ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق ءوز جۇمىسىن باستادى

ول تۋرالى وي-پىكىرلەر قانداي؟ جاڭا جىلدىڭ العاشقى كۇنىنەن باستاپ ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق ءوز قىزمەتىن باستادى. ياعني 1994 جىلى ەلباسى ۇسىنعان يدەيا جۇزەگە استى. ەكونوميكالىق الەۋەتى زور, حالىققا پايداسى مول ۇيىم بىرەگەي مۇمكىندىكتەرگە جول اشپاق. سەبەبى, ۇلكەن نارىقتى كوزدەگەن ءار كاسىپكەردىڭ تابىسقا جەتۋىنە وداقتا ۇتىمدى تۇستار جەتەرلىك. ويتكەنى, تەك سوڭعى بەس جىلدا قازاقستاننىڭ كەدەن وداعىنا قاتىسۋشى ەلدەرمەن اراداعى تاۋار اينالىمى 88 پايىزعا ءوسىپ, 24 ملرد. دوللارلىق مولشەرگە جەتكەن. رەسەي مەن بەلارۋس ەلىنە قازاقستاندىق ەكسپورت 63 پايىزعا ۇلعايىپ, 6 ملرد. دوللار قۇرادى. ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق قىزمەتىنىڭ باستاپقى كەزەڭىندە ەلىمىزدىڭ ەۋرازيا كىندىگىندە ورنالاسقان وڭىرلەرىنە ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەلمەك. وسىعان بايلانىس­تى گازەت تىلشىسىنە ءتيىستى سالا مامان­دارى ءوز وي-پىكىرلەرىن تومەن­دەگىشە جەتكىزدى. مۇقامعالي ارىسپاەۆ, ۇلت­تىق ەكونوميكا مينيسترلىگى تۇتى­نۋشىلار قۇقىقتارىن قور­عاۋ كوميتەتىنىڭ باتىس قازاق­ستان وبلىسى بويىنشا دەپار­تا­مەنتىنىڭ باسشىسى: – ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ ماقساتى – ءۇش ەلدىڭ ەكونو­ميكالىق الەۋەتىن ءتيىمدى پايدالانىپ, باسەكەگە قابىلەت­تى­لىگىن نىعايتۋ. سول ارقىلى حالىق­تىڭ تۇرمىستىق جاع­دايىن كوتەرۋ. كەدەن وداعى شەڭبەرىن­دەگى ونىمدەرگە قاتىستى كەيبىر تەحنيكالىق رەگلامەنت تالاپ­تارىنىڭ ساقتالۋىن مەملەكەتتىك باقىلاۋدى (قاداعالاۋدى) ءجۇر­گىزۋدى قامتاماسىز ەتۋ تۇتىنۋ­شىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ جونىندەگى ءبىزدىڭ دەپارتامەنتكە جۇكتەلگەن بولاتىن. ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق كۇشىنە ەنگەن سوڭ تاۋار قاۋىپ­سىزدىگىنە قويىلاتىن تالاپتار بۇرىنعىشا زاڭدى كۇشىندە, ياعني كەدەن وداعىنىڭ تەحنيكالىق رەگ­لامەنتىمەن رەتتەلەدى. ال كەدەندىك تەحنيكالىق رەگلا­مەنت­تەرى قابىلدانعان تاۋارلار مەن ونىمدەرگە سانيتارلىق شارا­لار اياسىنداعى كەدەن وداعى­نىڭ نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتى­لەرى قولدانىلادى. قازىر تاۋاردىڭ ء(ونىمنىڭ) سايكەستىگىن ناقتىلايتىن ءتورت قۇجات بەكىتىلدى. ءبىرىنشى – ۇلتتىق سايكەستىك سەرتيفيكاتى نەمەسە كەدەن وداعىنىڭ سايكەستىك سەرتيفي­كاتى, ەكىنشى – سايكەستىك تۋرالى ۇلتتىق دەكلاراتسيا نەمەسە كەدەن وداعى سايكەستىگى تۋرالى دەكلاراتسيا, ءۇشىنشى – مەملەكەت­تىك تىركەۋ تۋرالى كۋالىك (مەملەكەتتىك تىركەۋگە جاتاتىن ونىمگە بەرىلەدى), ءتورتىنشىسى – ۆەتەرينارلىق انىقتامالار مەن سەرتيفيكاتتار (وڭدەلگەن مال شارۋاشىلىعى ونىمدەرىنە بەرىلەدى). بىراق ەۋرازيالىق وداق شارتىنا ساي وداققا مۇشە ەلدەردەن تاۋار وتكىزگەندە وسى قۇجاتتاردىڭ بىرەۋى بولسا جارايدى. سالتانات قامەشەۆا, ين­ۆەستيتسيالار جانە دامۋ مي­نيستر­لىگى تەحنيكالىق رەتتەۋ جانە مەترولوگيا كوميتەتىنىڭ با­تىس قازاقستان وبلىسى بويىن­شا دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى: – قازىرگى كەزدە كەدەن وداعى ەل­دەرى اراسىندا 35 تەحنيكالىق رەگ­لامەنت قابىلدانعان. سونىڭ 32-ءسى كۇشىنە ەنگەن. بيىل تاعى ەكى تەحنيكالىق رەگلامەنت اقپان ايى­­نىڭ 15-نەن باستاپ ءوز كۇشىنە ەنە­تىن بولادى. سونىمەن قاتار, 2016 جىل­دىڭ 15 مامىرىنان باس­تاپ ەۋ­رازيالىق ەكونوميكالىق كوميس­­سيانىڭ شەشىمىمەن «تەمەكى ءونىم­­دەرىنىڭ تەحنيكالىق رەگ­لا­مەن­تى» ەنەدى. ەلىمىزدىڭ كاسىپكەرلەرىنە جەڭىل­­دىك­تەر جاساۋدا تەحنيكالىق رەتتەۋ­دىڭ جالپى جۇيەسىن جاساق­تاۋدىڭ ماڭىزى زور. مۇددەلى تۇل­عا­لار­دى كوپتەپ تارتۋ ءۇشىن وبلىستار­دا تەحنيكالىق رەتتەۋ ماسەلە­سى جونىندە ايماقتىق شتاب قۇرىل­دى. سوندىقتان بيزنەس وكىل­دەرى تەح­ني­كالىق رەگلامەنتتەرگە وزگەرىستەر ەنگىزۋ جونىندە ۇسى­نىس­تارى بولسا, شتابقا حابارلاسۋلارىنا بولادى. جالپى, ەۋرازيالىق ەكونو­مي­كالىق وداق قۇرىلعان ساتتەن باس­تاپ ۇلكەن نارىق پايدا بولدى. مۇنىڭ ءوزى ءبىزدىڭ بيزنەسىمىز ءۇشىن, تاۋارلارىمىزدى وتكىزۋ ءۇشىن قوسىمشا تولەنەتىن تولەمدەردىڭ الىنىپ تاس­تاۋىمەن ماڭىزدى. سونداي-اق, ەۋرازيالىق ەكونو­ميكالىق وداق تۋرالى شارتتا كورسەتىلگەنىندەي, وعان مۇشە ەلدەردەن جەكە تۇلعالار ءوز ماقساتىنا پايدالانۋ ءۇشىن الىنعان كولىك جانە تاۋارلار ءۇشىن قوسىمشا قۇن سالىعى الىنبايتىن بولادى. بۇعان قوسپاعىمىز, وداققا مۇشە ەلدەر ايماعىنا يمپورتقا شى­عار­عان ءونىم تۋرالى ەسەپ ەلەكتروندى ءتۇر­دە بەرىلمەك. بۇل فاكتور كاسىپ­كەر­­لەرگە قاعازباستىلىقتى ازايتىپ, ءونىم وتكىزۋ ءىسىن جەڭىلدەتەدى دەپ كۇ­تى­لۋدە. ەلامان ايپىشەۆ, جۋرناليست. تەمىر قۇسايىن,  «ەگەمەن قازاقستان». باتىس قازاقستان وبلىسى.