جاڭا زاڭ بيزنەستىڭ ءورىسىن كەڭەيتەدى

كەشە ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارلارى نۇرجان التاەۆ پەن گۇلنار قۇربانباەۆا ءباسپاسوز ءماسليحاتىن وتكىزدى. وندا وزگەرتۋلەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزىلىپ قابىلدانعان, كاسىپكەرلىككە قاتىستى جاڭا زاڭ تۋرالى ايتىلدى. زاڭنىڭ كاسىپكەرلىككە ءتيىم­دى تۇستارى مەن ونداعى ارتىق­شىلىقتار جونىندە اڭگى­مە­لەگەن سپيكەرلەر, ەندىگى كەزەكتە ونى جۇرتشىلىققا ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ كەرەكتىگىنە كوڭىل اۋداردى. ءسويتىپ, كاسىپ­كەرلىككە قويىلاتىن بىرقاتار ءجونسىز تالاپتار زاڭ اكتىلەرىنەن الىنىپ تاستالىپ, بيزنەستىڭ ەركىن دامۋىنا جول اشىلعانىنا توقتالدى. ناقتى سانداردى ءسوي­لەتەر بولساق, بۇعان دەيىن كاسىپ­كەرلەرگە قويىلىپ كەلگەن 5228 تالاپتىڭ 1810-ى قىسقارتىلعان. سونداي-اق, كاسىپكەرلىكپەن شۇعىلدانۋعا الىناتىن رۇقسات قۇجاتتارى دا 35-كە كەمىپتى. بۇلارمەن بىرگە, مەملەكەت باس­شىسى بەرگەن تاپسىرماعا وراي بيزنەستىڭ دامۋىنا كەدەرگى كەلتىرەتىن نورمالار جويىلىپ, زاڭناماعا تولىق دەرلىك رەۆيزيا جاسالعان. رەۆيزيانىڭ ناتيجەسى بويىنشا زاڭعا 100-دەن استام تۇزەتۋلەر ەنگەن. قازىرگى ۋاقىتتا زاڭعا قوسىمشا اكتىلەرگە 70-كە جۋىق وزگەرىستەر جاساۋ ماسەلەسى تالقىلانىپ جاتقان كورىنەدى. وسى يگى شارالاردىڭ نەگىزىنە قاراعاندا, زامان تالابىنا ساي جەتىلدىرىلگەن زاڭ كاسىپكەرلەردىڭ تىنىسىن دا, ءورىسىن دە كەڭەيتە بەرەتىنى انىق. سپيكەرلەر تەكسەرۋگە جا­ريا­لانعان بىلتىرعى مورا­توري­دىڭ  ناتيجەلەرى تۋرالى دا اڭگىمەلەدى. «وتكەن جىلى موراتوري جاريالانعاندا ءمۇل­دەم تەكسەرىس بولمادى. اۋەلدە ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى وسىنداي ءموراتوريدى ۇسىنعان كەزدە مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ كوبى سەنىمسىزدىك تانىتقانى ەستە. ياعني, وسىنى پايدالانىپ, زاڭ جانە ءتارتىپ بۇزۋ وقيعالارى كوپتەپ ورىن الادى دەگەن بولجام­دار ايتىلعان-دى. ءبارىڭىز كۋا بولعانداي, موراتوري كەزىندە جاپپاي زاڭ بۇزۋشىلىقتار, ادام­داردىڭ جاپپاي ۋلانۋى, توتەنشە جاعدايلار ءتارىزدى كەلەڭسىز جاعدايلار بولا قويعان جوق», دەدى ن.التاەۆ. ول وسىنى ەسكەرىپ, كاسىپكەرلەرگە كوبىرەك سەنىم ارتۋ كەرەكتىگىنە دە نازار اۋداردى. كاسىپكەرلەر اراسىندا بيز­نەستى تەكسەرۋگە قويىلعان مورا­توري مەرزىمى بىتكەن سوڭ نە بولا­دى دەگەن سۇراق بار كورىنەدى. وسى­عان بايلانىستى ەلىمىزدە جوس­پارلى جۇمىس ءجۇرىپ جاتىر ەكەن. مىسالى, جوسپارلى تەكسەرىستەر الىنىپ تاستالىپ, باقىلاۋدىڭ ەرەكشە ءتارتىبى ىسكە قوسىلىپتى. بۇگىندە وسى باقىلاۋدىڭ ەرەكشە ءتارتىبىن جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ءاربىر ۆەدومستۆوعا سايكەس بۇي­رىق­تار قابىلداۋ قاجەت. ال بۇيرىقتاردى قابىلداۋ ءۇشىن ولارعا تاۋەكەلدى باعالاۋ جۇيەسىن قۇرۋ كەرەك كورىنەدى. بۇگىندە بارلىق مەملەكەتتىك ورگاندار وسى شارۋامەن شۇعىلدانۋدا. سوندىقتان كاسىپكەرلىك سۋبەك­تىلەرىنىڭ قىزمەتىن باقىلاۋ جۇ­مىستارى الداعى شىلدە ايى­نان كەيىن عانا باستالاتىنىن جەتكىزدى باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى. ونىڭ ايتقانىنا يلانساق, بيزنەس مەملەكەتتىك ورگاندار تاراپىنان باقىلاۋ بولماسا دا جاپ-جاقسى جۇمىس ىستەي الا­تى­نىن دالەلدەگەن. سونداي-اق, موراتوري كەزەڭىندە ەڭبەك ونىمدىلىگى مەن ءونىم ءوندىرۋ كولەمى ارتىپ, بيزنەستىڭ بەلسەندىلىگى 6 پايىزعا دەيىن وسكەن. تاعى ءبىر كوڭىل دەمدەگەن ءمالىم­دەمە, بيىل ەلىمىزدەگى بار­لىق اۋدانداردا كاسىپكەرلەردى قولداۋ ورتالىقتارى اشىلاتىن بولىپتى. «ءبىز 2015 جىلى الدى­مىزعا ۇلكەن ماقسات قويىپ وتىر­مىز. بۇيىرتسا, ۇستىمىزدەگى جىلى رەسپۋبليكاداعى بارلىق اۋدان­داردا كاسىپكەرلىكتى قول­داۋعا ارنالعان تولىققاندى ور­تالىقتار اشامىز. وندا كا­سىپكەرلەرگە «ءبىر تەرەزە» قاعي­دا­سى بويىنشا قىز­مەت كور­سەتىلەدى», دەدى ن.التاەۆ. ونىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, ورتالىق كورسەتەتىن قىزمەتتەر ءتىزى­مى اۋقىمدى. وندا مار­كەتينگتىك, زاڭدىق, ەسەپتىك, بيزنەس-جوسپار جاساۋ بويىنشا, سالىق سالۋ بويىنشا, رۇقساتتاما قۇجاتتار الۋ جانە باسقا دا قىزمەت تۇرلەرى كورسەتىلەدى. جوبا بويىنشا وسى ورتالىقتار بازاسىندا ءار اۋ­دان­دا كاسىپكەرلەرگە ارنالعان مەكتەپتەر ەسىگىن اشادى. وندا ءتاجى­ريبەلى ماماندار جاس كاسىپ­كەرلەردى بيزنەستىڭ قىر-سىرىمەن تانىستىرادى. ءسويتىپ, ءوز ءىسىن جاڭا اشقان كاسىپكەرلەر تاجىريبەلىك كۋرستاردان وتەدى. ءتىپتى, وندا ناقتى پاندەر بويىنشا ءبىلىم بەرۋ دە جوسپارلانىپتى. مىسالى, بىرەۋ جىلىجاي سالىپ, وندا كوكونىس وسىرگىسى كەلسە, سول جەردەگى ماماندار وعان بۇل ءىستى نەدەن باستاپ, جۇمىستى قالاي جۇرگىزۋ كەرەك ەكەنىن تۇسىندىرەدى ەكەن. ال, 2014 جىلى مۇنداي ورتالىقتار وبلىس ورتالىقتارىندا اشىلىپ, ولاردا 15 مىڭنان اس­تام كا­سىپ­كەرگە كومەك قولى سوزىلىپتى. نۇرباي ەلمۇراتوۆ, «ەگەمەن قازاقستان».