مەكتەپ • 09 مامىر, 2024

ەلوردالىق مەكتەپ باتىر ەسىمىن يەلەندى

183 رەت
كورسەتىلدى
6 مين
وقۋ ءۇشىن

وتان قورعاۋشى كۇنى مەن جەڭىس مەرەكەسىنە وراي استاناداعى №44 ورتا مەكتەپكە حالىق قاھارمانى راقىمجان قوشقارباەۆ ەسىمىن بەرۋىنە وراي, سالتاناتى ءىس-شارا ءوتىپ, ەسكەرتكىش تاقتا ورناتىلدى. سونىمەن قاتار وسىندا باتىردىڭ اتىنداعى العاشقى اسكەري پاتريوتتىق كابي­­نەت اشىلدى.

ەلوردالىق مەكتەپ باتىر ەسىمىن يەلەندى

كۇللى الەم كوز تىككەن ادامزات تاري­حىن­داعى الاپات سوعىستىڭ نۇكتەسىن قويعان قازاقتىڭ باتىر ۇلى راقىمجان قوشقارباەۆ ەدى. ونىڭ ەرلىگى تۋرالى العاش جازۋشى كاكىم­جان قازىباەۆ جازدى. رەيحستاگتا جەڭىس تۋىن جەلبىرەتكەن راقىمجان قوشقارباەۆقا باۋىرجان مومىش ۇلىنىڭ ۇيىتقى بولۋىمەن كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتاعىن بەرۋ تۋرالى ۇسىنىس ورتالىق كوميتەتكە, ماسكەۋگە دەيىن سۇراۋ سالىنادى. كەيبىر دەرەكتەرگە قاراعاندا, 1945 جىلعى 5 مامىردا راقىمجان قوشقارباەۆقا كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتاعىن بەرۋ تۋرالى ۇسىنىس قوز­­عال­عانىمەن, وعان ماسكەۋ ىقىلاس بىل­دىر­مەدى. زەرتتەۋشىلەردىڭ ايتۋىنشا, ونىڭ ءبىر سەبەبىن راقىمجاننىڭ اكەسى قوش­قاربايدىڭ 1937 جىلى قۋعىنعا ۇشى­راپ, «حالىق جاۋى» اتانۋىمەن بايلا­نىستىرادى. ءسويتىپ, بۇل ىسكە قازاق كسر جوعارعى كەڭەسى پرەزيديۋمىنىڭ توراعاسى جۇمابەك تاشەنوۆ ارالاسىپ, راقىمجاننىڭ كەزىندە باتىرلىققا ۇسىنىلعان مۇراعات قۇجاتتارىن كوتەر­تىپ, مارشال ي.كونەۆقا جەتكىزەدى. بىراق ونىڭ سوڭى داۋعا ۇلاسىپ, تورەلىك ايتادى دەگەن ك.ۆوروشيلوۆ تاباندىلىق كورسەتە الماعان. وسىلايشا, باتىر باۋكەڭنىڭ مۇرىندىق بولۋىمەن, كاكىم­جان قازىباەۆتىڭ ارالاسۋىمەن باستالعان «ماي­دانعا» سول كەزدەگى ەلىمىزدىڭ باسشىسى د.قوناەۆتان باستاپ باسقا دا قايراتكەرلەر مەن قالامگەرلەر ءۇن قوسادى. جامپوز جۋرناليست جانبولات اۋپباەۆ ۇزدىكسىز ماقا­لالار جاريالاپ, قامال العان قاھار­­­­ماننىڭ ەرلىگىن قايتا جاڭعىرتىپ وتىر­دى. اقىرىندا ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العان­نان كەيىن بارىپ, 1999 جىلى 7 مامىردا راقىمجان قوشقارباەۆقا «حالىق قاھارمانى» اتاعى بەرىلدى.

– سودان بەرى راقىمجان قوشقار­باەۆ­تىڭ اتى قايتا جاڭعىرىپ, حالقىمىزدىڭ ماقتانىشىنا اينالدى. ەلىمىزدە با­تىردىڭ ەسىمى ەرەكشە اتالىپ كەلەدى. سونىڭ ءبىر كۋاسى – مەكتەبىمىزگە باتىر ەسىمىنىڭ بەرىلۋى. بۇل – مەكتەپ ءۇشىن ۇلكەن مەرەكە. ءبىلىم ورداسىنا باتىردىڭ ەسىمىمەن اتالعانىن ماقتان تۇتامىز. مەكتەبىمىزدىڭ بۇگىنگى ميسسياسى – ۇلتتىق قۇندىلىقتار نەگىزىندە وقۋشىلارعا پاتريوتتىق تاربيە بەرۋ, – دەدى مەكتەپ ديرەكتورى ءلاززات مۇحانبەتقىزى.

جيىنعا قورعانىس مينيسترلىگى تاربيە جانە يدەولوگيالىق جۇمىس دەپارتامەنتىنىڭ باستىعى تىلەۋحان باسقوجاەۆ, الماتى اۋدانى اكىمىنىڭ ورىنباسارى نۇرمات ءابدرايموۆ, الماتى اۋدانى ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ توراعاسى مارات مۇستافين, استانا قالالىق ارداگەرلەر كەڭەسى مەن قوعامدىق كەڭەسىنىڭ توراعاسى سانسىزباي ەسىلوۆ, «نامىس-ارداگەر» قوعامدىق قورىنىڭ توراعاسى تولەگەن تورەگەلدين, ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ مۇشەلەرى بولات تەمىرباەۆ, كەنداي احمەتوۆ, ورتالىق ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ومىرزاق وزعانباي ۇلى, مەكتەپ قامقورشىلىق كەڭەسىنىڭ ءتورايىمى مايرا الىمحانقىزى, اۋعان سوعىسى ارداگەرلەرى جانە جەرگىلىكتى جاۋىنگەرلەر وداعى كەڭەسى توراعاسىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى سەرىك وسپانوۆ, اۋعان سوعىسى ارداگەرلەرى جانە جەرگىلىكتى جا­ۋىنگەرلەر وداعى كەڭەسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى قانات وماروۆ قاتىستى.

سالتاناتتى جيىندا كوك تۋ كوككە كوتەرىلىپ, اسكەرلەر مەن مەكتەپ وقۋشى­لارى اۋەلەتە ءانۇراندى شىرقادى. يگى ءىستىڭ بەتاشار ءسوزىن سويلەگەن قورعانىس مينيسترلىگى تاربيە جانە يدەولوگيالىق جۇمىستار دەپارتامەنتىنىڭ باستىعى, پولكوۆنيك تىلەۋحان باسقوجاەۆ بيىل كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى, حالىق قاھارمانى ساعادات نۇرماعامبەتوۆ پەن رەيحستاگقا تۋ تىككەن باتىر, حالىق قاھارمانى راقىمجان قوشقارباەۆتىڭ 100 جىلدىعى ەكەنىن جەتكىزدى.

– ءىس-شارانىڭ ءبارى ۇكىمەت بەكىتكەن كەشەندى جوسپار شەڭبەرىندە وتكىزىلەدى. ونىڭ ءبارى وتان قورعاۋشىلاردىڭ بۇگىنگى جانە بولاشاق ۇرپاعى ءۇشىن ۇلگى بولىپ سانالاتىن قازاقتىڭ باتىر ۇلىنىڭ ەسىمىن ماڭگىلىككە قالدىرۋعا ارنالعان. داڭقتى باتىردىڭ ەسىمىن الۋ قۇرمەتتى ءارى جاۋاپكەرشىلىگى جوعارى, – دەدى ول.

كەلەشەك ۇرپاقتى پاتريوتتىق رۋحتا تاربيەلەپ, وتانعا دەگەن سۇيىسپەنشىلىكتى, ەرلىك پەن ورلىك قاسيەتتى سىڭىرۋدە مەكتەپتىڭ باتىر ەسىمىمەن اتالۋىنىڭ ماڭىزى زور. وسى ورايدا №44 ورتا مەكتەبىنىڭ مۇعالىمى, اۋعان سوعىسىنىڭ ارداگەرى باقىتبەك تەرسەباەۆتىڭ مەكتەپكە راقىمجان قوشقار­­باەۆتىڭ ەسىمىنىڭ بەرىلۋىنە زور ۇلەس قوسىپتى. ول باتىر تۋرالى تاريحي ەستەلىكتەر مەن مۇرالاردى جيناقتاپ, باتىرعا ارنالعان كابينەتتىڭ اشىلۋىنا ەڭبەك سىڭىرگەن كورىنەدى.

– مەكتەبىمىزگە راقىمجان قوش­قار­­باەۆتىڭ ەسىمىنىڭ بەرىلگەنىنە قات­تى قۋان­دىق. حالقىمىزدىڭ ەل قور­عاعان ەر­لەرى مەن باتىر ۇلدارىنىڭ قاھار­مان­دىعى بالا­لا­رىمىزعا, ۇرپاعىمىزعا مۇرا بولىپ, ماڭگى جاساي بەرسىن. وسكەلەڭ ۇر­پاق­تىڭ بو­يىندا بەلسەندى ازاماتتىق ۇستا­نىمدى قا­لىپتاستىرۋ, وتانسۇيگىشتىك رۋ­حىندا تار­بيەلەۋ ماقساتىندا مەكتە­بى­مىز­دىڭ وقۋ­شى­لارى قالالىق, مەكتەپىشىلىك ساپ­تىق جات­تىعۋلار مەن ءان باي­قاۋ­لارىنا قا­تى­سىپ, جۇلدەلى ورىندارعا يە بولدى, – دەدى ب.تەرسەباەۆ.

ال استانا قالاسى ءبىلىم نىساندارىنىڭ تىنىس-تىرشىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ جانە اباتتاندىرۋ ءبولىمىنىڭ باسشىسى ءمادينا سۇلەيمەنوۆا جينالعان كوپشىلىكتى مەرەكەمەن قۇتتىقتاپ, راقىمجان قوش­قارباەۆتىڭ ءومىرى مەن ەرلىگى تۋرالى ايتىپ بەردى. مەرەكەلىك ءىس-شارادا اق تى­لەكتەر اقتا­رىلىپ, قۇتتىقتاۋلار تولاستاعان جوق. ال با­تىر­دىڭ تۋىستارى دا يگى ىسكە العىس ءبىلدىردى.

– مەن – راقىمجان اعاتايىمنىڭ نەمەرە قارىنداسىمىن. ول كىسىنىڭ قارىنداسى قولىمدا تۇرادى. بۇگىنگى ءوتىپ جاتقان ءىس-شاراعا وتە قۋانىشتىمىن. №44 مەكتەپ اعامنىڭ اتىنا بەرىلىپ جاتىر. جاس ۇرپاق ەشقاشان سوعىس كورمەسىن! – دەدى مارجان نۇرماعانبەتوۆا.

ءبىرى ءبىلىپ, ءبىرى بىلمەس, باتىردىڭ تەگى مۋسين بولعان ەكەن. بىراق ونىڭ اتاسىنا «حالىق جاۋى» جالاسى جابىلعان سوڭ, اۋلەت بولىپ تەگىن وزگەرتۋگە ءماجبۇر بولعان. راقىمجان قوشقارباەۆ تۋرالى وسىنداي از-كەم ەستەلىكتەردى جيىندا تۋىستارى ايتىپ بەردى. ءىس-شارا سوڭىندا قۇرمەت قاراۋىل روتاسى قارۋ-جاراقپەن دەفيلە كورسەتسە, وقۋشىلار «باتىردىڭ ەرلىگى – ەل ەسىندە» اتتى راقىمجان قوشقارباەۆتىڭ ومىرىنەن كورىنىستەر قويدى.

سوڭعى جاڭالىقتار