فوتو: تجم ءباسپاسوز قىزمەتى
جالپى, ەلىمىزدە ستۋدەنتتىك قۇرىلىس جاساقتارىنا ەلۋ جىل تولعانى تۋرالى ماسەلەنى وتكەن جىلى قوزعاپ ەدىك. ءبىزدىڭ دە سونداي ستۋدەنتتىك قۇرىلىس وتريادتارىنا قاتىسقانىمىزعا بيىل ەلۋ جىل تولىپتى. وسىنداي قىسىلتاياڭ ساتتەردە باياعى كەيبىر ۇلگى الارلىق تۇستاردى نەگە ءتيىمدى پايدالانباسقا؟
ەلىمىزدە سۋ تاسقىنىنان زارداپ شەككەندەر ءۇشىن بيىل جازدا مىڭداعان ءۇي-جاي, قورا-قوپسى سالۋ كەرەك. سونداي-اق جەدەلدەتىپ كانالدار قازۋ, سۋ قويمالارىن تۇرعىزۋ دا قاجەت. مالىمەتتەرگە جۇگىنسەك, بيىل ەلىمىزدە 57 سۋ قويماسى سالىنۋعا ءتيىس ەكەن. سول ءۇشىن دە جۇمىس كۇشى قاجەت شىعار. دەمەك قوسالقى جۇمىستارعا تارتۋ ءۇشىن بولسا دا ستۋدەنتتىك قۇرىلىس جاساقتارىن ۇيىمداستىرىپ, سۋ شايعان ءاربىر وبلىس, اۋدان, اۋىلدارعا دەيىن جاستاردى جۇمىلدىرۋ كەرەك. ال جازدا قىزدار جەمىس-كوكونىس جيناپ, اسحانالاردا جۇمىس ىستەپ قولعابىس كورسەتسە, نەسى بار.
كانالدار قازۋ ارقىلى سۋ قويمالارىن تولتىرىپ, ارتىق سۋدى ارال, كاسپي, بالقاش كولدەرىنە باعىتتاسا, ىلە مەن سىرداريا, تەڭىز-كولدەر دە قارىق بولار ەدى. وسىنداي كانالدار قازۋ ءادىسىن جەدەلدەتىپ قولعا الىپ جاتقان كورشى رەسەيدىڭ دە تاجىريبەسى بىزدە دە ماڭىزدى. بۇل سالاعا دا جاستاردىڭ كومەگى قاجەت.
تاريحقا كوز جۇگىرتسەك, الپىسىنشى, جەتپىسىنشى جىلدارى ەلىمىزدە العاشقى ستۋدەنتتىك قۇرىلىس جاساقتارى شىعا باستاپتى. قازۇۋ-دە ءبىرىنشى جاساق 1963 جىلى قۇرىلسا كەرەك. 1970 جىلى قازاقستاندا العاشقى «اەليتا» كىزدار قۇرىلىس جاساقتارى جۇمىس ىستەپتى. كەيىن ەل تىزگىنىن قولىنا الىپ, بەلگىلى قوعام قايراتكەرلەرىنە اينالعان تۇلعالار كەزىندە ستۋدەنتتىك قۇرىلىس جاساقتارىنىڭ بەلدى مۇشەلەرى بولعان. ءبىز دە وسىدان ەلۋ جىل بۇرىن ستۋدەنتتىك قۇرىلىس جاساقتارىنىڭ قۇرامىندا بولىپ, قازۇۋ-ءدىڭ جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىنىڭ ءبىر توپ ستۋدەنتى كەگەن اۋدانىنداعى قارقارالى ەلدى مەكەنىنە ەكى ايعا بارىپ, شارۋاشىلىقتاردا بىرنەشە ءۇي, مال قورالارىن سالدىق. ۇستىمىزدە ارنايى فورمامىز بار ەدى. سونى, اسىرەسە جاز ايلارىندا الماتى كوشەلەرىندە كيىپ جۇرەتىنبىز. كومانديرىمىز قازىرگى قوعام قايراتكەرى, تانىمال جۋرناليست سەيىتقازى ماتاەۆ بولدى. قۇرىلىس اياقتالعاننان كەيىن قوماقتى قاراجات تاۋىپ, كوڭىلدى قايتقانىمىز ەستە.
ستۋدەنت-جاستاردىڭ سول جىلدارداعى ءومىرىنىڭ بارلىعى قىزىقتى ءارى كوڭىلدى وتكەنىن ەسكەرسەك, قۇرىلىس جاساقتارىنىڭ ماڭىزى زور ەدى. وتىز, قىرىق جىل بۇرىن ستۋدەنتتىك ءومىردى قۇرىلىس جاساعىنسىز كوزگە ەلەستەتۋ مۇمكىن ەمەس بولاتىن. بۇل – جاستاردىڭ مىنەزى قالىپتاساتىن ءارى شىنىعاتىن ەڭبەك مايدانى.
ءالى ەسىمدە, ەكىنشى كۋرس ستۋدەنتى بولعان تۇستا جاز ايلارىندا بوسقا جۇرمەي, سول كەزدەگى قازپي-دە وقيتىن جولداستارىممەن بىرلەسىپ, ستۋدەنتتەردىڭ جولسەرىكتەر جاساعىنا قوسىلىپ, پويىزدا ءۇش ايعا جۋىق جولسەرىك بولعانىمىز بار. ەكى مارتە ماسكەۋ باعىتىنداعى, كەيىن پەتروپاۆل, قوستاناي, ءنوۆوسىبىر باعىتتارىندا جولسەرىك بولۋدىڭ ءساتى ءتۇستى. ونىڭ دا ءوز قىزىقتارى مەن قيىندىقتارى بولدى. سول جىلدارى پويىزدا ورىن تاپشى بولعاندىقتان, بيلەتسىز جۇرەتىندەردى مىنگىزىپ الۋ سەكىلدى جاعدايلار ءجيى كەزدەسەتىن. اسىرەسە وزبەكستاننان كەلەتىن, جەمىس, كوكونىستەرىن تەرىسكەي وڭىرلەرگە, سىبىرگە اپارىپ ساۋدالايتىندار اۋىر جۇگىمەن پويىزعا كوپ مىنەتىن. تەكسەرۋشىلەر دە كوپ بولدى. ۆاگونداردى تازا ۇستاۋ, جولاۋشىلارعا قىزمەت كورسەتۋ, شايى مەن توسەنىشتەرىن بەرۋ سەكىلدى جۇمىستاردى اتقاراتىنبىز.
وتكەنگە ءبىر ءسات كوز جۇگىرتسەك, جەتپىسىنشى جىلدارى قازاقستاننان بولگاريادا, پولشادا, گەرمانيادا, ماجارستاندا جۇمىس ىستەگەن العاشقى ينتەرناتسيونالدىق ستۋدەنتتەر قۇرىلىس جاساعى قۇرىلىپتى. سقج ساربازدارىنىڭ قازۇۋ قالاشىعىن تۇرعىزۋداعى ۇلەسى كوپ. وعان ءوزىمىزدىڭ دە قوسقان ۇلەسىمىز بار. قازۇۋ قالاشىعىنىڭ ەڭ العاشقى تۇرعىنى بولىپ, ەكى ايداي جارىقسىز, سۋسىز جاتاقحانا تۇرعىنى رەتىندە كۇزەتشى بولدىق. كەلەسى جىلى جازدا قازگۋگراد اۆتوتۇراعىنىڭ ۇستىنە بەتون قۇيۋ جۇمىسىن اتقاردىق.
ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ستۋدەنتتىك قۇرىلىس جاساقتارىنىڭ ساربازدارى قازاقستاننىڭ قالالارى مەن اۋىلدارىنىڭ, استىق جيناۋ ناۋقانىندا ەلەۆاتور مەن فەرمالاردىڭ, سونداي-اق اۆتوموبيل جولدارى مەن تەمىرجولداردى, وندىرىستىك, مادەني نىسانداردىڭ قۇرىلىسىن سالۋعا كومەكتەسىپ, رەسەيگە, ۋكرايناعا, مولداۆياعا, بەلورۋسسياعا, قىرعىزستانعا جانە وزبەكستانعا شىققانى ەستە.
قازىر دە وقۋ ورىندارىندا سونداي وتريادتار مەن جاستاردىڭ جۇمىسشى توپتارىن ۇيىمداستىرۋعا ابدەن بولادى. وتكەن تاجىريبەدەن ساباق الىپ, قۇرىلىس جاساقتارىن قۇرۋ ءار تۇستا بايقالادى. مىسالى, «جاسىل ەل» باعدارلاماسى بۇگىنگى زامان تالابىنا ابدەن لايىق. ايماقتى كوگالداندىرۋ جانە قۇرىلىس جۇمىستارىنا جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ 16 مىڭنان اسا ستۋدەنتى جۇمىلدىرىلادى. ال بۇگىندە اسا وزەكتى بولىپ تۇرعان, كوكتەمگى سۋ تاسقىنىنان زارداپ شەككەن جۇزدەگەن ەلدى مەكەندەرگە, اۋىلدارعا مىڭداعان ءۇي تۇرعىزۋ, قورا-جاي سالۋ – كەزەك كۇتتىرمەيتىن شارا. دەمەك ءاربىر جوعارى جانە ارناۋلى وقۋ ورىندارىندا ستۋدەنتتەردىڭ قۇرىلىس توپتارىنىڭ جۇمىسىن ۇيىمداستىرۋ ءۇشىن رەسپۋبليكالىق شتاب جاساقتاۋ قاجەت. سونداي-اق مەملەكەتتىك جانە جەكەمەنشىك جوعارى وقۋ ورىندارىندا قۇرىلىس جاساقتارىن قۇرۋ جانە سونداي توپتارعا قاتىسۋعا نيەتتى ەرىكتىلەر قازىردەن-اق از ەمەس.
الىمساقتان ادامزاتتىڭ بۇگىنگە دەيىنگى جەتىستىگىنىڭ بارلىعى قاجىرلى ەڭبەكپەن كەلگەنىن ەسكەرسەك, وسكەلەڭ ۇرپاقتى ەڭبەكقورلىققا باۋلۋدىڭ, جۇمىسقا دەگەن قۇشتارلىقتارىن ارتتىرۋدىڭ ماڭىزى زور. سوندىقتان ءدال قازىرگى الماعايىپ كەزەڭدە قولۇشىن سوزىپ, ەلدىڭ ابىرويىن بيىككە سامعاتاتىن, جۇمىسقا بەيىم تۇراتىن ۇرپاق تاربيەلەۋ – ەلىمىزدىڭ باستى مىندەتى.
ساياسات بەيىسباي,
فيلوسوفيا, ساياساتتانۋ جانە ءدىنتانۋ ينستيتۋتىنىڭ باس ساراپشىسى
