ابىز اقساقالدىڭ عاسىرلىق مەرەيتويىن دەسانتتىق-شابۋىلداۋ اسكەرلەرى قولباسشىسىنىڭ ورىنباسارى پولكوۆنيك رادجان جانىسوۆ, مەدەۋ اۋدانىنىڭ قورعانىس ىستەرى جونىندەگى باسقارماسىنىڭ باستىعى پودپولكوۆنيك بەكمىرزا ءجۇسىپ جانە «قارۋلى كۇشتەردىڭ ارداگەرلەرى» رقب الماتى فيليالىنىڭ توراعاسى وتستاۆكاداعى پولكوۆنيك تولەگەن مۇستافين قۇتتىقتاپ باردى, قورعانىس ءمينيسترى مەن دەسانتتىق-شابۋىلداۋ اسكەرلەرى قولباسشىلىعىنىڭ قۇتتىقتاۋىن جەتكىزىپ, مىقتى دەنساۋلىق پەن اماندىق تىلەپ, ەڭبەگى ءۇشىن شىن جۇرەكتەن العىس ايتتى.
شاڭگەرەي جانىبەكوۆ قوستاناي وبلىسى دەنيسوۆ اۋدانى قارپىق اۋىلىندا دۇنيەگە كەلگەن. اتا-اناسىنان ەرتە ايىرىلىپ, تۋىستارىنىڭ تاربيەسىندە ءوستى. سوعىسقا شاقىرتۋ قاعازى كەلگەن كەزدە, بوزبالا شاق, نەبارى 18 جاستا ەدى. سوعىس ورىمدەي بوزبالانىڭ ءومىر اعىسىن كەنەتتەن وزگەرتتى, جوسپارىن باسقا ارناعا بۇرىپ جىبەردى. كيروۆوگراد ارتيللەريالىق ديۆيزياسىنىڭ قۇرامىندا متسەنسك, ورەل باعىتىنداعى شابۋىلدارعا قاتىسىپ, بەلگورود پەن ۋكراينانىڭ وڭ جاعالاۋىنداعى بىرقاتار قالالاردى ازات ەتتى. كورسۋن-شەۆچەنكوۆ وپەراتسياسىنا قاتىستى. 12 شىلدەدە بريانسك مايدانىنىڭ اسكەرلەرى ورەل قالاسى تۇبىندە ءىرى شابۋىلداۋ وپەراتسياسىن باستاعانى تاريحتان بەلگىلى. 1945 جىلعى 5 شىلدەدە ش.جانىبەكوۆ قۇرامىندا بولعان 16-ارتديۆيزيانىڭ اتىنا جوعارعى باس قولباسشى, كەڭەس وداعىنىڭ مارشالى ي.ءستاليننىڭ العىسى جاريالاندى.
شاڭگەرەي جانىبەكوۆتىڭ ودان كەيىنگى جاۋىنگەرلىك جولى مولداۆيا جەرىندە ءوتتى. كوپ ۇزاماي 2-ۋكراينا مايدانىنىڭ العا جىلجىپ كەلە جاتقان بولىمدەرىمەن بىرگە ونىڭ بولىمشەسى كسرو-نىڭ مەملەكەتتىك شەكاراسىنا ءوتتى. جەڭىس تۋرالى حاباردى اۋستريا-چەحوسلوۆاك شەكاراسىندا ورنالاسقان لاا قالاسىنا جاقىنداعان كەزدە ەستىدى. سول قۋانىشتى كۇندەردى ارداگەردىڭ ءوزى بىلايشا اڭگىمەلەيدى: «تۇندە ءبىزدىڭ پولك اۋستريانىڭ پويسدورف اۋىلىنىڭ جانىنداعى ورمان ساياباعىندا بولدى. جەڭىس كۇنىن مەرەكەلەۋگە ءتۇنى بويى قىزۋ دايىندىق جۇرگىزىلدى. كەلەسى كۇنى تاڭەرتەڭ پولك جاساقتالىپ, سالتاناتتى جيىن ءوتتى. تۇسكى اس كەزىندە وفيتسەرلەر مەن ساربازدارعا مەرەكەلىك داستارحان جايىلدى. پولك كومانديرى پودپولكوۆنيك گورۋپپا بارشامىزدى جەڭىس كۇنىمەن تاعى دا قۇتتىقتاپ, تىلەك ايتتى. مەن وتكەن سوعىس تۋرالى كينولاردى كوپ كوردىم. بىراق ولاردىڭ بىردە-ءبىرى ءدال وسىنداي جايلى اتموسفەرا مەن ادامداردىڭ جۇزىنەن شىنايى قۋانىشتى كورسەتە العان ەمەس», دەيدى شاكەڭ.
شاڭگەرەي جانىبەكوۆ – كەڭەس ءداۋىرىنىڭ پەرزەنتى. اۋداندىق, وبلىستىق پارتيا ۇيىمدارىندا سىننان وتكەن ازامات رەسپۋبليكامىزدىڭ مينيسترلەر كەڭەسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارىنا دەيىنگى باسپالداقتاردان ءوتتى. ءومىر-تاريحىنا قاراپ وتىرىپ, موگيكانداردىڭ سوڭعى بولماسا دا سيرەك تۇياعى ما دەرسىڭ. قىلىشىنان قان تامىپ تۇرعان كەڭەس جۇيەسى كەزىندە دە انا سۇتىمەن بىرگە دارىعان بولمىسىنان اتتاپ كەتپەدى. دىنمۇحامەد قوناەۆ باستاعان, بايكەن ءاشىموۆ قوستاعان كورنەكتى كەمەلدەر شوعىرىنىڭ قاتارىنان تابىلدى, وقۋ-اعارتۋ, مادەنيەت, دەنساۋلىق ساقتاۋ, الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋ, دەنە تاربيەسى مەن سپورت, باسپا قىزمەتى, شىعارماشىلىق وداقتار مەن قوعامدىق ۇيىمدار ماسەلەلەرىمەن اينالىستى. الماتىدا مۋزىكالىق اسپاپتار مەن كىتاپ مۇراجايلارىنىڭ, تۇركىستانداعى قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسى مەن جاركەنت مەشىتى, التىن ەمەلدەگى شوقان ءۋاليحانوۆ كەشەنىنىڭ مۋزەيلەندىرىلۋىنە كوڭىل ءبولدى. 1980 جىلعى ماسكەۋ وليمپياداسىنا ءبىزدىڭ سپورتتىق دەلەگاتسيانى ۇلتتىق كيىممەن بارۋىنا ىقپال ەتتى. جەرگىلىكتى بيلىك ورگاندارىنا بىرتىندەپ ۇلتتىق كيىم ۇلگىلەرىن, وزىق حالىقتىق داستۇرلەر مەن ۇلتتىق سپورتتىق ويىنداردى جاڭعىرتۋ جونىندە نۇسقاۋلار بەرىلدى. ءتىپتى 1984 جىلى قازاقتىڭ مادەني داستۇرلەرىن بار تاراپتا جاڭعىرتۋ جونىندە ارنايى كەڭەس وتكىزدى. مۇنداي شارالار قازىر ايتۋعا عانا وڭاي.
قىسقاسى, ءبىزدىڭ كەيىپكەرىمىز وسىنداي ماسەلەلەردە باتىلدىقتىڭ, ۇلتىنا ادالدىقتىڭ الا جىبىنەن اتتاپ كەتپەدى, ۇلتتىق دۇنيەلەردى ۇلىقتاۋعا بۇيرەگى بۇرىپ تۇردى. قازاقستان كومپارتياسى سەزدەرىنىڭ دەلەگاتى, قازاق كسر جوعارى كەڭەسىنىڭ VII-X شاقىرىلىمىنىڭ دەپۋتاتى, 1987-1991 جىلدارى كسرو حالىق دەپۋتاتى بولدى. 1987-1990 جىلدار ارالىعىندا رەسپۋبليكالىق سوعىس جانە ەڭبەك ارداگەرلەرى كەڭەسىنىڭ توراعاسى بولعان كەزىندە دە ارداگەرلەردىڭ ماسەلەسىن شەشۋگە اتسالىسىپ, رەسپۋبليكا كولەمىندە ءىرى جۇمىستار اتقاردى. ءوزى دە مايدان شەبىندە ءجۇرىپ, جەڭىستىڭ قانداي قيىندىقپەن كەلگەنىن كوزىمەن كورگەن ازامات رەتىندە ارداگەرلەردىڭ ماسەلەلەرىنە قارايلاسىپ, ولارعا دەگەن قۇرمەتتىڭ جوعارى بولۋىن ويلاپ, تولعاندىرعان مۇڭ-مۇقتاجدارىنىڭ وڭ شەشىم تابۋىنا ىقپال ەتتى. ارداگەر «و پرويدەننوم پۋتي ي پوپۋتچيكاح» كىتابىنىڭ اۆتورى. وندا ءوزىنىڭ ءومىر جولى مەن مەملەكەتتىك ماڭىزى بار ماسەلەلەردى شەشۋدە قىزمەتتەس بولعان ادامدار تۋرالى ەگجەي-تەگجەيلى بايانداپ بەردى.
دانا اباي «ادامنىڭ ادامدىعى ءىستى قالاي باستاعاندىعىنان بىلىنەدى» دەيدى. «ادامنىڭ قانداي ەكەنىن بىلگىڭ كەلسە, وعان بەلگىلى ءبىر دارەجەدە مانساپ پەن قىزمەتتىڭ تۇتقاسىن ۇستاتۋ كەرەكتىگىن» ەسكەرتكەن ەستى ءسوز بار. ومىردە ماڭدايىنا, تاعدىر تالايىنا جازىلىپ قويعان بيىگىنەن استە ءپاس تارتپايتىن تۇلعالار بار. زامان, ۋاقىت, ساياساتتىڭ ىقپالى بولمىسىنا ىقپال ەتىپ, بەدەلىنە نۇقسان كەلتىرمەدى. جادىندا ەستەلىك – قازىنا قاتتالىپ جاتسا دا بايىرقالى قالپىنان تانبادى. كەشەگى اسىل الىپتارىمىزدىڭ سىنىعىنداي ارداقتى اقساقالدارىمىزدىڭ كوزىندەي بولىپ عاسىرلىق مەرەيتويىن ابىروي بيىگىندە قارسى الدى. ءىى دارەجەلى «وتان سوعىسى» وردەنىمەن, ەكى مارتە «ەرلىگى ءۇشىن» مەدالىمەن, چەحوسلوۆاكيانىڭ «انتيفاشيستىك كۇرەسكە بەلسەندى قاتىسقانى ءۇشىن», «قازان رەۆوليۋتسياسى» وردەنىمەن, ءتورت مەدالمەن ماراپاتتالعان. ەڭبەك قىزىل تۋ, حالىقتار دوستىعى وردەندەرىمەن, قازاق كسر جوعارعى كەڭەسىنىڭ ەكى قۇرمەت گراموتاسىمەن, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ «قۇرمەت»,«پاراسات» وردەندەرىمەن ماراپاتتالعان.
وتكەن عاسىردىڭ وت پەن وعىن كورگەن قارت مايدانگەر نەمەرە-شوبەرەلەرىنىڭ قىزىعىنا, قۋانىشىنا كەنەلىپ, ءار كۇنىنە, ارايلاپ اتقان تاڭىنا شۇكىرلىك ەتتى. تامىرىن تەرەڭگە تارتقان بايتەرەككە اينالعان تۇلعاعا جاراتقان كۇش-قۋات پەن اماندىق بەرسىن دەگىمىز كەلەدى.
الماتى
