وبلىستا جەمشوپپەن قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا قامقورلىق جوق دەپ ايتا المايمىز. بىلتىر 2 000 شارۋا قوجالىعىنا مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا 2 ملرد 542,5 ملن تەڭگە سۋبسيديا ۇسىنىلعان. وسىنىڭ 1 ملرد 400 ملن تەڭگەسى 1 000 شارۋاعا جەمشوپ ءۇشىن بەرىلىپتى. بىراق «بالىق اۋلاپ بەرمە, قارماق ۇستاۋدى ۇيرەت» دەمەكشى, جەمشوپ قورىن جاساۋعا سىرتتان ساتىپ الۋ جولىمەن ەمەس, وسىمدىك شارۋاشىلىعىن دامىتۋ ارقىلى قول جەتكىزۋ ماڭىزدى بولماق. اتتەگەن-ايى وبلىستا بۇعان بەل شەشە كىرىسكەن شارۋا قوجالىقتارى ازىرگە ازداۋ. وتكەن جىلى وسىمدىك شارۋاشىلىعىن دامىتۋدى سۋبسيديالاۋعا بار-جوعى 18,2 ملن تەڭگە بولىنگەنىنە قاراپ, سونداي وي تۇيۋگە بولادى.
جەمشوپ ماسەلەسىن شەشۋدىڭ ەڭ ءتيىمدى جولى – وڭىردە سۋارمالى القاپتى دامىتۋ. بۇل ورايدا سوڭعى تەحنولوگيالاردى پايدالانا وتىرىپ سۋدى جاڭبىرلاتىپ سۋعارۋ ارقىلى ۇنەمدى, ءتيىمدى پايدالانۋ قاجەت. مۇنىڭ جارقىن مىسالىن جاڭاارقا اۋدانىنداعى «ميراس» شارۋا قوجالىعىنىڭ تاجىريبەسىنەن كورۋگە بولادى. قوجالىق باسشىسى تولەگەن جامانوۆ – «مال ۇستاۋ ءۇشىن جەمشوبىڭ دايىن تۇرسىن» دەيتىن ۇستانىمدى باسشىلىققا العان ازامات.
ول مال ازىعىنىڭ قورىن ءوز كۇشىمەن دايىنداۋعا 2019 جىلدان باستاپ كىرىسكەن. قازىر مول تاجىريبە جيدى. سول جىلى العاش رەت 155 گەكتارعا اتالىق ءشوپ, 100 گەكتارعا ارپا ەگىپ كوردى. ناتيجەسى كوڭىل قۋانتتى. سودان بەرى مال شارۋاشىلىعىنا قوسا وسىمدىك شارۋاشىلىعىن دا دامىتۋدى قولعا العان تولەگەننىڭ جەمشوپ بازاسىن دايىنداۋداعى تاجىريبەسى كوپكە ۇلگى بولعانداي. ول وتكەن جىلى «اگرارلىق نەسيە كورپوراتسياسى» اق-نىڭ قارجىلاي قولداۋىمەن باراباندى ۇلگىدەگى جاڭبىرلاتقىش قوندىرعى ساتىپ الدى. قوندىرعى قۇنىنىڭ 50 پايىزىن سۋبسيديا جولىمەن مەملەكەت كەرى قايتارىپ بەردى. 2023 جىلى العاش رەت جوڭىشقا ەگىپ, جىل بويىنا ەكى رەت ورىم جاسادى. بىلتىر 16 گەكتارعا ەككەن بولسا, بيىل اۋماعىن كەڭەيتە ءتۇستى.
جەمشوبى وزىنەن بولعاسىن مالدى دا سوعان قاراي شاقتاپ, ەسەپتەپ ءوسىرىپ وتىر. العاشىندا 60 باس گەرەفورد تايىنشاسىن ساتىپ الىپ شارۋاشىلىق قۇرعان تولەگەننىڭ قوراسىندا قازىر انالىقتىڭ ءوزى 100-گە جەتتى. توڭىرەگىندەگى شارۋا قوجالىقتارىنا اسىل تۇقىمدى بۇقالارىن ساتىپ, ولاردىڭ دا مالدانۋىنا سەپتىگىن تيگىزىپ وتىر.
«مال ءوسىر, بىراق ونىڭ جاعدايىن دا ويلا. قورا-قوپسىڭ ساي بولسىن, جەمشوبىڭ جەتكىلىكتى بولسىن. وسىنى كۇنىلگەرى ويلاساڭ, ءىسىڭ وڭعا باسادى. مۇنى اتا-بابامىز «مال باققانعا بىتەدى» دەگەن ءبىراۋىز وسيەتكە سىيدىرىپ كەتكەن», دەيدى تولەگەن.
جالقىنى مىسال ەتتىك, ەندى جالپىعا قايتا ورالايىق. ۇلىتاۋ – اۋىل شارۋشىلىعىن, سونىڭ ىشىندە مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا وتە قولايلى وبلىس. ارينە, جەمشوپ ماسەلەسىنە كەلگەندە قيىندىق تۋىندايتىنى راس. قازىرگى كەزدە وبلىس شارۋالارى قاجەتتى جەمشوپتىڭ 30 پايىزىن كورشىلەس قىزىلوردا, ءتىپتى ارىرەكتەگى تۇركىستان وبلىستارىنان ساتىپ الۋعا ءماجبۇر بولىپ ءجۇر. ال كىسىدەگىنىڭ كىلتى اسپاندا بولاتىنى بەلگىلى. مەملەكەت تاراپىنان 400 گەكتار كولەمىندە سۋارمالى القاپتا ءشوپ وسىرەتىن شارۋاعا قاجەتتى تەحنيكالار ساتىپ الۋ, باسقا دا قاجەتتىلىكتەر ءۇشىن 2,5 پايىز كولەمىندە جەڭىلدىكپەن نەسيە بەرىلەدى. وسى مۇمكىندىكتى نەگە پايدالانباسقا؟ وكىنىشكە قاراي, شارۋالاردىڭ كوبى وسىنداي مۇمكىندىكتىڭ بارىنان بەيحابار بولۋى دا عاجاپ ەمەس. ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىنا ءمان بەرىلمەيتىنى وكىنىشتى-اق.
جىل سوڭىنا تامان وبلىس بيۋدجەتىنەن جەمشوپ ءوندىرىسىن دامىتۋعا ارنالعان اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكالارى مەن جابدىقتارىن جىلدىق 6 پايىز مولشەرلەمەمەن نەسيەلەندىرۋ ماقساتىندا 500 ملن تەڭگە ءبولىندى. قازىر سول قارجىنىڭ 210,5 ملن تەڭگەسىنە اۋىل شارۋاشىلىعىنا قاجەتتى تەحنيكالار, قوسالقى جابدىقتار ساتىپ الىنعان كورىنەدى. بۇل وبلىستا جەمشوپ ءوندىرىسىن دامىتۋداعى وڭ بەتبۇرىستىڭ قالىپتاسىپ كەلە جاتقانىن ايعاقتايدى. ەگەر شارۋا قوجالىعى اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىن ليزينگ بويىنشا العىسى كەلسە, بۇعان دا مۇمكىندىك جاسالعان. وسى ماقساتتا بيىل وبلىستىق بيۋدجەتتەن 300 ملن تەڭگە ءبولىندى. 2024 جىلعا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى قارجىلاندىرۋعا 3,0 ملرد تەڭگەنىڭ قاراستىرىلۋى دا باعدارلاما اياسىندا سۋارمالى ەگىنمەن اينالىسۋعا مۇمكىندىك تۋعىزادى.
ۇلىتاۋ وبلىسى
