يتكە توردەن توسەك سالاتىندار

9 قاڭتار كەشقۇرىم ۇيگە كەلسەم, كتك تەلەارناسىندا ءبىر باع­دارلامادان ءانشى جەڭىس ىس­قاقوۆا قاسىندا ءبىر يتكە قاراپ سويلەپ تۇر. سونداعى ءسوزى «مىنا ءيتتى كۇشىگىنەن اسىراپ العانمىن, وسى ءۇيدىڭ مۇشەسىندەي بولىپ كەتتى, وتاعاسى بولماعان سوڭ, تورگە توسەك سالىپ بەرەمىن, كتك تەلە­ارناسىنىڭ كورەرمەندەرىنىڭ قۇ­لاق­تارىنا التىن سىرعا, كىمنىڭ قانشىق ءيتى بولسا, مەن قۇدا ءتۇسۋ­گە دايىنمىن», دەپ قويادى. بۇل سوزدەردى ەستىگەن مەن ۇيدەن اتىپ شىقتىم. ءبىز الاڭسىز تىنعان ەكەن­بىز دەگەن وي كەلدى. و زامان دا, بۇ زامان قازاق قازاق بولعالى, يتكە توردەن توسەك سالىپ بەرگەندى كورگەنىڭىز بار ما؟! قانشىعى بار ۇيگە قۇدا تۇسەمىن دەگەندى ايتۋ اتام قازاقتىڭ ءۇش ۇيىقتاسا تۇسىنە كىر­مەگەن. يت تابالدىرىقتى اتتاسا «باسىندى» دەپ ءۇيدىڭ ماڭى­نا دا جولاتپاعان. ەڭ جەك كورەتىن ادامدى «ءيتتىڭ بالاسى» دەپ قارعايدى. ومىرىنە تۇڭىلسە «ءيتتىڭ ءومىرى» دەپ نالىعان. قىزىلوردانىڭ قىزىل قۇ­مىندا اسىر سالىپ وسكەن جەڭىس ىسقاققىزىنا نە كورىنگەن. «ەستى­مەگەن ەلدە كوپ» دەمەكشى, مەنىڭ اتا-بابالارىم توقمۇرات, ءشامشى, كەڭەس اكەلەرىم مىناداي ءسوزدى ەستىمەي بۇ دۇنيەمەن قوش­تاسىپ ەدى, قانداي باقىتتى جاندار دەسەڭشى. بۇل نە سوندا؟ از­عىن­دىقتىڭ شەگىنە جەتكەن باتىس­قا ەلىكتەۋ مە؟ تۇك كورمەگەن كور­گەنسىزدىكتىڭ نىشانى ما؟ تۇسىنە الار ەمەسپىن. وسىدان التى جىل بۇرىن تاعى ءبىر قىزىلوردانىڭ قازالى اۋ­دانىنىڭ قىزى ءانشى ءمادينا سادۋاقاسوۆا تەلەارنادان اپپاق كۇشىكتى قۇشاقتاپ الىپ: سۇيگەن جۇرەك, ومىردەگى تىلەك, كۇندىز-ءتۇنى سوعادى, ساعان باقىت تىلەپ... دەپ سىڭسىعانىن كوكىرەك كوزى اشىق كورەرمەندەر ءالى ۇمىتا قويعان جوق. ايتەۋىر كليپ بىتەيىن دەگەندە بارىپ ءبىر ەركەك شىعادى-اۋ. باتىستىڭ باق-تارىن كورىپ العان ورىس باق-تارى كوشەدەگى قاڭعىرىپ جۇرگەن يتتەردى ۇيلەرىنە اكەلىپ, باعىپ-قاعاتىنداردى سۋ­رەتى­مەن شىعارىپ, دارىپتەپ جا­تىر. وسى قايىرىمدى جاندار جاي-كۇيسىز جۇرگەن قاڭعىباس ادام­داردىڭ اۋزىنا ءبىر تامشى سۋ مەن ءبىر ءۇزىم نان بەرمەيدى. عالامتوردا لوندوننىڭ تاس كوشەلەرىندە يتتەرىن جەتەكتەپ جۇرگەن اعىلشىندار گۇلزار باقتارىن كورسەتىپ, وركەنيەتتىڭ بەسىگى دەپ اۋزىنىڭ سۋى قۇرىپ ماقتانادى. ەكى ادامنىڭ باسى قوسىلسا, يتتەرىن قالاي شومىل­دىرعانىن, قانداي تاماق بەرە­تىنىن, ءيتتىڭ «قىلىقتارىن» اڭگى­مەلەپ ەزىپ وتىرعانى. ازىق-ت ۇلىك دۇكەندەرىندە بالالاردىڭ تاماعىنان يتتەردىڭ تاماعى كوپ ساتىلادى. بەتىن اۋلاق قىلسىن, تالاي ءۇيدىڭ ىشىنەن بالالاردىڭ باقىتتى كۇلكىسى ەستىلمەيدى, ۇرگەن ءيتتىڭ, مياۋلاعان مىسىقتىڭ ءۇنىن ەستي­سىڭ. وسىنى كورىپ العان ءبىزدىڭ ەلىكتەگىش قانداستار ۇقساعىسى كەلىپ تىراشتانادى. پايعامبارىمىزدىڭ ءبىر حاديسىندە «ءيتى بار ۇيگە پەرىشتە كىرمەيتىندىگى» ايتىلعان. بۇگىندە يت اسىراپ اقشاعا توبەلەستىرەدى, بۇل دا حارام بولعان قۇمار ويىن تۇرىنە جاتادى. سول سياقتى ءيتتى ساتۋ جانە ساتىپ الۋ, ونىڭ اق­شا­سىن پايدالانۋ دا شاريعاتتا قۇپتالمايدى. يت كوزىنە كورىنگەن نارسەنى جەي بەرەدى. يت تەرىسىنەن ەمەس, تىلىنەن تەرلەيدى ءارى سول تىلىنەن ۋلى ميكروبتار تاراتادى. ارينە, ءبىز بۇلاي دەگەندە قازاقتا ءيتتىڭ جەتى قازىنانىڭ ءبىرى دەپ اتالاتىنىن بىلمەي وتىرعان جوقپىز. ءۇي كۇزەتۋگە, مال قورۋعا, اڭعا سالۋعا ۇيرەتىلگەن ءيتتىڭ ءجونى ءبىر بولەك, ارينە. سونىڭ وزىندە دە ءار نارسەنىڭ جولى, ءجونى بار ەمەس پە؟ جۇرت جاقسى كورەتىن, تالاي جاستار ەلىكتەيتىن تالانتتى انشىلەرىمىز يتىنە تورگە توسەك سالىپ بەرىپ جاتسا قالاي بولعانى سوندا؟.. جۇمامۇرات ءشامشى, جۋرناليست.