بيىلعى كوكتەم دالا ەڭبەككەرلەرىنىڭ ءتوزىمى مەن تاجىريبەسىن, قاجىرى مەن قايراتىن سىناي كەلدى. ەگىس ناۋقانى كەشەۋىلدەۋدە. اسپان قاباعى ءبىر اشىلماي, سىلبىراپ جاۋىن جاۋىپ تۇر. بىرەر كۇننەن سوڭ قولايلى ۋاقىت تا ءوتىپ كەتپەك. قازىر قاس قاعىم ءسات قىمبات. كوكتەمنىڭ ءار كۇنى جىلعا ازىق دەيتۇعىن دالا ەڭبەككەرلەرى كۇندى ەمەس, ساعاتتى ساناۋدا. جۇماتاي قايىرجانوۆ 25-ناۋقاندى باسىنان وتكەرۋدە. ەڭبەك الىپپەسىن باستاپ, تەحنيكاعا وتىرعاندا مىنگەنى كەڭەس زامانىنداعى دوڭعالاقتى تراكتور ەدى. ودان سوڭ بىرنەشە جىل بويى ك-700 تراكتورىن تىزگىندەدى. قازىرگى الىمدى, جۇمىسى ءونىمدى شەتەلدىك تەحنيكا تىپتەن عاجاپ. ەڭ العاش «Buhler» قۋاتتى ەگىس كەشەنىن جۇرگىزگەندە تاڭ-تاماشا قالعان. قارا قارعانىڭ ميى قاينايتىن ىستىقتا دا تەرلەپ-تەپشىمەي جۇمىس ىستەۋگە بولادى ەكەن عوي. كابيناسىنا كونديتسيونەر ورناتىلعان. بۇرىن مۇندايدى كىم ارمانداپ كورىپتى. ىشىنە شاڭ دا كىرمەيدى. ءدال وسىنداي تەحنيكادا جۇمىس ىستەگەن ادام شارشاي ما؟
42 جىل بويى تابان اۋدارماي تۋعان جەرىنىڭ توسىندە ادال ەڭبەك ەتىپ كەلە جاتقان جۇماتاي ۇرىمباي ۇلى مەحانيزاتورلار كۋرسىن بىتىرگەننەن كەيىن تراكتور تىزگىندەگەن. كەيىن جاڭا زاماننىڭ جوسىعىمەن «ەلىم» شاعىن شارۋاشىلىعى قۇرىلعان كەزدە ءار ناۋقاننىڭ قاجەتتىلىگىنە وراي كەز كەلگەن تەحنيكاعا وتىرىپ جۇمىس ىستەي بەرەتىن. توزىعى جەتكەن ەسكى تەحنيكالاردى جاماپ-جاسقاپ قاتارعا قوسۋ بىلىكتى مامان جۇماتايعا بۇيىم بولىپ پا؟ شاعىن شارۋا قوجالىعىنىڭ جاڭا تەحنيكاعا قولى قايدان جەتسىن؟ كوكىرەگى كۇركىلدەگەن كونە تەحنيكانى كادەگە جاراتىپ, ءبىر قولىن ەكى ەتە الماي جاتقان شارۋاشىلىقتىڭ جۇگىن العا سۇيرەدى. ايتسە دە قاجىدىم, تالدىم, شارشادىم دەگەن جوق. ەڭ باستىسى, اۋەل باستا ءوزى قۇلاي سۇيگەن ماماندىعىنا ادال بولدى. كەيىن ويلاپ قاراسا, وسى كاسىپتى يگەرۋى قايران دا قايران اكەنىڭ اماناتى ىسپەتتى ەكەن. وكشەسىن باسىپ كەلە جاتقان جاستارعا كەلەلى كەڭەسىن ايتا وتىرىپ, ءوز ماماندىعىن ماقتانىش قىلاتىنى بار. ءبىر كەزدە تابانى تاستان تايماعان تارلانبوزداي ابىرويلى ەڭبەك ەتكەن اكەسى ۇرىمباي قايىرجانوۆ سول كەزدەگى بالكاشين اۋدانىنا قاراستى ۆەسەلوۆسكي كەڭشارىنىڭ ماڭدايالدى مەحانيزاتورى ەدى. جۇماتاي وقۋشى كەزىندە اكەسىنىڭ شاۋجايىنا ەرىپ القاپقا باراتىن. بايقامپاز بالاعا قۋاتتى تراكتوردىڭ قارا جەردىڭ ءتوسىن ايىرىپ جىرتقانى, ءداندى توپىراققا سىڭىرگەنى قىزىقتى كورىنەتىن. ەس بىلگەلى بالاڭ كوڭىلدە جاتتالىپ قالعان وسى ءبىر جۇمىس ىرعاعىن ءوزىنىڭ جالعاستىراتىنىن تۇيسىنگەن دە جوق ەدى. كەيىن ات جالىن تارتىپ مىنگەندە, جەر ەمگەن اكە جولىن جالعاستىرامىن دەپ شەشتى.
– ءبىز ەل ىرىزدىعىن ءوسىرىپ جاتىرمىز. قارا جەردىڭ توسىندە ءداننىڭ قىلتيىپ شىققاندىعى, كەيىن باسىنىڭ تولىسىپ جايقالىپ تۇرعانى ءبىر باقىت, – دەيدى بىلىكتى مەحانيزاتور. جاپان دالا ەسەلى ەڭبەكتىڭ ىرعاعىمەن وزگەشە ءبىر كۇيگە بولەنىپ تۇرعاندىعىن تىڭداساڭ, كوڭىلىڭدى قۋانىش كەرنەيدى.
جوعارىدا ايتقانىمىزداي, ۇرپاق ساباقتاستىعى, ەڭبەك ساباقتاستىعى ءوز قالپىمەن دامۋدا. بۇگىندە جۇماتايدىڭ ۇلى تيمۋر «بايدالى» سەرىكتەستىگىندە ون جىلدان استام ۋاقىت مەحانيزاتور بولىپ ەڭبەك ەتىپ جاتىر. ادال ەڭبەگىنىڭ ارقاسىندا شارۋاشىلىق باسشىلارى تاراپىنان سان مارتە العىس ارقالادى, ءونىمدى ەڭبەگى وزگە ارىپتەستەرىنە ۇلگى ەتىلدى. وسىنىڭ بارلىعى شىرايلى شاڭىراقتاعى ءتالىمدى تاربيەدەن باياندى باستاۋ الىپ جاتقانى داۋسىز. ايتپاقشى, وسى كاسىپورىندا وتباسىلىق ەڭبەك ءداستۇرىنىڭ جارقىن مىسالدارى كوپ-اق.
– وسى ءبىر جايدىڭ اينىماي قايتالانعانىنا ءوزىمنىڭ دە تاڭىم بار, – دەيدى جۇماتاي قايىرجانوۆ. – بالا كەزىمدە اكەمنىڭ سوڭىنان ءبىر ەلى قالماي قالاي ەرىپ جۇرسەم, مەنىڭ بالام دا كىشكەنتاي كەزىنەن دالاقۇمار بولدى. كەيدە كۇنگە كۇيدىرىپ, شارشاتپايىن-اق دەپ ويلايمىن, بىراق سوڭىمنان قالمايدى. تراكتوردىڭ ءار تەتىگىن, ونىڭ قىزمەتىن ۇيرەنگىسى كەلەدى. وسىلايشا, بالا كەزىنەن جاتتالعان دۇنيە جەتىلە بەرىپ قۇمارلىعىن وياتتى-اۋ دەيمىن, اكەسىنىڭ, جوق, اكەسىنىڭ عانا ەمەس, اتاسىنىڭ جولىن جالعاستىرىپ كەلەدى. مايتالمان مەحانيزاتوردىڭ ويىنشا دالا بالاسىنا ىرىزدىق مەلتەكتەگەن وسى جەردە دە وزىنە لايىقتى ورىن بار. ادال ەڭبەكتىڭ ارقاسىندا اۋىلدارىنىڭ اجارى كىرىپ, كۇن ساناپ ءوسىپ كەلەدى. بارلىق الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق جاعداي تۋعىزىلعان. سەرىكتەستىك تولىمدى ەڭبەكاقىسىن ۋاقىتىندا تولەيدى.
– اكەلى-بالالى قايىرجانوۆتار ءبىزدىڭ شارۋاشىلىقتىڭ التىن دىڭگەگى, – دەيدى سەرىستەستىك ديرەكتورى مارات ورازالين. – وسىنداي ازاماتتار باردا ەل ەڭسەسى ەشقاشان تومەندەمەۋگە ءتيىس.
قايىرجانوۆتاردىڭ ءوز وتباسىلىق ەڭبەك ءوتىلىن ەسەپتەۋ ەستەرىنە دە كەلمەپتى. ەڭ باستىسى, اقىق ءدان ايالاپ, دالا سىرىن جاتتاپ, كەڭىستىكتى نۇرلاندىرىپ تۇر. بۇل دالانىڭ اسپانى وسىنداي ۇلدارى باردا اسقاقتاي تۇسەدى.
اقمولا وبلىسى,
ساندىقتاۋ اۋدانى
