شارۋانىڭ ايتقانىنا قۇلاق ءتۇردى
كوكتەمنىڭ ءار كۇنىن ءتيىمدى پايدالانۋعا بەل شەشە كىرىسكەن شارۋالاردىڭ تىنىس-تىرشىلىگىمەن تانىسۋدى ماقسات ەتكەن الماتى وبلىسىنىڭ اكىمى مارات سۇلتانعازيەۆ كەتپەن اۋىلدىق وكرۋگىنە كەلىپ, شارۋاشىلىق يەگەرلەردىڭ جاي-كۇيىمەن تانىستى. تولعاندىرىپ جۇرگەن تۇيتكىلدى ماسەلەلەرىن تىڭدادى.
كوكتەمگى دالا جۇمىستارى باستالعالى بەرى اۋداندا 163 گەكتار كۇزدىك بيدايدىڭ 44 گەكتارى, 10 365 گەكتار كوپ جىلدىق ءشوپتىڭ 1 503 گەكتار جەرىنە ىلعال جابۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلگەن.
1 547 گەكتار جازعى ماساقتى داقىلدارىنىڭ 76 گەكتار جەرى الدىن الا سۋعارىلسا, 141 گەكتار جەر جىرتىلىپ, 10 گەكتار جازدىق ارپا سەبىلگەن. جۇگەرىنىڭ 70 گەكتار جەرى الدىن الا سۋعارىلعانى تۋرالى ۇيعىر اۋدانى اكىمىنىڭ ورىنباسارى داستان قۇداباەۆ مالىمدەدى.
توپىراعى قۇنارلى ايماقتا كەزىندە 20 مىڭ گەكتارعا جۋىقتايتىن ەگىستىك جەر بولسا, قازىر كولەمى كەمىپ كەتكەن. باستى سەبەبى – سۋ تاپشىلىعى.
كەزىندە قولدانىستا بولعان 294 ۇڭعىمانىڭ بۇگىندە 91-ءى عانا جارامدى كۇيدە. ىستەن شىققان ۇڭعىمالار تۇگەلدەي جوندەلسە, قارا جەردىڭ قۇنارى ارتىپ, پايدالانىلماي جاتقان القاپتار يگەرىلەر ەدى دەيدى ءوڭىر تۇرعىندارى. شارۋاشىلىق يەلەرى تاۋلى ايماقتاعى ەلدى مەكەندەرگە توسپا سالۋ ماسەلەسى سان مارتە كوتەرىلگەنىمەن, ءالى كۇنگە شەشىم تاپپاي كەلە جاتقانىن العا تارتتى. اۋدانداعى 7 توسپانىڭ اپاتتى جاعدايدا ەكەنى دە ايتىلدى. «قازسۋشار» مەكەمەسى تەڭگەرىمىندەگى 5 توسپا كوشكەن جۇرتتىڭ كۇيىن كەشىپ تۇر.
«بيىل شوشاناي, سۇمبە, قىرعىزساي, اۆات اۋىلدارىنا توسپا سالۋ ماقساتىندا تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق نەگىزدەمە جاساۋ ءۇشىن 82 ملن تەڭگە ءبولۋ جوسپارلانعان. بىراق بۇدان شوشاناي اۋلى شەت قالىپ قويدى. سونداي-اق قارادالا ماسسيۆىندەگى مالشىلاردىڭ مالىن سۋاراتىن 54 سۋات ىستەن شىعىپ, اپتاپ ىستىقتا مال-جاننىڭ سۋ تاپپاي, ەرنى كەبەرسيتىنىن جوققا شىعارۋعا بولماس. سوندىقتان بۇگىندە جالپى ۇزىندىعى 197 شاقىرىم سۋاتتى جوندەۋدىڭ ماڭىزى زور. وعان بيۋدجەتتەن 126 ملن تەڭگە سۇرانىس جاسالعانمەن, قاراجات قاراستىرىلمادى», دەدى اۋدان اكىمىنىڭ ورىنباسارى داستان سۇلتانمۇرات ۇلى.
اقتام اۋلىنىڭ تۇرعىنى, «شۋحرات» شارۋا قوجالىعىنىڭ توراعاسى رەحيمجان يزماحۋنوۆ تاۋدان كەلەتىن سۋدىڭ تومەنگە جەتپەي, توپىراققا ءسىڭىپ كەتەتىنىن ايتادى.
«قاراماعىمدا 30 گەكتار ەگىستىك بار, وندا كوپ جىلدىق ءشوپ, بەدە, جۇگەرى, كوكونىس وسىرىلەدى. الايدا اپتاپ ىستىقتا سۋ تاپپاي قينالامىز. بۇل – ءبارىمىزدىڭ ورتاق پروبلەمامىز», دەيدى ول.
ال كىشى ديحان اۋلىنىڭ شارۋاگەرى بولات قۋانباەۆ سۋ تاپشىلىعىنان بۇرىن يگەرگەن 450 گەكتار جەر كولەمنەن 100 گەكتار عانا جەر قالعانىن ايتتى. شارىن اۋلىنىڭ تۇرعىنى, «ساۋىت» شارۋا قوجالىعىنىڭ يەسى سەرىك ورازاليەۆ تۇقىم مەن تىڭايتقىش ماسەلەسىن كوتەردى. سونداي-اق ناۋقان كەزىندە بولىنەتىن جانار-جاعارمايدى ساقتايتىن ارنايى ورىننىڭ جوقتىعى دا قاۋىپ تۋدىرىپ وتىرعانى ورتاعا سالىندى.
كەي ازاماتتار كوپتەگەن اۋىلدا مادەنيەت ۇيىنەن ءمان كەتىپ, كەيبىرى قۇلاۋعا شاق تۇرعانىن, مەكتەپ ماسەلەلەرىن دە باسا ايتسا, قانداستارىمىز مال باسىن كوبەيتۋدە جەر تاپشىلىعىن تىلگە تيەك ەتتى.
ءوڭىر باسشىسى مارات سۇلتانعازيەۆ شارۋالاردىڭ جانايقايىن ءجىتى نازارعا الاتىنىن, توسپالاردى تازارتۋ, سۋ جەلىلەرىن جاڭارتۋ, ۇڭعىمالار مەن سۋات كوزدەرىن اشۋ سىندى سان جىلعى قوردالانىپ قالعان ماسەلەنىڭ ءتۇيىنىن تارقاتۋدا جاۋاپتى ماماندار شيراق قيمىلداپ, سەرگەكتىك تانىتۋ قاجەتتىگىن تاپسىردى.
ەل ىرىسىن ەسەلەگەندەر
كەلەلى كەزدەسۋدەن كەيىن ءوڭىر باسشىسى مارات سۇلتانعازيەۆ قارادالا وڭىرىندەگى بىرقاتار نىسان جۇمىسىمەن تانىستى. الدىمەن ات باسىن «قالجات اگرو» جشس-عا بۇردى. بۇگىندە سەرىكتەستىك 147 گەكتارعا جاڭبىرلاتىپ سۋارۋ ادىسىنە قاجەتتى قۇرال-جابدىقتاردى ساتىپ الىپ, قۇرىلعىلاردى ورناتۋدى باستاپ كەتكەن.
30 ادامدى تۇراقتى جۇمىسپەن قامتىپ, مال شارۋاشىلىعىن دامىتىپ وتىرعان «AFM Expert Kazakhstan» جشس-نىڭ دا قارقىنى كۇشتى. جىلىنا 1 300 توننا قىزاناق وندىرەتىن زاماناۋي تەحنولوگياعا نەگىزدەلگەن «TOMATIK» جىلىجاي كەشەنى مەن جىلىنا 200 توننا بالىق ءوندىرۋدى ماقسات ەتكەن «TENGRY FISH» جشس اۋدان ەكونوميكاسىنىڭ دامۋىنا وراسان ۇلەس قوسىپ كەلەدى.
اسىلتۇقىمدى ءىرى قارا وسىرۋمەن قاتار, باۋ-باقشاسىن جايقالتىپ وتىرعان «ا.تيمۋر» شارۋا قوجالىعى دا كاسىبىن دوڭگەلەتكەن كوشباسىلار ساناتىنان. مەملەكەتتىك قولداۋعا يە بولىپ, ءىسىن ىلگەرىلەتىپ وتىرعان سەرىكتەستىك باسشىلارى الداعى ۋاقىتتا ءوندىرىس قۋاتتىلىعىن ارتتىرىپ, اۋدان ەكونوميكاسىن كوتەرۋدە بەلسەندىلىك تانىتاتىندارىن بۇكپەسىز جەتكىزدى.
اپاتتى جاعدايداعى ون نىسان
ۇيعىر اۋدانىنىڭ اكىمى بوتا ەلەۋسىزوۆا اۋىل تۇرعىندارىمەن ەسەپتىك كەزدەسۋ وتكىزىپ, وندا وتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا اۋداننىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ كورسەتكىشتەرى باياندالدى.
بىلتىر اۋداندا ينۆەستيتسيا كولەمى 22 ملرد 756 ملن تەڭگەگە جەتىپ, كورسەتكىش ءتيىستى مەرزىممەن سالىستىرعاندا 1 ملرد 873 ملن تەڭگەگە ارتقان. ال ونەركاسىپ كورسەتكىشى كەرىسىنشە كەمىگەن, 24 ملرد 518 ملن تەڭگەگە ونەركاسىپ ءونىمى ءوندىرىلىپ, الداعى جىلمەن سالىستىرعاندا 6 ملرد 662 ملن تەڭگەگە ازايعان. ونەركاسىپ سالاسىندا 1300 ادام جۇمىس ىستەيتىن 2 ءىرى كاسىپورىن بار. بيىل 27 ملرد 315 ملن تەڭگەگە ءونىم وندىرىلەدى دەپ بولجانىپ وتىر. اگرارلىق سەكتوردا 53 ملرد 776 ملن تەڭگە اۋىلشارۋاشىلىق ءونىمى ءوندىرىلىپ, ءتيىستى مەرزىممەن سالىستىرعاندا 2 ملرد 990 ملن تەڭگەگە كوبەيگەن.
اۋداندا سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگياسى, ونىڭ ىشىندە تامشىلاتىپ سۋعارۋ ءادىسى بويىنشا 4 شارۋاشىلىق, اتاپ ايتقاندا «شابدالى», «چۋندجا فرۋكتس», «تيىرمەن اگرو» جانە «الما پرودەكس» جشس-دا قولدانىلىپ جاتىر. بيىل سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگياسىن 7 مىڭ گەكتار جەرگە جەتكىزۋ بويىنشا بارلىق اۋىلعا جوسپار ءبولىنىپ بەرىلگەن. ناتيجەسىندە, 120 شارۋا قوجالىعى 4 461 گەكتار جەرگە سۋدى ۇنەمدەۋ ءادىسىن قولدانۋعا نيەت بىلدىرگەن. كەتپەن اۋىلدىق وكرۋگى بويىنشا 16 گەكتار جەرگە شارۋا قوجالىقتارىنان تامشىلاتىپ سۋعارۋ ءادىسىن قولدانۋعا ءوتىنىم تۇسكەن.
وتكەن جىلى مينەرالدى تىڭايتقىشتار بويىنشا اۋدانداعى 224 شارۋا قۇرىلىمدارى 2 945 توننا اممياكتى سەليترا, امموفوس, نيتروامموفوس پەن كاربوميد العان. الايدا كەتپەن اۋىلدى مينەرالدى تىڭايتقىش ساتىپ الماعان.
«مال شارۋاشىلىعى سالاسىنا توقتالساق, اۋداندا وسى جىلدىڭ قاڭتارىندا 234 989 باس ۇساق مال, 12 577 باس جىلقى جانە 79 723 باس ءىرى قارا تىركەلگەن. اۋداندا «اۋىل اماناتى» باعدارلاماسى بويىنشا 203 تۇلعادان 1 ملرد 710 ملن تەڭگەگە ءوتىنىم قابىلداندى. 141 اۋىلشارۋاشىلىق تاۋار ءوندىرۋشىسى 1 ملرد 157 ملن تەڭگە نەسيە الدى. اتالعان باعدارلامانىڭ ارقاسىندا اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسى پاركى 25,6 پايىزعا جاڭاردى», دەيدى اۋدان اكىمى بوتا ەلەۋسىزوۆا.
وڭىردە كاسىپكەرلىك تە قاناتىن كەڭ جايا تۇسكەن. سالادا 5 603 سۋبەكتى تىركەلىپ, وندا 9 مىڭعا جۋىق ادام ەڭبەك ەتەدى. اۋداندىق «شارىن» كرەديتتىك سەرىكتەستىگى» «كەڭ دالا», «ىسكەر», «اگرو بيزنەس» جوبالارى ارقىلى جىل باسىنان بەرى 11 كاسىپكەرگە 123 ملن تەڭگە نەسيە بەرگەن.
«جوسپار بويىنشا اۋداننىڭ بارلىق ەلدى مەكەنى گازداندىرىلادى. اۋدان ورتالىعى شونجىنىڭ 53,8 پايىزى تابيعي گازعا قوسىلدى. قازىرگى پروبلەمالىق ماسەلەنىڭ ءبىرى – شونجى اۋلىنداعى 30 كوپقاباتتى تۇرعىن ۇيگە بلوكتى مودۋلدىق قازاندىق (بمق) جوباسىن ساتىپ الۋعا قاراجات ءبولۋ قاجەتتىلىگى. سونداي-اق بيىل شارىن, تاسقاراسۋ جانە باحار اۋىلدارىندا قۇرىلىس-مونتاج جۇمىستارى اياقتالادى دەپ جوسپارلانىپ وتىر», دەدى اۋدان اكىمى.
الماتى وبلىسى
