كەلەر ۇرپاققا اماندىق, كەلەشەككە كەمەلدىك تىلەيمىن!

قىتاي جەرىنە بارعان, تەكتى جەردەن شىققان ايتمۇحانبەت دەگەن اعامىز: «جاس توقساندا, كوز كورمەيدى, قۇلاق ەستىمەيدى. ورنىمنان ءۇش ۇمتىلىپ ارەڭ تۇرامىن» دەگەن ەكەن. ول قاجىعا بارعان ءبيدىڭ بالاسى ەدى, سوعىسقا قاتىسپاعان, اياعىن بەرمەگەن. ال مەنىڭ ءبىر اياعىم سوعىستا قالدى. ەكىنشى اياعىم قاتتى جارالاندى. ءسويتىپ جۇرسەم دە جالعىز اياقپەن جەر باسقانىما تاۋبە دەپ, كولحوزدا 35 جىل جۇمىس ىستەدىم. مۇنى وزىمشە باتىلدىق دەپ ويلايمىن. مەنىڭ اياعىمنان ايىرىلىپ, ءى توپتاعى مۇگەدەك بولعانىما جەتپىس جىل تولسا, بيىل ۇلى جەڭىسكە دە 70 جىل تولادى. اكەم كىتاپباي 1898 جىلى تۋىپ, 1954 جىلى دۇنيەدەن ءوتتى. التايدىڭ اتاقتى جىلقىشىسى, اتبەگىسى ەدى. 1932 جىلدىڭ كوكتەمىندە كولحوزدا 800 جىلقى بولعان. قىتايعا ايداپ كەتتى, وكىمەت الىپ قويدى, كۇزدە 218 جىلقى عانا قالىپتى. وسى جىلقىنى قابىلداپ العان اكەمىز 1942 جىلى سوعىسقا اتتانعانشا مىڭعا جەتكىزدى. سوعىستا ءۇش جارىم جىل بولدى. كەلگەن سوڭ ەكى جارىم مىڭعا جەتكىزدى. انامىز – ماليكە 1950 جىلى 45 جاسىندا قايتىس بولدى. اسقان قىمىزشى, ەڭبەكقور, قايىرىمى مەن مەيىرىمى ءوز بالالارىنا دا, بۇكىل اۋىلىنا دا مول جەتكەن انا ەدى. ەرى جاۋعا كەتكەندە 4 جىل التايدىڭ اق قار, كوك مۇزىندا كولحوزدىڭ مىڭ جىلقىسىن باققىزىپ, ءوسىردى. ناعاشى اجەم قاتيپا سۇيمەنبەتقىزى 1883 جىلى تۋىپ, 1966 جىلى قايتتى. «جاقىن جاتىر جانىڭدا الىپ اناڭ, جالعىز ۇلى جاۋدا ولگەن عارىپ اناڭ, نۇرجاقىپ, جاقام مەنىڭ, جان ناعاشىم, جىگىتتىڭ ارىستانى ەڭ, جەتپەس باعاڭ!» دەپ جازدىم. جالعىز ناعاشىم, شەشەمنىڭ جالعىز باۋىرى جاقام اۋىرىپ قالعاندا شەشەسىنە: «اپا, مەن 35 جاسقا كەلدىم. ءۇش بالام بار. ايەلىم – ەكىقابات. قاراقۇرساق بوس جاتپايدى عوي. ول دا بىردەڭە تابار. اللا تاعالاعا ەكى تىلەك, ەكى نيەت سىيمايدى دەگەن. ءبىر-اق تىلەكتى اللا تاعالا شىن سۇراعاندا بەرەدى ەكەن. اپا, مەنى تىلەمە, 18-گە تولماي سوعىسقا كەتكەن بوشايدى تىلە!» دەپتى. بالۋان دەنەلى جاقامنىڭ وسى ءسوزىن ەسىمە السام جىلاعىم كەلەدى. سوندىقتان مەملەكەتىمىز بەيبىت­شىلىكتە بولىپ, العا قاراي دامي بەرسىن دەگىم كەلەدى. ءاردايىم رۋحىمىز بيىك بولسىن! ايەلىم ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ورىس ءبولىمىن قىزىل ديپلوممەن ءبىتىرىپ, كولحوز بالالارىن 40 جىل وقىتتى. وقۋ ءىسىنىڭ ۇزدىگى. ءۇش جىل بويى حات الىسىپ, 1959 جىلى ۇيلەنگەنبىز. ەكەۋمىز قوسىلعالى 60 جىلدان استى. كەيدە «وسى سەن قاي ەلسىڭ, سۇيەگىڭ قايسى؟» دەپ سۇرايتىنىم بار. سويتسەم, رەنجىپ قالادى. سىزدەرگە ءبىزدىڭ جاسىمىزدى بەرسىن! باياعىدا نۇرمولدا الدابەرگەنوۆتىڭ باسقارعان كولحوزىنا اۋىسپاق بولىپ, التايدا 18 جىل ىستەگەن كولحوزىممەن ќوشتاستىم. وسى كەزدە مولدالىق قۇرعان, جاسى 93-كە كەلگەن اۋىلداسىم ءارى اعايىنىم بولىپ كەلەتىن قۇلمۇحامەد ەسىمدى اقساقال: «قاراعىم, قوش-ەسەن بول, كەتتىڭ كوشىپ, باستىق بولدىڭ 18 جىل, جەلدەي ەسىپ. الدىڭنان قىدىر شىعىپ, قارسى السىن, امان ءجۇر ول جەردە دە باعىڭ ءوسىپ», – دەپ ماعان ءبىر شۋماق ولەڭ جازعان ەدى. ارقاشان جولداسىڭىز قىدىر بولسىن! بيىل توقساننىڭ ەكەۋىنە شىقتىم. كوڭىلىمدى سۇراي كەلگەن ادام «سۇيەگىڭىز مىقتى» دەيدى. شەشەم جارىقتىق مەنى بەس جاسىما دەيىن ەمىزىپتى. وزىمنەن كەيىنگى قارىنداسىم ەكەۋمىزدىڭ ارامىزدا شەشەم ەكى رەت تۇسىك جاساپ, ومىراۋىنان ءسۇت شىعا بەرگەن سوڭ مەنى ەمىزە بەرگەن ەكەن. انانىڭ ءسۇتىنىڭ اسەرى بولار, وسى جاسقا جەتتىم. قۇدايدان باسقا ەشكىمنەن قورىقپاعان اداممىن. تاۋەلسىزدىكتىڭ ارايلى تاڭىن كورگەنىم ءۇشىن جاراتقانعا ريزامىن! قازاقستانىمىزدىڭ ازاتتىعى باياندى بولسىن, تاۋەلسىز ەلىمىز كەمەلدەنە بەرسىن! سەندەر, كەلەر ۇرپاق, امان بولىڭدار, امان جۇرىڭدەر! بوشاي كىتاپباەۆ, ۇلى وتان سوعىسىنىڭ ارداگەرى, سوتسياليستىك ەڭبەك ەرى, شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى. وسكەمەن.