناعا جالعىز جىبەرە المايمىن, جۇ­بىڭ­مەن كەتۋگە ءتيىسسىڭ» دەگەن انا تىلەگىنە دە قيانات جاساعىسى جوق. سودان ەكەۋمىز وتكەن-كەتكەندى ايتىپ ءتۇننىڭ ءبىر ۋاعىنا شەيىن وتىرىڭقىراپ قالىپپىز. ول كەزدە جۇمىس بەرگەن ءبىر بولمەلى جاتاقحانادا تۇراتىنبىز. تاڭ ەندى قىلاڭ بەرە باستاعاندا وزىمنەن-ءوزىم ويانىپ كەتتىم. تورگە قاراسام, سالۋلى توسەك بوس جاتىر. ەرەكەڭ جوق ورنىندا. «ويباي-اۋ, ول قايدا كەتىپ قالدى ەكەن؟ ەرەكەڭنىڭ وندايى جوق ەدى عوي...» دەپ شارق ۇرىپ ىزدەي باستادىم. سويتسەم, جوعارى قاباتتاعى ورتاق حولدىڭ تەرەزەسىن ايقارا اشىپ تاستاپ, وزىمەن ءوزى ءماز-مەيرام كەيىپتە تەرەزەنىڭ الدىندا وتىر. «بۇنىڭ نە؟» دەسەم. ويباي ۇندەمە, مەن استانانىڭ اق تاڭىن قارسى الىپ وتىرمىن» دەپ ك ۇلىمسىرەيدى. سويتسەم, ەرەكەڭ باۋىر باسىپ قالعان شاھارىنا دەگەن ساعىنىشىنان ايىعا الاماي وتىر ەكەن عوي. سول ساتتە نەبىر جاقسى تىلەك تىلەنسە كەرەك, ورداسىنا وتباسىمەن ورالدى. ءسويتىپ, ەلمەن بىرگە ەلوردانىڭ تورىنە كوشىپ كەلىپ, ەكىنشى مارتە قازىق قاعىپ تۇراقتادى. سۇيگەن جارى فاتيما ەكەۋى وسى جەردە ۇرپاق ءسۇيىپ, ءوسىپ-ءوندى...

قادىربايدىڭ قولتاڭباسى

تالعات باتىرحان اعامنىڭ ايتاتىنى بار ەدى, «ىڭعايىنا كەلگەن دوپتى قاي اياعىمەن دە تەبە بەرۋگە ماشىقتانعان فۋتبولشى­لار بولادى» دەپ, سول دەگەندەي ءبىزدىڭ ەرە­كەڭ دە جازۋ دەسەڭ جازۋعا بەيىم, سىزۋ دەسەڭ ودان دا قارا جاياۋ ەمەس. سونىڭ ارقاسىن­دا شىعار جاۋاپتى حاتشى, باس رەداكتور­دىڭ ورىنباسارى دەگەن قىزمەتتەرگە دەيىن ءوستى. ءتۇرلى رەداكتسيادا قىزمەت جاسادى. بۇل كۇن­دەرى قورعانىس مينيسترلىگىنە قاراس­تى «سار­باز» گازەتىنىڭ شىعارۋشى رەداكتورى. ءوز ىسىنە ادال, شىعارماشىل, جۇمىس­تىڭ شىنايى شەبەرى. بەتتەۋ, حاتتاۋ, بەينەنى ­مونتاجداۋ جۇمىستارىن دا ءتاپ-ءتاۋىر مەڭگەرىپ العان. بيزنەسكە دە بەيىمى بار. قۇرىلىس سالاسىن دا حوببيىنە اينالدىرىپ ۇلگەرگەن. سونىڭ اراسىندا بەس كىتابىن شىعارىپ ۇلگەردى. «جۋرناليست» دەپ اتالاتىن كەيىن­گى تۋىندىسىنىڭ تۇساۋى وسى ءتول مەرەكە­مىز­دىڭ قارساڭىندا عانا كەسىلگەن ەدى. الەۋ­مەت­تىك جەلىدە دە الىنە قاراپ اڭگىمە ايتادى. ۇتىمدى ويمەن ۇلتتىڭ ۇپايىن تۇگەن­دەۋگە كەلگەندە «ولىسپەي-بەرىسپەيدى». مۇنى­سىن باعالاعان تالاي مىقتى وزىمەن ارنايى كەلىپ تانىسىپ جاتاتىن. ەر جاسى ەلۋگە تولىپ جاتقان ەرەكەڭنىڭ وسىنداي ەلگەزەك­تىگى مەن قاي شارۋاعا دا ەپ-سەپتىلىگى تالاي ­ەلگە بارىنشا ۇلگى بولاتىنداي-اق ەدى...