دەنساۋلىق • 13 ماۋسىم, 2024

اۋىرىپ ەم ىزدەگەنشە...

160 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

ادام پاپيللوماسى ۆيرۋسى (اپۆ) قانشالىقتى قاۋىپتى؟ جاتىر موينى وبىرىن الدىن الۋعا سەپتەسەتىن اپۆ-عا قارسى ۆاكتسيناتسيا ەلدە قاشان جۇرگىزىلەدى؟ بۇل تاقى­رىپتى استانادا وتكەن فورۋمدا قوعامدىق, عىلىمي, حالىق­ارالىق ۇيىم مۇشەلەرى (ددۇ, يۋنيسەف, بۇۇدب, ەو), پرەزي­دەنت جانىنداعى ايەلدەر ىستەرى جانە وتباسىلىق-دەمو­گرافيالىق ساياسات جونىندەگى ۇلتتىق كوميسسيا, سونداي-اق بەلگىلى دارىگەرلەر, عالىمدار, ءدىن قىزمەتكەرلەرى مەن قوعام بەلسەندىلەرى تالقىلادى.

اۋىرىپ ەم ىزدەگەنشە...

مامانداردىڭ اي-تۋىن­شا, بيىل اپۆ-عا قارسى ۆاكتسيناتسيا قايتا باستالادى. جالپى, ادام پاپيللوماسى ۆيرۋسى (اپۆ) – الەمدە وتە كەڭ تارالعان, شىرىشتى قاباتتار مەن تەرىگە اسەر ەتەتىن ۆيرۋستار توبىنىڭ جالپى اتاۋى. وسى ۆيرۋستىڭ 200-گە جۋىق ءتۇرى بەلگىلى, ولار كەمىندە 13-ءى قاتەرلى ىسىكتىڭ دامۋىنا اكەلەدى. اپۆ-عا ءجيى اسەر ەتەتىن اناتوميالىق ايماق جاتىر موينى بولعاندىقتان, وسى اعزانىڭ ونكولوگيالىق اۋرۋلارى ايەلدەردىڭ ءومىرى مەن دەنساۋلىعىنا قاۋىپ توندىرەدى. بۇگىندە اۋرۋدىڭ الدىن الۋدىڭ جالعىز جولى – ۆاكتسيناتسيالاۋ.

قازاقستانداعى ددسۇ وكىل­دى­گىنىڭ يممۋنيزاتسيالاۋ باعدارلا­ماسىنىڭ ۇيلەس­تى­رۋشىسى قانات سۋحانبەرديەۆتىڭ ايتۋىنشا, حالىق ۆاكتسينا جاساۋدىڭ قان­شالىقتى ماڭىزدى ەكەنىن ءتۇ­سىنىپ, اۋىرمايتىن جول ىزدەۋگە بەلسەنە قولداۋ بىلدىرگەنى ءجون.

«ادام پاپيللوماسى ۆيرۋسىنا قارسى ۆاكتسينالاۋ 2006 جىلدان بەرى 135 مەملەكەتتە جۇزەگە استى, 100 ميلليوننان استام ادام بۇل ۆاكتسينانى سالدىردى. ۆاكتسينا سالدىرعان شۆەتسيا, اۋس­تراليا, اقش سەكىلدى تاجىريبەلى مەملەكەتتەر دە بار. مىسا­لى, اۋستراليادا 20-25 جاس ارالى­عىنداعى ەكپە سالدىرعان قىزدار­دا مۇنداي اۋرۋ ءتۇرى مۇلدەم انىق­تالماعان. ءبىزدىڭ ەلدە دە اۋرۋ­دىڭ الدىن الۋ ءۇشىن ۆاكتسينا سالۋ وتە ماڭىزدى. قازاقستاندا ۆاكتسينالاۋ شاراسى قىركۇيەك ايىنىڭ باسىندا باستالىپ, 2 رەت ەگىلەدى. ءبىرىنشى ەكپە ەگۋ ساتىسى قىركۇيەك ايىندا بولسا, ەكىنشىسى 6 ايدان كەيىن عانا جاسالادى. ايتا كەتۋ كەرەك, كور­شى وزبەكستان, تۇرىكمەنستان, قىرعىزستان مەملەكەتتەرىندە اپۆ-عا قارسى ۆاكتسينانىڭ ەگىلىپ جاتقانىنا 2 جىلدان استام ۋاقىت ءوتتى», دەيدى ق.سۋحانبەرديەۆ.

كوروناۆيرۋس پاندەمياسى كەزىندە ۆاكتسيناعا كۇمان­مەن قاراعاندار بولعانى راس. دە­گەنمەن اتالعان دەرتكە قوعامدىق يم­مۋنيتەت قالىپتاستىرىپ, اۋرۋ­دى جەڭەتىن بىردەن-ءبىر جول ۆاكتسينا سالدىرۋ ەكەنىن جۇرتتىڭ دەنى ءتۇسىندى. ياعني قوعامدا ۆاك­تسيناعا دەگەن تۇسىنىك وزگەردى. فورۋمدا دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى اقمارال ءال­نازاروۆا ادام پاپيللوماسى ۆي­رۋسىنان بولعان قايعىلى جاع­دايلار تۋرالى ستاتيستيكانى كەل­تىرە وتىرىپ, اۋرۋدىڭ الدىن الۋعا جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋ كەرەك ەكەنىن ەسكە سالدى.

«ەلىمىزدە جاتىر موينى وبىرى – بارلىق جاستاعى ايەلدەر اراسىندا ءسۇت بەزى وبىرىنان كەيىنگى ءولىمنىڭ ەكىنشى سەبەبى. جىل سايىن ەلىمىزدە جاتىر موينى وبىرىنىڭ 1 900-گە جۋىق جاڭا جاعدايى تىركەلىپ وتىر. وكىنىشكە قاراي, جىلدا 600-دەن اسا ايەل وسى پاتالوگيادان قايتىس بولادى. سول ءۇشىن ۆاكتسيناتسيا تۋرالى جۇمىستى دۇرىس ۇيلەستىرۋ, حالىققا جەتكىزۋ ماسەلەسى بار­شامىزعا بايلانىستى», دەدى دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى.

فورۋمعا قاتىسۋشى شەتەلدىك قوناقتار مەن ماماندار, قوعام بەلسەندىلەرى پىكىر ءبىلدىرىپ, اپۆ-عا قارسى سالىناتىن ۆاكتسينانى قولداۋ ءۇشىن قانداي جۇمىس جۇرگىزەتىندەرىن ورتاعا سالدى. سونىمەن قاتار باسقوسۋدا سالا ماماندارى ۆاكتسينالاۋعا قانشا قاراجات بولىنگەنىن دە اتاپ ءوتتى.

«بىزدە ازىرگە تەك ەكى جانە ءتورت ۆالەنتتى ۆاكتسينا سالۋ ويلاستىرىلىپ وتىر, ەگەر ەكى جانە ءتورت ۆالەنتتى ۆاكتسينا ويداعىداي وتسە, باسقا مەملەكەتتەگىدەي ءبىزدىڭ دە ەلدە توعىز ۆالەنتتى ۆاكتسينا سالىنادى. ەلىمىز بۇل ۆاكتسيناعا 9,6 ملرد تەڭگە قاراجات ءبولدى. ارنايى پرەپاراتتاردى ساتىپ الۋ بۇگىندە باستالىپ, ەندىگى كەزەكتە حالىققا تۇسىندىرمە جۇمىستارىن جۇرگىزىپ, ۆاكتسي­نانىڭ ماڭىزدىلىعىن جەتكى­زۋىمىز كەرەك», دەدى قازاق ونكولوگيا جانە راديولوگيا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى ديليارا قايداروۆا.

 

ءجانيا ءابىل,

ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۇۋ ستۋدەنتى

سوڭعى جاڭالىقتار