قوعام • 23 ءساۋىر, 2024

ەلدىك قاسيەت – بىرىكتىرۋشى فاكتور

110 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

«ت.شەۆچەنكو اتىنداعى ۋكراين مادەنيەتىنىڭ پاۆلودار سەرىكتەستىگى» وبلىستىق قوعامدىق بىرلەستىگى ەلىمىزدەگى قوعامدىق ينستيتۋتتى دامىتۋعا سۇبەلى ۇلەس قوسىپ كەلە جاتقان ۇيىمنىڭ ءبىرى. بىرلەستىك جەتەكشىسى, قۇرمەتتى اقساقال اناتولي نەۋمىۆاكو مەن ونىڭ اۋلەتى ءۇشىن قازاقستان قۇتتى مەكەنگە اينالعان.

ەلدىك قاسيەت – بىرىكتىرۋشى فاكتور

اناتولي ۆاسيلەۆيچتىڭ بىر­لەستىك تىزگىنىن ۇستاعانىنا ءبىر جىل­داي عانا ۋاقىت بولدى. دەي­تۇرعانمەن ول ۇيىمنىڭ جۇمىسىنا 28 جىلدان بەرى بەلسەندى ارالاسىپ, ورتالىق حورىندا ءان سالىپ كەلەدى. اسسامبلەيانىڭ, بىرلەستىكتىڭ قىر-سىرىن بەس ساۋساعىنداي جاقسى بىلەتىندىكتەن, جەرگىلىكتى ۋكرايندەر ونى بىردەن قولداپ, سايلاعان. ارىپتەستەرى انشىلىك ونەرىن جاقسى باعالايدى. 1996 جىلدان باستاپ قوعامدىق بىر­لەستىكتىڭ مادەني ومىرىنە بەلسەنە ارالاسىپ, ءتۇرلى مادە­ني كەشتەر, ارنايى فەستي­ۆالدارعا قاتىسادى. اناتولي نەۋمىۆاكو 150-گە جۋىق ۋك­راين اندەرىن حورمەن دە, جە­كە ءوزى دە ورىندايدى. حور مۇ­شە­لەرى ۋكراين اندەرىنەن بو­لەك, ابايدىڭ, باسقا دا قازاق ساز­گەرلەرىنىڭ اندەرىن بىلەدى ەكەن.

– بىزدە ۇلتتىق جاڭعىرۋ مەكتەبى بار, ونداعى ەكى سىنىپتا بالالارعا ۋكراين حالقىنىڭ ءتىلى ۇيرەتىلىپ, مادەنيەتى تانىستىرىلادى. ەكىنشى جاعىنان ول جەردە قولونەرمەن, ۇلتتىق بۇيىمداردى ازىرلەۋمەن دە اينالىسۋعا مۇمكىندىك بار. «قوعامدىق كەلىسىم» مەكەمەسىنىڭ قولداۋىمەن ادەمى كيىمدەر, كوس­تيۋمدەر تىگىلىپ, مەرەكەلىك ءىس-شارالارعا ۇزبەي قاتىسامىز. جاس­تار ورتالىعى نەگىزىنەن كونتسەرت­تىك باعدارلامالارعا ءجيى بارادى. بۇعان قوسا انالار كەڭەسى, اقساقالدار كەڭەسى جۇمىس ىستەپ تۇر. ونداعى مۇ­شەلەرىمىز ۇزاق ۋاقىتتان بەرى جەرگىلىكتى اسسامبلەيامەن, دوس­تىق ۇيىمەن تىعىز بايلا­نىستا. مەكتەپتەرگە ءجيى شى­عىپ, حالقىمىزدىڭ تاري­حى, مادە­نيەتى, تۇرمىس-تىرشى­لىگى, سالت-ءداستۇرى, ادەت-عۇر­پى تۋرالى جاس ۇرپاققا ءدارىس وقيمىز. وسىنىڭ بارلى­عى ەلىمىزدەگى حالىقتار ەركىندى­گى­نىڭ, اۋىزبىرشىلىك پەن ىن­تى­ما­عىمىزدىڭ قايماعى بۇزىل­ماۋى­نىڭ ايعاعى, – دەيدى اقساقال.

قازىرگى ۋاقىتتا بىرلەستىكتىڭ ەكىباستۇز قالاسىندا, بىرنەشە اۋدان, اۋىلدا فيليالدارى بار. مەرەكەلەردە وبلىستىق ۇيىم ولارعا, ال جەرگىلىكتى ونەر ۇجىمدا­رى مۇندا قوناققا كەلىپ, كونتسەرت قويادى.

اناتولي ۆاسيلەۆيچ ەلى­مىزدىڭ جاستارى جاڭاشىل ءارى بىلىم­قۇمار ەكەنىنە توقتالدى. اي­تۋىنشا, كەڭەس داۋىرىندەگى جاس­تاردىڭ قۇندىلىعى, ءومىر سالت­تارى مۇلدە بولەك ەدى. جاس ازامات­­تار ۇلتتار مەن حالىقتار ارا­­سىن­داعى دوستىقتىڭ نىعايۋى بەي­بىت­شىلىككە نەگىز بولاتىنىن جاقسى تۇسىنەدى. سوندىقتان وسى قۇندىلىقتى جوعارى باعا­لايتىن­دارى بايقالادى. بىر­لەس­تىكتىڭ جاستار قاناتى اقسا­قالدارعا ۇلكەن قولعانات بولىپ وتىر. ءتۇرلى ءىس-شارالار­دى بىرلەسىپ اتقارىپ, قايىرىم­دىلىق شارالارىنا ەلدىڭ الدى بولىپ جۇگىرەدى. جۋىقتا وبلىس ورتالىعىنداعى «سامال» وڭالتۋ ورتالىعىنا بارىپ, ەمدەلۋشىلەرگە سىي-سياپات جاسادى. بۇعان قوسا ۋكراينادان قونىس اۋدارىپ كەلگەن ازاماتتارعا, ەلدەگى تابي­عي اپاتتاردان زارداپ شەككەندەرگە كومەك كورسەتۋدە ەرەسەك­تەر­­مەن بىرگە تىزە قوسىپ ۇلەس قوسىپ ءجۇر. جاستاردىڭ مۇن­داي يگى ىستەرگە جۇمىلۋىنا ۇلت­تىق جاڭعىرۋ مەكتەبىنىڭ ۇستازى تاتيانا گولوۆچۋك, اتا-انا تاتيانا ساەنكو, تاعى باسقا بەلسەندى جاندار سەبەپكەر.

ا.نەۋمىۆاكونىڭ نەگىزگى ماماندىعى – ورىس ءتىلى ءپانىنىڭ مۇعالىمى. 48 جىل ۇستازدىق ەتىپ, مەكتەپ ديرەكتورى لاۋازىمىن دا ابىرويلى اتقارعان. ونىڭ اتاسى مەن اجەسى سوناۋ ءحVىىى عاسىردىڭ سوڭىندا قازاق جەرىنە كوشىپ كەلىپ, قازىرگى ەرتىس اۋدانى اۋماعىنا تابان تىرەگەن. سول ۋاقىتتان بەرى اۋلەت مۇشەلەرى قازاق جەرىندەگى ۇلت-ازاتتىق كوتەرىلىستى, توڭكەرىستى, اشتىق الاپاتى مەن ستاليندىك قۋعىن-سۇرگىندى, ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس ۋاقىتىنداعى قيىندىقتاردى قازاقتارمەن بىرگە باستان وتكەردى. اقساقال جۇبايى ۆالەنتينا نيكولاەۆنا ەكەۋى ەكى ۇل, ءبىر قىز تاربيەلەپ ءوسىرىپ, بۇگىندە نەمەرەلەرىنىڭ قىزىعىنا كەنەلىپ وتىر. ۋكراينانى تاريحي وتانى ساناعانىمەن, ۇرپاعى قازاقستاندى مەكەندەپ قالۋىن تىلەيدى.

«قازاق حالقىنىڭ مەيىرىمى مەن جومارتتىعى, بەيبىتسۇيگىش قاسيەتىنىڭ ارقاسىندا ەلىمىزدەگى بىرلىك پەن ىنتىماققا سىزات تۇسپەيتىنى انىق. ال اسسامبلەيا سياقتى قوعامدىق ينستيتۋت ءوزىنىڭ قاجەتتىلىگىن الدەقاشان دالەلدەپ قويعان. ەڭ باستىسى, مۇندا ءتۇرلى ۇلتتار مادەنيەتىنىڭ توعىسى بار. مۇنداي جەردە حالىقتاردىڭ ءبىر-بىرىنە دەگەن سۇيىسپەنشىلىگى مەن قۇرمەتى ارتا تۇسەدى. ماسەلەن, ءبىزدىڭ بىرلەستىك وزگە ۇلت ورتالىقتارىمەن ۇنەمى بايلانىستا. ءتۇرلى سالتاناتتى ءىس-شارالاردا, مەرەكەلىك كونتسەرتتەردە بىرلەسىپ ونەر كورسەتەمىز. الداعى ۋاقىتتا بۇل باعىتتاعى جۇمىستارىمىز جالعاسا بەرەدى, سەبەبى بۇل ءبىزدى بىرىكتىرەدى», دەيدى ابىرويلى اقساقال.

 

پاۆلودار وبلىسى 

سوڭعى جاڭالىقتار