شەتەلدەگى شەبەر

بىلتىر لوندوندا وتكەن كورمەسىندە دە باتىس كورەرمەنى كارتي­نا­­لار­داعى نازىك ءبىر شىعىستىق ءستيلدى بىردەن بايقادى. اۆتور ابستراكتسيا ستيلىندە سالىنعان سۋرەتتەرىنىڭ جاڭا توپتاماسىن جارىق تاقىرىبىمەن باي­لانىستىرعان. ءومىردىڭ قالاي باس­تاۋ الىپ, جالعاساتىنىن جەت­كىزۋگە تىرىسقان. جارىقتى بەينەلەي وتىرىپ, ءوزى دۇنيەگە كەلگەن قازاق دالاسى مەن كوشپەلىلەردىڭ ومىرلىك فيلوسوفياسىن جەتكىزە بىلگەن.

«مەن ءۇشىن, ەڭ الدىمەن مادەنيەتىمىزدى كورسەتۋ ماڭىزدى. ءبىزدىڭ ەشكىمگە ۇقسامايتىن مەنتاليتەتىمىز بار, ونى بارشاعا تۇسىنىكتى تىلمەن, ونەر تىلىمەن جەتكىزۋ قاجەت», دەيدى ايعانا عالي.

ءيا, ءدال وسى كورمەدە ونەر­تانۋشىلار دا سۋرەتشىنىڭ وزىندىك ەرەكشەلىگىنە كۋا بولدى.

«جارقىراعان شارلار, يم­پۋلستىك ەلەكتر اعىندارى, سارى ساۋلەلەر – مۇنىڭ ءبارى ايعانا عاليدىڭ سۋرەتتەرىندە كورىنىس تاپقان. اۆتور ءوز ەڭبەكتەرىندە جارىقپەن شاعىلىسىپ, ءارتۇرلى كەيىپكە ەنگەن زاتتاردى بەينەلەۋگە تىرىسقان. «كارتينالار مۇلدەم باسقا تىلدە سويلەيدى. كۆانت­تىق فيزيكا نەمەسە كوسمولوگيا ءتىلى مە دەرسىڭ», دەگەن ساراپشىلار.

اۆتور سۋرەتتەرىنە ۇلتتىق رەڭ بەرىپ, «شاڭقوبىز», «كيىز ءۇي», «قوسىن» جانە «ورنەك» دەپ اتاعان. ء«تاڭىر», «دالا» توپتامالارىنىڭ تاقىرىپتارىنان دا تۋعان جەرگە دەگەن ساعىنىشتى بايقاماۋ مۇمكىن ەمەس. كوبىنەسە شەتەلدىك ونەر كەڭىستىگىندە باعالانىپ جۇر­گەن سۋرەتشىنىڭ تۋىندىلارىنا دەگەن سۇرانىس تا سول دەڭگەيدە. ماسەلەن, كارتينالارى Woodward, Geneva, Royal Mansour, Casablanca, St. Regis Hotels&Resorts, Marriott Hotels جانە ۇلىبريتانياداعى The Ritz-Carlton سىندى الەمنىڭ ۇلكەن قوناقۇيلەرىنىڭ قابىرعاسىندا ءىلىنىپ تۇر.

«مەنىڭشە, كەز كەلگەن قازاق­ستاندىق سۋرەتشى ءۇشىن شەتەلدەردە كورمەلەرگە قاتىسىپ, الەمدىك مادەنيەتپەن بىتە قايناسۋ وتە ماڭىزدى. بىراق سولاي بولا تۇرا اۆتور ءوز ءۇنىن ساقتاي ءبىلۋ كەرەك. مەنىڭ باقىتىما وراي, جۇ­مىستارىم زور سۇرانىسقا يە جانە دۇنيە ءجۇزى بويىنشا جەكە ادامداردىڭ ۇيلەرىنە نەمەسە مۇراجايلارعا قويىلعان», دەيدى ايعانا عالي.

ءيا, سۋرەتشىنىڭ ءوز ءۇنى, ءوز قول­تاڭباسى, ءوز بوياۋى بار. شى­عارمالارى دا دارقان دالادان تىنىس الادى. اۆتور ءوز تۋىندىلارىمەن قازاقستاندى مۇلدەم ەستىپ-بىلمەگەن شەتەلدىك ونەرسۇيەر كورەرمەندى بايتاق دالامىزبەن تانىستىرىپ جۇرگەنى ءسوزسىز.

«اۆتوردىڭ ءتول مادەنيەتىنە وتە جاقىن ەكەندىگىن جانە ونى جوعارى باعالايتىنىن انىق اڭعارۋعا بولادى. ول كوپتەگەن جۇ­مىسى ارقىلى ۇلى دالادان باس­­تاۋ الاتىن تاڭىرشىلدىك يدەيا­سىن جەتكىزۋگە تىرىسقان. بىراق ونىڭ شىعارماشىلىعىنىڭ دىنگە ەش قاتىسى جوق, ابستراكتىلىك ونەر دەپ باعالار ەدىم», دەيدى ساراپشى نيكو كوس ەرل.

ايعانا عالي شىعار­ما­شى­لىعىنىڭ ەرەكشەلىگى سول, كەنەپ پەن قاعازدان باستاپ, توقىما مەن قولاعا دەيىن پايدالانادى. شى­عارماشىلىقتا ءار كەزەڭدە ءتۇرلى جاڭا باعىتتار, جاڭا سارىندار پايدا بولىپ جاتادى. سۋرەتشى دە ىز­دەنىستەن كەندە ەمەس. تاقىرىبىن جوعالتپاي, تەك ۇسىنۋ فورماتىن جەتىلدىرىپ, كاسىبي ما­مانداردىڭ جاقسى باعاسىن الىپ ءجۇر.

«اتام سۋرەتتى كەرەمەت سالاتىن. انام دا شىعارماشىلىقپەن اينالىستى. وسىنىڭ ءبارى مەنىڭ ومىرىمە, كوزقاراسىما, ونەر­گە قۇشتار بولۋىما اسەر ەتتى. اي­نالامنان, تابيعاتتان, بار­لىق جاندى-جانسىز دۇنيەدەن سۇلۋلىقتى كورە ءبىلۋ – مەنى وسى دەڭگەيگە جەتكىزدى دەپ ويلايمىن. ءالى دە شابىتىمدى شىڭداي تۇسەتىن – وسى الەم, مەن كورگەن دالا, مەن وسكەن ورتا. ءوزىم قالاي جارىققا ۇمتىلسام, قىلقالامىم دا سەزگەنىمدى, تۇيگەنىمدى سالدى. ارقاشان اينالاما قۇلاق ءتۇرىپ جۇرەمىن. اسپاننىڭ, كۇن مەن ءتۇن, جارىق پەن كولەڭكە, جەل مەن جاۋىننىڭ داۋىسىن ەستىگىم كەلەدى. تابيعاتتىڭ ءار كۇيىنە, تىلسىمىنا كۋا بولعىم كەلەدى», دەيدى ءوزى.

سۋرەتشىنىڭ شىعارماشىلىعى ءارالۋان فورماعا يە. اسىرەسە ونىڭ ماتاعا سالعان سۋرەتتەرى كوپ سۇرالىپ جاتادى. ايتا كەتەيىك, ايعانا عالي الەمگە «دالا» اتتى ونەر تۋىندىلارىمەن تانىمال.