سۋرەتتى تۇسىرگەن – ەرلان ومار, «ەQ»
زاڭنىڭ ماقساتى – حالىقتىڭ كوشى-قونى جانە قىلمىستىق-اتقارۋ جۇيەسى سالاسىنداعى زاڭنامانى, حالىقتىڭ كوشى-قونى سالاسىنداعى مەملەكەتتىك باقىلاۋ تەتىكتەرىن جەتىلدىرۋ, توتەنشە جاعداي كەزىندە ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىنا كەپىلدىكتەردى قامتاماسىز ەتۋ, سونداي-اق زاڭنامادا قۇقىقتىق ولقىلىقتاردى جويۋ. مۇندا كامەلەتكە تولماعانداردىڭ جىنىستىق تيىسپەۋشىلىگىنە قارسى قىلمىستار ءۇشىن سوتتالعان شەتەلدىكتەرگە ەلىمىزگە كىرۋدى جانە ەلدىڭ ازاماتتىعىن الۋدى شەكتەۋ, ەكسترەميستىك نەمەسە تەرروريستىك ارەكەتتەرگە قاتىستىلىعى بار شەتەلدىكتەردىڭ ەلگە كىرۋىنە تىيىم سالۋ, كوشى-قون سالاسىنداعى زاڭنامانىڭ ساقتالۋىنا مەملەكەتتىك باقىلاۋدى جۇزەگە اسىرۋ ءتارتىبىن ايقىنداۋ ماسەلەلەرى قامتىلعان. ماسەلەن, اۋماقتىق ىشكى ىستەر ورگاندارى جۇزەگە اسىراتىن شەتەلدىك جۇمىس كۇشىن پايدالاناتىن زاڭدى, جەكە تۇلعالاردى تەكسەرۋ ءتارتىبى زاڭنامالىق دەڭگەيدە بەكىتىلمەك.
ەگەر جەكە باسىن كۋالاندىراتىن قۇجاتتاردى جانە قولدانىلۋ مەرزىمى وتكەن باسقا قۇجاتتاردى ۇزارتۋ نەمەسە اۋىستىرۋ مۇمكىندىگى بولماسا, ولاردى توتەنشە جاعدايلاردا پايدالانۋ ماسەلەسى رەتتەلەدى. مۇنداي قۇجاتتار قولدانىلۋ مەرزىمىنە قاراماستان جارامدى دەپ تانىلادى.
قوس ازاماتتىقتى بولعىزباۋ ماقساتىندا قازاقستان ازاماتتىعىن العاننان كەيىن باسقا مەملەكەتتىڭ ازاماتتىعىن راستايتىن قۇجاتتاردى پايدالانعان جاعدايدا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتىعىن جوعالتۋدىڭ جاڭا نەگىزى ەنگىزىلىپ وتىر. ايتا كەتسەك, قولدانىستاعى زاڭنامادا شەت مەملەكەتتىڭ ازاماتتىعىن العانى ءۇشىن عانا قازاقستان ازاماتتىعىن جوعالتۋدى تىركەۋ كوزدەلگەن.
سونىمەن بىرگە زاڭدا ۇكىمەت ايقىنداعان وڭىرلەرگە قونىس اۋدارۋشىلار ءۇشىن اۋىل شارۋاشىلىعى ماقساتىنداعى جەر ۋچاسكەلەرىن الۋعا جاعداي جاساۋعا باعىتتالعان تۇزەتۋلەر ۇسىنىلدى. زاڭعا سايكەس قونىس اۋدارۋشىلارعا ۇكىمەت ايقىنداعان وڭىرلەردە شارۋا نەمەسە فەرمەر قوجالىعىن جۇرگىزۋ ءۇشىن جەر ۋچاسكەلەرى كونكۋرستان تىس تارتىپپەن 5 جىلعا دەيىنگى مەرزىمگە ۋاقىتشا قىسقامەرزىمدى اقىلى جەر پايدالانۋ (جالعا الۋ) قۇقىعىمەن بەرىلەدى.
ەگەر قونىس اۋدارۋشى وسى وڭىرلەردەن تۇراقتى تۇرعىلىقتى جەرىن باستاپقى 5 جىل مەرزىم ىشىندە اۋىستىراتىن بولسا, وندا جەر پايدالانۋ قۇقىعى توقتاتىلادى. سونىمەن بىرگە قونىستانۋ وڭىرلەرىندە 5 جىلدان استام ۋاقىت تۇراتىن قونىس اۋدارۋشىلارعا جاڭا مەرزىمگە ۇزاقمەرزىمدى جەر پايدالانۋ شارتىن جاساۋعا قۇقىق بەرىلەدى.
سونىمەن قاتار ەرىكتى قونىس اۋدارعان ادامدارعا جانە ولاردىڭ وتباسى مۇشەلەرىنە بيۋدجەت قاراجاتى ەسەبىنەن كوشۋگە, تۇرعىن ءۇيدى جالداۋعا جانە كوممۋنالدىق قىزمەتتەردى تولەۋگە, تۇرعىن ءۇيدى ساتىپ الۋعا تولەنەتىن سۋبسيديالاردى بانكتەر مەن باسقا دا قارجى ۇيىمدارى الدىنداعى نەسيەلىك مىندەتتەمەلەرى بويىنشا ءوندىرىپ الۋدان قورعاۋعا باعىتتالعان نورمالار بەكىتىلەدى. اتاپ ايتساق, اتالعان ماتەريالدىق كومەكتى پايدالانۋدا تىيىم سالىنبايدى جانە وزگە دە شەكتەۋلەر قويىلمايدى.
زاڭمەن قانداس مارتەبەسىن جانە قازاقستان ازاماتتىعىن جەڭىلدەتىلگەن تارتىپپەن الۋعا ۇمىتكەرلەردىڭ جەكە باسىن كۋالاندىراتىن نەمەسە ۇلتىن راستايتىن باسقا دا قۇجاتتاردا ءتيىستى جازبا بولماعان جاعدايلاردا, ونى ايقىنداۋ ءراسىمىن جەتىلدىرۋگە باعىتتالعان تۇزەتۋلەر ۇسىنىلدى. اتاپ ايتقاندا, ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنە ۇلتى قازاق ەكەنىن ايقىنداۋ ەرەجەسىن ازىرلەۋ جانە بەكىتۋ جونىندەگى وكىلەتتىگى بەكىتىلەدى. وسى ماسەلە بويىنشا شەشىمدى جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگان ۇلتى قازاق ەكەنى تۋرالى ماسەلەلەردى قاراۋ جونىندەگى كوميسسيا قۇرۋ ارقىلى قابىلدايتىن بولادى.
زاڭدا عىلىمي دارەجەسى بار قانداستارعا قانداس مارتەبەسىن العان ساتتەن باستاپ بەس جىل ىشىندە قونىستاندىرۋ وڭىرىنەن باسقا وڭىرلەرگە مەملەكەتتىك جاردەماقىنى قايتارماي ءوز ەركىمەن كوشۋ قۇقىعى ەنگىزىلىپ وتىر. سونداي-اق قانداستاردى قابىلداۋدىڭ اۋماقتىق كۆوتاسىنا ولاردىڭ جەسىرلەرى مەن ورتاق بالالارىن دا ەنگىزۋ مۇمكىندىگى كوزدەلەدى.
بۇدان باسقا, زاڭمەن قىلمىستىق-اتقارۋ جۇيەسى مەكەمەلەرىندە بەينەباقىلاۋ جۇيەسىن, سول سياقتى ونىڭ كومپونەنتىن قاساقانا جويعانى نەمەسە بۇلدىرگەنى ءۇشىن قىلمىستىق جاۋاپتىلىق ەنگىزىلدى. بۇل زاڭ ۇلتتىق جانە قوعامدىق قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرىن قامتاماسىز ەتۋگە, كوشى-قون سالاسىنداعى مەملەكەتتىك رەتتەۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا, ءتيىمدى كوشى-قون باقىلاۋىن قامتاماسىز ەتۋگە, قونىس اۋدارۋشىلارعا مەملەكەتتىك قولداۋ كورسەتۋگە باعىتتالعان.
سوۆەتبەك مەدەباەۆ,
سەنات دەپۋتاتى
