«رينگتەن تۇيرەۋىشتەردى يتەرىڭىز, سۋمو سايىسىندا قارسىلاستارىڭىزدى جەڭىڭىز جانە وعان ءبىرىنشى بولىپ گول سوعىڭىز». وسىلاي موتيۆاتسيالىق ۇرانمەن باستالعان قىزىقتى دودادا وبلىستىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن 60-قا جۋىق مەكتەپ وقۋشىسى باق سىنادى. ولار ءۇش اتالىم بويىنشا ءوزارا مىقتىنى انىقتادى. دالىرەك ايتساق, جاس ينجەنەرلەر باسقاراتىن روبوتتار ارنايى الاڭدا سىنعا ءتۇستى.
جالپى, «روبوجۋ-2024» بايقاۋى بيىل جەتىنشى رەت ءوتىپ وتىر. وليمپيادانى اتالعان ۋنيۆەرسيتەتتىڭ تەحنيكالىق عىلىمدار جوعارى مەكتەبىنىڭ روبوتتەحنيكا جانە مەحاترونيكا زەرتحاناسى ۇيىمداستىردى. ءبىلىم بايگەسى دارىندى بالالاردى انىقتاۋعا جانە ولارعا قولداۋ كورسەتۋگە باعىتتالعان.
الدىمەن «كەگەلرينگ» كەزەڭى ۇيىمداستىرىلدى. مۇندا روبوتتار «LEGO Mindstorms EV3», «Arduino» جانە «Raspberry Pi» ميكروكونتروللەر بازاسىندا قۇراستىرىلعان جانە تولىق اۆتونومدى بولۋى كەرەك. جارىس باستالار الدىندا روبوتتاردىڭ ولشەمى بويىنشا سالىستىرۋ جۇرگىزىلدى. ولاردىڭ ۇزىندىعى شامامەن – 25 سم, ەنى– 25 سم بولۋى مىندەتتى, ال بيىكتىگى مەن سالماعىنا شەكتەۋ جوق.
توپ كاپيتانى جەرەبە ارقىلى قاي شەڭبەردە كەگليا تۇراتىنىن انىقتايدى. بايقاۋ تورەشىسى سول ءتورت سانعا قاراپ, كەگليالاردى ورنىنا قويادى. روبوت رينگتىڭ ورتاسىنا ورناتىلادى. ول رينگتىڭ سىرتىنا شىقپاي, ىشىندەگى ورنالاسقان كەگليالاردى شەڭبەردەن يتەرىپ تاستاۋى شارت. ەگەر روبوت شەڭبەر سىزىعىنان شىقسا, ارەكەت توقتايدى. سول ارقىلى ۇپاي بەرىلەدى. ءار توپقا ەكى مۇمكىندىك بەرىلەدى. ودان كەيىن «روبوسۋمو» كەزەڭى وتەدى. وندا روبوتتار كۇش سىناسادى. ءبىر روبوت ەكىنشىسىن 45 سەكۋندتىڭ ىشىندە الاڭنان يتەرىپ شىعانۋ قاجەت.
«وليمپيادانىڭ ماقساتى – تاجىريبە جيناقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن جاڭا تەحنولوگيالار مەن داعدىلارعا قىزىعۋشىلىقتارىن ارتتىرۋ. سول ارقىلى مۇمكىندىگىنشە زەردەلى جاستاردى جيناۋ. كوپتەگەن قاتىسۋشى ءۇشىن روبوتتەحنيكا قازىر حوببي عانا. بىراق بولاشاقتا بۇل كاسىپكە, ومىرلىك جۇمىسقا اينالۋى مۇمكىن. وليمپيادا دارىندى دا ءبىلىمدى جاستاردىڭ جەتىستىككە جەتۋىنە سەرپىن بولادى», دەيدى ءى.جانسۇگىروۆ اتىنداعى جەتىسۋ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى ەرمەك بورىباەۆ.
مۇنداعى قاتىسۋشىلاردىڭ كوپشىلىگى ءوز بولاشاعىن باعدارلامالاۋ جانە ديزاينمەن بايلانىستىرادى. الداعى ۋاقىتتا عىلىمي-تەحنيكالىق شەبەرلىك دەڭگەيىن كوتەرىپ, وسى سالانىڭ مايتالمانى بولۋعا نيەتتى.
«مەن بالا كەزىمنەن قۇرىلىستى جاقسى كورەمىن, روبوتتەحنيكا ساباعىنا 9-سىنىپتان قاتىسا باستادىم. مۇنداي جارىستار ارقايسىسىمىز ءۇشىن ءوز جەتىستىكتەرىمىزدى كورسەتۋگە, سونداي-اق دايىندىق دەڭگەيىمىزدى سىناۋعا تاماشا مۇمكىندىك. قازىر روبوتتەحنيكاعا قىزىعاتىن جاستاردىڭ كوبەيىپ كەلە جاتقانىن كورىپ وتىرمىن جانە بۇل كەرەمەت دەپ ويلايمىن. بۇل جەردە ءبىز تەك جوبالار دايىنداپ, باعدارلاما جازىپ قانا قويماي, ويلاۋدى جاقسارتامىز جانە الەۋمەتتىك ورتامىزدى كەڭەيتەمىز», دەيدى اقسۋ اۋدانىنان كەلگەن قاتىسۋشى دارحان سەگىزباي.
كۇردەلى باسەكەلەستىككە قاراماستان, بارلىق جۇلدەنى سىرتتان كەلگەن وقۋشىلار يەلەندى. سونىمەن, باس جۇلدە اقسۋ اۋدانىنا قاراستى جانسۇگىروۆ اۋىلىنىڭ اتىنان شىققان «Vertu» كومانداسىنا بۇيىردى. ەكىنشى جانە ءۇشىنشى ورىنداردى سارقان اۋدانىنىڭ «اباي» جانە پانفيلوۆ اۋدانىنىڭ التىنسارين كوماندالارى جەڭىپ الدى. جىگىتتەر سەرتيفيكاتتار مەن باعالى سىيلىقتاردان بولەك, روبوتتەحنيكادان رەسپۋبليكالىق چەمپيوناتقا جولداما الدى.
وسى رەتتە ايتا كەتەيىك, روبوتتەحنيكا سالاسىن دامىتۋ ماقساتىندا وڭىردەگى 55 مەكتەپ قاناتقاقتى رەجىمدە «Starlink» تەحنولوگياسىنا قوسىلدى. سونىڭ ىشىندە كوكسۋ اۋدانىنداعى 4 مەكتەپ اتالعان تەحنولوگيا ارقىلى جوعارى جىلدامدىقتى ينتەرنەتكە قول جەتكىزدى. ەسكە سالساق, جۋىردا تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى مينيسترلىگى جەتىسۋلىق مەكتەپتەرگە 55 تەرمينال جەتكىزگەن ەدى.
وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسىنىڭ مالىمەتىنە قاراعاندا, رەسپۋبليكا كولەمىندە قاناتقاقتى جوبا اياسىندا ينتەرنەتكە قوسىلاتىن 2 مىڭ اۋىلدىق مەكتەپتىڭ ىشىنە جەتىسۋ وبلىسىنىڭ مەكتەپتەرى دە ەنگىزىلگەن.
«بۇل جوباعا وبلىستان 55 مەكتەپتىڭ ءتىزىمىن ۇسىندىق. سونىڭ 5-ەۋى اقسۋ اۋدانىندا, 15-ءى الاكول, 1-ەۋى ەسكەلدى, 11-ءى قاراتال, 6-ۋى كەربۇلاق, 8-ءى كوكسۋ, 4-ەۋى پانفيلوۆ, 5-ەۋى سارقان اۋدانىندا ورنالاسقان اۋىل مەكتەپتەرى. وسى ماقساتقا 65,9 ملن تەڭگە ءبولىندى. بۇگىنگى كۇنى كوكسۋ اۋدانىنىڭ مامبەت, تالاپتى, قابىليسا, مۇسابەك اۋىلدارىنداعى مەكتەپتەرگە «Starlink» تەحنولوگياسىنىڭ تەرمينالدارى ورناتىلىپ, ينتەرنەت قوسىلدى. ودان بولەك, تاعى دا 51 مەكتەپتىڭ قوسىلۋى جوسپارلانىپ وتىر», دەيدى مارات سۇلەيمەنوۆ.
وسىنداي يگىلىككە قول جەتكىزگەن مەكتەپتەردىڭ ءبىرى – كوكسۋ اۋدانى قابىليسا اۋىلىنداعى قابان جىراۋ اتىنداعى ورتا مەكتەپ. بۇل شاعىن جيناقتالعان مەكتەپتە قازىر 170 وقۋشى ءبىلىم السا, ولارعا 30 مۇعالىم ءبىلىم بەرەدى. وسى شاعىن ءبىلىم ورداسى بۇگىندە ساپالى ينتەرنەتتىڭ يگىلىگىن كورە باستادى. مەكتەپ ديرەكتورى قۋاندىق مۇحامەتچەنوۆتىڭ ايتۋىنشا, ارنايى ماماندار ءتيىستى قۇرىلعىلاردى شاتىرعا جانە ينفورماتيكا كابينەتىنە قويىپ بەرگەن.
«بۇعان دەيىن مەكتەپ «قازاقتەلەكوم» اق-نىڭ ينتەرنەت بايلانىسىنا قوسىلعان ەدى. ونىڭ جىلدامدىعى باياۋ بولدى. ال «Starlink» تەحنولوگياسىنىڭ ينتەرنەتىنىڭ جىلدامدىعى قازىر 150 مبيت/س جەتىپ وتىر. مۇعالىمدەر ينفورماتيكا كابينەتىندەگى ينتەراكتيۆتى تاقتانى قولدانىپ, Zoom پلاتفورماسىندا ونلاين ساباقتار وتكىزىپ, وقۋشىلار نوۋتبۋكپەن عالامتوردان ساباققا كەرەكتى قوسىمشا مالىمەتتەردى ىزدەپ, ينتەرنەتتى تولىققاندى قولدانا باستادى. ساپالى ينتەرنەت ءبىلىم بەرۋ ساپاسىنا دا ءوز اسەرىن تيگىزەدى», دەيدى ق.مۇحامەتچەنوۆ.
ەسكە سالساق, تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى مينيسترلىگى ەلدىڭ ءۇش ايماعىنا 250-گە جۋىق «Starlink» تەرمينالىن جىبەرگەن بولاتىن. سونىڭ ىشىندە جەتىسۋ وبلىسىنا 55 تەرمينال جەتكىزىلگەن ەدى. تەرمينالداردى ورناتقاننان كەيىن مەكتەپتەردەگى ينتەرنەتتىڭ ورتاشا جىلدامدىعى 200 مبيت/س جەتەدى. قازىر بالالار سول ارقىلى روبوتتەحنيكا سالاسىنىڭ قىر-سىرىن مەڭگەرىپ جاتىر.
جەتىسۋ وبلىسى
