ايبىن • 17 مامىر, 2024

تالاپتى جاستىڭ تاڭداۋى

240 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

قازىر الدىنا ماقسات قويىپ, تالپىنىپ, تالاپتانعان جاسقا ءبىلىم الۋعا مۇمكىندىك جەتكىلىكتى. كوپتەگەن قاراكوزىمىز ەلىمىزدەن بولەك, الىس-جاقىن شەت مەملەكەتتەردىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىندا دا «ينەمەن قۇدىق قازىپ» ءجۇر. كەلەشەكتىڭ كوكجيەگىن كەڭەيتۋ جولىندا جاستارىمىزدىڭ جان-جاقتى ءبىلىم العانى دۇرىس. مەملەكەتتىڭ دامۋىنا قاجەتتى ءتالىم الىپ, تاجىريبە جيناپ, ۇلتقا پايداسىن تيگىزىپ جۇرگەن ۇلاندارىمىز قازىردىڭ وزىندە از ەمەس.

تالاپتى جاستىڭ تاڭداۋى

شەتەلدەردىڭ ماڭدايالدى وقۋ ورىندارىندا مامان دايارلاۋدان ەلىمىزدىڭ قورعانىس سالاسى دا كەنجە قالعان ەمەس. بىرقاتار مەم­لە­كەتپەن جاسالعان ەكىجاقتى اسكەري ىنتى­ماق­تاستىق باعدارلامالارى اياسىندا كادر دايارلاۋ ماسەلەسى وزەكتى بولىپ قالا بەرەدى.

ەلىمىزدىڭ قارۋلى كۇشتەرىندە سۇرانىسى وتە جوعارى اسكەري مەديتسينا ماماندارىن دايارلاۋ اقتوبە قالاسىنداعى اۋە قورعانىسى كۇشتەرى اسكەري ينستيتۋتىنىڭ بازاسىندا باتىس قازاقستان مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتىمەن بىرلەسە وتىرىپ جۇزەگە اسىرىلادى. ال شەتەلدە وقىتۋ ماسەلەسىنە كەلسەك, اسكەري-دارىگەرلىك ءبىلىم الاتىن جاستار نەگىزىنەن سانكت-پەتەربۋرگتەگى اسكەري-مەديتسينالىق اكادەمياعا وقۋعا جىبەرىلەدى.

بولاشاعىنان ءۇمىت كۇتتىرگەن سونداي جاستارىمىزدىڭ ءبىرى ميراس جاكەن بۇگىندە سانكت-پەتەربۋرگ اسكەري مەديتسينالىق اكادەمياسىنىڭ 4-كۋرسىندا وقىپ ءجۇر. الماتى قالاسىندا اسكەري قىزمەتشىنىڭ وتباسىندا دۇنيەگە كەلگەن ميراستىڭ اسكەري دارىگەر ماماندىعىن تاڭداۋىنا بىردەن-ءبىر سەبەپكەر – اكەسى عابيدەن جاكەن ۇلى. وتباسىندا «ەر جىگىت ەلىنە قورعان بولۋى كەرەك» دەگەندى ءجيى ايتىپ وتىراتىن اكەسى ەڭبەك جولىن اسكەري ءبولىم مەديتسينالىق پۋنكتىنىڭ قاراپايىم دارىگەرىنەن باستاعان ازامات. سەمەي, اياگوز, الماتى گارنيزون­دا­رىندا كوشىپ-قونىپ ءجۇرىپ قىزمەت اتقاردى. بۇگىندە قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ استاناداعى باس اسكەري-كلينيكالىق گوس­پيتالىن باسقارادى. وسىنىڭ ءبارىن كىش­كەن­تاي كۇنىنەن اكەسىنىڭ قاسىندا ءجۇرىپ, كورىپ وسكەن ميراس ءۇشىن اسكەري ومىرگە جاسالعان العاشقى قادام دەۋگە بولاتىن سياقتى.

مەديتسينا قىزمەتىنىڭ پولكوۆنيگى عابيدەن ايداروۆ – الماتى مەملەكەتتىك مەدي­تسينالىق ينستيتۋتىنىڭ تۇلە­گى. سانكت-پەتەربۋرگ اسكەري اكادەمياسىن بەت-جاق حيرۋرگياسى ما­ماندىعى بويىنشا بىتىرگەن. قازاقستان رەس­پۋبليكاسى دەنساۋلىق ساقتاۋ ءىسىنىڭ ۇزدىگى. اكەگە قاراپ وسكەن ۇل ميراس  وتباسىندا ەكىنشى بالا. ول «ارىستان» مامانداندىرىلعان مەكتەبىن تامامداعان. ارنايى مەكتەپتە وقىعان ەكى جىلدا شىدامدى, سابىرلى, ەڭ باستىسى, ۇقىپتى ءارى ءتارتىپتى بولۋعا ۇيرەندى. اسكەري ءومىردىڭ العاشقى باس­پالداعى مۇرتى تەبىندەگەن بوزبالانى شى­نىقتىرىپ, شيراتتى. ەر جىگىتكە ءتان وزىنە دەگەن سەنىمدىلىكتى قالىپتاستىردى.

بيىل جەلتوقسان ايىندا اشىلعانىنا 226 جىل تولاتىن سانكت-پەتەربۋرگ اسكەري اكادەمياسىندا پاتشا زامانىنىڭ وزىندە قازاق زيالىلارى ءبىلىم العان. 1909 جىلى اتالعان وقۋ ورنىن (ول كەزدە يمپەراتورلىق اسكەري مەديتسينا اكادەمياسى) حالەل دوسمۇحامەدوۆ, 1911 جىلى نۇرعالي يپماعامبەتوۆ بىتىرگەن. ميراس تا بۇگىندە ءوزى ءبىلىم الىپ جاتقان وقۋ ورنىندا ۇلتى ءۇشىن قۇربان بولعان اتالارىنىڭ وقىعانىن ءاردايىم ماق­تانىش تۇتادى. ماقتانىش تۇتۋ ءوز الدىنا, سول كىسىلەردىڭ اتىنا كىر كەلتىرمەۋ ءۇشىن دە سابا­عىن جاقسى وقىپ, ۇزدىكتەر قاتارىنان تابىلدى.

اسكەري ورتادا ءتارتىپ تە, تالاپ تا, تاربيە دە بار. ميراس اسكەري ينستيتۋتتا دايارلىعى مىقتى, تاجىريبەسى مول وفيتسەرلەردەن ساباق الىپ ءجۇر. اسكەري دارىگەر ماماندىعىنا وقىپ جاتقان جىگىت بولاشاقتا ەلىمىزدىڭ قارۋلى كۇشتەرىنىڭ ۇزدىك وفيتسەرلەرىنىڭ ءبىرى بول­عى­سى كەلەدى. تالاپتى جاستىڭ بۇل تالپىنىسىن بايقاعان كومانديرلەرى ميراستى توپ ستاروستاسى ەتىپ سايلاعان.

قاشاندا العان ءبىلىمنىڭ تاجىريبەمەن شىڭدالاتىنى بەلگىلى. ميراس تا جىل سايىن ۇلتتىق ۇلاننىڭ اسكەري-دارىگەرلىك مەكە­مە­لە­رىندە تاعىلىمدامادان ءوتىپ تۇرادى. ءوز ءىسىنىڭ شەبەرى, بىلىكتى اسكەري دارىگەر­لەردەن ءتالىم الىپ, تاجىريبەسىن شىڭ­داپ وتىرادى.

– بالا كۇنىمنەن اسكەري مەديتسينا مامانى بولۋدى ارماندادىم. ونىڭ قانشالىقتى قيىن ءارى جاۋاپكەرشىلىگى زور ماماندىق ەكەنىن ەسكەرىپ, ساباقتارىمدى جاقسى وقىدىم. مەكتەپتە وقىپ ءجۇرىپ-اق ءوزىمدى اسكەري دارىگەر رەتىندە تانىدىم, – دەيدى كۋرسانت ميراس جاكەن. – بولاشاقتا بىلىكتى اسكەري دارىگەر بولىپ, ەلىمىزدىڭ مەديتسينا سالاسىن دامىتۋعا ءوز ۇلەسىمدى قوسىپ جاتسام, ارمانىمنىڭ ورىندالعانى.

اق جەلەڭدى جانداردىڭ ادام ومىرىندە قانداي ءرول اتقاراتىنىن ەل باسىنا كۇن تۋعاندا كورىپ ءجۇرمىز. ەڭ باستىسى, ادامدارعا قيىن ساتتە قولۇشىن سوزىپ, اجالىنا اراشاشى بولعانعا نە جەتسىن. جۇرەك قالاۋىمەن قالاعان ارمان ورىندالادى. ءبىز دە ميراستىڭ ءوزى قالاعان ماماندىق يەسى اتانىپ, اكە اماناتىن ورىنداۋىنا تىلەكتەسپىز. 

سوڭعى جاڭالىقتار