اينالامىزدا ءالى دە ءجيى ۇشىرايتىن ءسوزىنىڭ سالماعى جوق كەيبىر توعىشار توپقا لايىق مىسقىل, مازاق كۇلكىمەن اتالعان ءتىزىمدى جانە تولىقتىرىپ قويۋعا بولادى. سىنى مەن سىرىنا, سيپاتى مەن قالىبىنا قاراي ەزۋىڭىزگە ۇيىرىلەر كوڭىل كۇي كورىنىسى الۋان-الۋان بولىپ وسىلايشا كەتە بەرەدى. ىشىنەن وقيعا اۋانىنا ساي, سايكەسىن كوڭىلگە قوندىراسىز.
ال قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى, رەجيسسەر نۇرقانات جاقىپباي جاستار تەاترى ساحناسىندا تۋدىرعان ورىستىڭ ۇلى جازۋشىسى نيكولاي گوگولدىڭ ايگىلى «رەۆيزورىندا» اتالعان كۇلكىلەردىڭ بارلىعىنا دا ورىن بار. مۇندا كۇلكىگە كەڭىستىك كەڭ قامتىلعان. قالاي كۇلەمىن دەسەڭىز دە سەبەپسىز ەمەس. تەك بارلىعى وزىڭىزگە, تۇسىنىك-تانىم, ءومىردى قابىلداۋىڭىزعا بايلانىستى.
جانرىن كومەديا دەپ بەلگىلەگەن سپەكتاكلدىڭ تابيعاتىنا ساي ءتۇرلى-ءتۇستى كيىممەن جاسانعان, باتتاستىرا بويانعان كەيىپكەرلەر وبرازى دا بىردەن باۋراپ, ءا دەگەننەن كۇلكى الەمىنە ەرتىپ اكەتەدى. ايتسە دە اسىعىستىق تانىتا كورمەڭىز, ءسىز تاماشالايتىن بۇل «رەۆيزوردىڭ» دىتتەگەنى ءتىپتى دە ول ەمەس. ارەكەت دامي, وقيعا ءوربي كەلە قويىلىم مازمۇنى قاتپارلانا تۇسەدى. ەزۋىڭىزدەگى كۇلكى ساپ تىيىلىپ, ەندى سپەكتاكل ىشىنەن ارقايسىسىڭىز ءوزىڭىز بەن اينالاڭىزداعى ادامداردىڭ مىنەزىن ىزدەي باستايسىز. اۋەلگى كۇلكىڭىز دە ىشتەي ءوز-وزىڭىزبەن ارباسۋعا, ويلانۋعا جەتەلەيدى. تۇيسىگىڭىزبەن سەزىپ, بىراق مويىنداعىڭىز كەلمەگەن شىندىقتى كورەسىز ساحنادان. ءسويتىپ ءوز ومىرىڭىزگە ءبىر ءسات سىرتتاي باقىلاۋ جۇرگىزىپ, بارلاۋ جاساۋعا تاپتىرمايتىن مۇمكىندىككە يە بولاسىز. ويتكەنى ساحنادا ءجۇرىپ جاتقان ءومىر ءتىپتى دە گوگولدىڭ سوناۋ XIح عاسىرداعى سىناعان جاعىمپازدىق پەن جالتاقتىق, اشكوزدىك پەن ايارلىق, پاراقورلىق پەن پارىقسىزدىق جايلاعان كوزبوياعىش قوعامى ەمەس, ءسىز بەن ءبىز تىنىستاپ جۇرگەن بۇگىنگى تىرلىكتىڭ بوياماسىز بەت-بەينەسى. سونىسىمەن دە قويىلىم قاتىگەز, شەكتەن تىس قاتال.
جازىلعانىنا ەكى عاسىرعا جۋىق ۋاقىت وتسە دە, جۇيە جاڭالانىپ, قوعام قايتا قۇرىلسا دا, سول دۋانباسى, سول زەمليانيكا, سول بوبچينسكي مەن دوبچينسكي «ارامىزدان الشاقتادى, قاراسىن مۇلدەم ءۇزدى» دەپ ايتا الامىز با؟ كەرىسىنشە, ول كەيىپكەرلەر گەوگرافياسىن كەڭەيتىپ, ەندى تەك ورىستىڭ ەمەس, الدەقاشان جاھاندىق سيپات العان. مىنە, وسى كىلتتى رەجيسسەر اداسپاي تاپقان. ماسەلەنىڭ مايەگىنە ءدوپ تۇسكەن. سوندىقتان دا نۇرقانات جاقىپبايدىڭ كەيىپكەرلەرى گوگول سۋرەتتەگەن بولمىستان بىرنەشە ەسە قاتىگەزدەنىپ, ولاردىڭ سايقىمازاق ارەكەتى بارىنشا باتتاسىپ, بادىرايا كورىنەدى. ساحنا دەكوراتسياسى مەن اكتەرلەر كيىمىندەگى شەكتەن تىس الاباجاق بوياۋ, كلوۋنادالىق كەيىپ كومەديا جانرىنا ءتان دەگەنمەن دە, جالقى ءبىر ساتتە ىشكى تۇيسىگىڭىز «ساحناداعى سول سايقىمازاق بۇگىنگى جەر باسىپ جۇرگەن ءسىز بەن ءبىز ەمەس پە ەكەن» دەگەن ويدىڭ ۇشىعىن ساناڭىزعا جانە ۇيالاتادى. اناۋ اكتەرلەردىڭ يىعىنا ىلگەن تسەللوفان تىگىستى جىلتىراق كيىمدەرى شە؟ ونىڭ دا سىرتقى سۇلۋلىققا, سىرتقى مىنسىزدىككە ماستانىپ, ادامي تەرەڭدىك پەن رۋحاني بايلىقتان اجىراپ بارا جاتقان جىلتىراق مىنەزدەردىڭ جيىنتىق بەينەسى ەمەستىگىنە كىم كەپىل؟ قالاي دەگەنمەن ساحنا – وبرازدى ويدىڭ ومارتاسى ەمەس پە؟ ءبارى دە مۇمكىن. رەجيسسەردىڭ گروتەسك تاسىلىمەن ويناعانى سونشالىق, ونەر ارقىلى ءومىردىڭ ناداندىققا بەلشەسىنەن باتقان, اقشا, بيلىك دەپ ار-يماننىڭ بەلىنەن باسىپ جۇرە بەرۋ تاڭسىق بولۋدان قالعان, نيەت-پيعىلى تۇنىقتىعىن الدەقاشان جويعان ادامدىق قاسيەتتەردىڭ كۇيرەۋىن زالىم كۇلكىمەن اياۋسىز ءاجۋالايدى. ەندى مۇلدەم كۇلمەيسىز. كەرىسىنشە زۇلمات ءبىر قورقىنىش جۇرەگىڭىزدىڭ تۇكپىرىنە تۇنعان نەبىر اياۋلى سەزىمدەرى اياماي جانىشتايدى. سوندىقتان دا كۇلكىڭىز ءبىر-اق ساتتە كۇڭىرەنىسكە اۋىسىپ جۇرە بەرەدى. ەندى ءبىر ساتتە بيىك ادامگەرشىلىك پەن جۇرەكتىڭ تازالىعىن اڭساپ وكسىپ-وكسىپ جىلاعىڭىز كەلەدى. ءيا, ساحنادا كومەديالىق كوڭىل كۇي, بىراق ءسىزدىڭ جان دۇنيەڭىز ءۇنسىز ەگىلەدى. نەگە؟ سەبەبى ءسىز ءوزىڭىز مويىنداعىڭىز كەلمەگەن, دۇرىسى مويىنداۋعا باتىلىڭىز بارماعان كەر زاماننىڭ كەلبەتىن كورەسىز. گوگولدىك كەيىپكەرلەردىڭ مىنەزىن جەكە-جەكە ءبولىپ الىپ, باتتاستىرا رەڭك بەرگەن رەجيسسەر شەشىمى شىمبايعا باتسا دا, شىرقىراعان شىندىقتى ۇلكەيتكىش اينەكتىڭ اسەرىندەي ايقىندىقپەن كوز الدىڭىزعا اقتارىپ-اق تاستايدى. وقيعا دامىعان سايىن قويۋلانا, مىنەز بەدەرى كۇردەلەنە تۇسكەن قويىلىم, بەتپەردەسى سىپىرىلعان پەندەلەردىڭ قورعانسىز كۇيىن كەلەكە قىلادى. ءسويتىپ, كومەديالىق سارىنمەن باستالعان سپەكتاكل بىردەن تراگيفارستىق سيپاتقا تۇسەدى.
بۇل كورىنىستەن نە تۇيەمىز؟ ومىردەگى ءوز ار-وجدانىمىزدى ءوزىمىز تاپتايتىن جاعىمپازدىق, پاراقورلىق سەكىلدى تراگيكوميزمنىڭ سىلەمدەرى بۇگىنگى تىرشىلىگىمىزدە دە ءالى جالعاسىپ جاتىر ەكەن. تىرشىلىك بار جەردە جاعىمپازدىق تا, توعىشارلىق تا جويىلمايتىن كورىنەدى, ياعني ادامدىق قالىپتان اجىراپ, كوزبوياۋ عۇمىر كەشەر قوعام جويىلماي, رەۆيزور دا, وعان جاعىنۋشىلار دا قاي زاماندا دا ارامىزدان تابىلادى دەگەنگە مەڭزەيدى. دەمەك «رەۆيزور» – ماڭگىلىك! گوگولدىڭ ۇلىلىعى دا, رەجيسسەردىڭ كورەگەندىگى دە وسىندا!
