سوناۋ ستۋدەنت كەزىنەن ءورىس بىردەن ونەگەلى قىرىنان كورىندى. ويتكەنى ول العاشقىدا ۋنيۆەرسيتەتتىڭ جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىنىڭ سىرتتاي وقۋ بولىمىنە تۇسكەن. الماتى وبلىسى شەلەك اۋداندىق «ەڭبەك تۋى» گازەتىندە ءبىر جىل ادەبي قىزمەتكەر بولعان. كۇندىزگى وقۋ بولىمىنە ەكىنشى كۋرسقا شىڭدالىپ, دايىن جۋرناليست دەڭگەيىندە كەلدى. ءورىستىڭ العىرلىعىن بىردەن سەزگەن ۇستازىمىز تەمىربەك قوجاكەەۆ تاعى ءبىر تالانتتى كۋرستاسىمىز كوپەن امىربەك ەكەۋىن ەرەكشە كورەتىن. ۋنيۆەرسيتەتتى بىتىرگەن سوڭ, ءورىس قىزىلوردا وبلىسى سىرداريا اۋدانىنىڭ «سىرداريا» گازەتىندە ءتىلشى, تورعاي وبلىستىق تەلەراديوكوميتەتىندە كوممەنتاتور قىزمەتىن اتقاردى. وتباسىندا ورىمدەي جاس بالالارىن تاربيەلەي ءجۇرىپ, كوپتەگەن حاباردى ەفيرگە شىعاردى.
وبلىس جابىلعان كەزدە تورعاي جۇرتى داعدارىپ قالدى. بارلىعى وتباسىن اسىراۋ ءۇشىن كۇنكورىس قامىمەن جان-جاققا تارادى. رەسپۋبليكا استاناسى اقمولا بولىپ جاتقان ۋاقىت ەدى. جەتكىنشەك بالالارىن جەتىلدىرۋ ماقساتىن كوزدەگەن مۇحيت پەن ءورىس بالالارىمەن اقمولاعا ات باسىن تىرەدى. ءسويتىپ, وسىندا سول كەزدەگى جالعىز قازاق گازەتى «استانا اقشامىنا» قاتارداعى ءتىلشى بولىپ ورنالاستى. كەيىن وسى گازەتتىڭ مارتەبەسى ءوسىپ, كەڭەيگەن تۇسىندا الەۋمەتتىك سالا ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى بولدى. بۇل گازەتتە دە ءورىس تالاي الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى كوتەردى. «باعان باسىندا جانعان جىگىت», «مىڭ دا سەكسەنىنشى كەزەك», «قان تۇكىرىپ بالام ءجۇر» اتتى جانايقايعا تولى ماقالالارى وقىرمان نازارىن بىردەن اۋداردى. بۇل جاريالانىمدار بويىنشا رەداكتسيا باستاماسىمەن ارنايى اكتسيا ۇيىمداستىرىلعانىن قازىرگى وقىرماننىڭ بىرەۋى بىلسە دە, بىرەۋى بىلمەيدى.
2000 جىلدان باستاپ 12 جىل بويى ءورىس ياشۇكىرقىزى مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگى اقپارات جانە مۇراعات كوميتەتىندە باس ساراپشى بولىپ جاۋاپتى قىزمەت اتقاردى. بۇل جۇمىسىندا دا ابىرويعا بولەندى. وزىنە تاپسىرعان ءىستى تياناقتى ورىندايتىن بىلىكتى مامانعا ارىپتەستەرى قۇرمەتپەن قارادى. وسى كەزەڭ ارالىعىندا ءورىس جەكە شىعارماشىلىعىنا دا ۋاقىت تابا ءبىلدى. بىرىنەن سوڭ ءبىرى «بوياماسىز ءومىر», «سەكسەۋىلدىڭ شوعى», «قاراشا قازدىڭ قاڭقىلى», «شەنەۋنىكشە تاكتيكا», «ەسكى قونىستاعى ەل», «جيزن بەز پريكراس» دەگەن كىتاپتارى جارىق كوردى.
ايەلدەردىڭ قىلمىستىق ىستەرى تۋرالى جازىلعان ء«جىپ تۇزاق» دەگەن تۋىندىسى دا كوزىقاراقتى كوپشىلىكتىڭ ىقىلاسىنا بولەندى. سونداي-اق بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا دا ماقالالارى جارىق كوردى. «قازاق ادەبيەتى», «ايقىن» گازەتتەرىندە ساتيرالىق دۇنيەلەرى ءجيى جاريالاندى.
بىلتىر قالامگەردىڭ ءتورت جانر توعىسقان تاڭدامالى جيناعىنىڭ ءتورت تومدىعىن الماتىداعى «بالالار ادەبيەتى» باسپاسىنان شىعاردى. استاناداعى كۋرستاستارمەن ءبىر كەزدەسكەندە ماعان وسى ەڭبەگىن ۇسىنعان ەدى. كىتاپتى وقىپ وتىرىپ ءتورت جانردى تىزگىندەگەن ءورىستىڭ شىعارماشىلىعىنا, ىزدەنىسىنە تاڭعالدىم. ءبىرىنشى توم «جان سارايىم – ولەڭىم» دەپ اتالادى. العاشقى بەتىن اشتىق.
«مۇحيتىم دا, تەڭىزىم دە – ولەڭىم,
شالقارىم دا, كەمەرىم دە – ولەڭىم.
تىرشىلىك پەن كۇيبەڭىم دە – ولەڭىم,
ولەڭ بىتسە, مەنىڭ بىتەر قورەگىم», – دەگەن ولەڭ جولدارى اقىننىڭ پوەزياعا ەرەكشە ماحابباتىن, قۇشتارلىعىن سەزدىرەدى.
ەكىنشى تومى «ەسكى قونىستاعى ەل» دەپ اتالادى. اۆتور دجوردج ورۋەلدىڭ «پروزا – تەرەزەنىڭ سىرتىنداعى تەرەزە» دەگەن تەڭەۋىن كىتاپتىڭ سىرتقى بەتىنە جازدىرىپتى. ونىڭ سىرى بەلگىلى, پروزانىڭ الاتىن ورنىن مەڭزەپ تۇر. «ەساماننىڭ شەشەسى», «قاراڭعى ءۇيدىڭ جارىعى», «جۇرتتا قالعان جەتى ءۇي», «جىلان اۋلاعان قىز», «قىرىم حيكاياسى» اتتى اڭگىمەلەرى اۋىل ادامدارىنىڭ كۇيبەڭ تىرشىلىگىن باياندايدى.
ءۇشىنشى توم – «ۇشىق پەن پۇشىق». تاقىرىبى ايتىپ تۇرعانداي, بۇعان اۆتور ءومىر سۇرگەن ورتامىزداعى كولەڭكەلى جايتتاردى سىن ساداعىمەن تۇيرەيتىن سىن ماقالالارىن, ءازىل-سىقاقتارىن ەنگىزىپتى. ءار شىعارمادا بۇعىپ جاتقان مىسقىل, كەكەسىندى, كۇلكىلى شىمشىمالار كورىنىس بەرەدى. «تۇنگى چپ», «دەپۋتات بولعان سوڭ», «ينە مەن ءجىپ» اڭگىمەلەرى وقىرمانىن ەرىكسىز ويعا باتىرادى, قازىرگى قوعامداعى كەلەڭسىز كورىنىستەردى كوز الدىڭا اكەلەدى.
ال تاڭدامالى شىعارمالارىنىڭ ءتورتىنشى تومى – «قۇلدىقتاعى قىلمىس». دەتەكتيۆ جانرىنا ارنالعان اۆتوردىڭ شىعارمالارىن وقىپ وتىرىپ ريزا بولاسىز.
اقپارات سالاسىندا ءۇزىلىسسىز 33 جىل, مەملەكەتتىك قىزمەت سالاسىندا 12 جىل قىزمەت ەتكەن, وقىرماندارىنا وننان استام كىتاپ پەن 4 تومدىق تاڭدامالى شىعارمالارىن ۇسىنعان ءورىس ياشۇكىرقىزىنىڭ قالامگەر رەتىندە قورجىنى قوماقتى. ءوزىنىڭ شىعارماشىلىعى تۋرالى كەيىپكەرىمىز بىلاي دەيدى:
«كەيبىر وقىرماندارىم ماعان: ء«سىز قاراپ وتىرساق, شىعارماشىلىعىڭىزدى كەشىرەك باستاپسىز. نەگە جاس كەزىڭىزدە جازبادىڭىز؟» دەپ سۇراق قويادى.
ءيا, ولاردىڭ قويعان سۇراقتارى دۇرىس, ارينە. ءۇش بالا وسىردىك, تاربيەلەدىك. ولاردىڭ مەكتەپتە ساباق وقۋىنا, ۇيدەگى تاربيەسىنە اناسى بولماسا كىم قارايدى؟ مەن جەكە باسىمنىڭ مانسابى تۋرالى ءتىپتى ويلاعان جان ەمەسپىن. جۇبايىم مۇحيتدين بايىمبەتوۆ بارلىق كەزدە باسشىلىق قىزمەتتە بولدى. ۇيدەگى بالالارعا قاراۋ, تاربيەلەۋ (كەيىن نەمەرەلەر دە قوسىلدى), قىزمەتتەگى جولداسىمنىڭ الاڭسىز جۇمىس ىستەۋىنە مۇمكىندىك جاساۋ مەنىڭ باستى مىندەتىم عوي. دەگەنمەن مەن شىعارماشىلىقتان قول ۇزگەن جوقپىن.
شىعارمالارىمدى كوبىنە تۇندە جازاتىنمىن. وسىعان داعدىلاندىم. بۇل كەزدە ماعان ەشكىم بوگەت بولمايدى. بالالار ەرجەتكەننەن كەيىن شىعارماشىلىق جوسپاردىڭ ءجونى بولەك. قالامعا قۋات بىتىرەتىن ۋاقىت ەندى كەلدى دەپ ويلايمىن. الداعى ۋاقىتتا جازامىن دەگەن دۇنيەلەرىم ويىمدا ءجۇر. اسىرەسە جاستار تاربيەسى, ۇرپاق بولاشاعى مەنى قاتتى تولعاندىرادى. وسى تاقىرىپقا قالام تارتسام دەيمىن. بۇل جازۋشىنىڭ باستى مىندەتى بولۋى كەرەك. اللا قالاسا, وقىرماندارىم وسى شىعارمالارىممەن دە جۇزدەسەتىن بولادى», دەيدى ءورىس ياشۇكىرقىزى.
قالامگەردىڭ وقىرمان الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىگى جوعارى ەكەنى ءسوزسىز. جازۋشىنىڭ وسى ۇدەدەن شىعاتىنىنا سەنىمدىمىز.
وڭداسىن ەلۋباي,
قازاقستاننىڭ قۇرمەتتى سپورت قايراتكەرى
