ونەر • 17 ءساۋىر, 2024

ۋاقىتىڭىز بالقىپ بارا جاتقان جوق پا؟

230 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

سيۋررەاليستىك جانردا جازىلعان سالۆادور ءداليدىڭ «ەستىڭ تۇراقتىلىعى» دەپ اتالاتىن كارتيناسى كوپشىلىككە بەلگىلى تۋىندى. بۇل باعىتتا كارتينا جازاتىن سۋرەتشىلەردىڭ قيالى ەرەكشە ۇشقىر, ويلارى جۇيرىك بولادى. سوندىقتان دا شىعار, پالساپالىق ويعا تولى تاقىرىپتىق كارتيناعا كوپشىلىك سۋرەتشىنىڭ كوڭىلى اۋا بەرمەگەن.

ۋاقىتىڭىز بالقىپ بارا جاتقان جوق پا؟

«ەستىڭ تۇراقتىلىعى» اتتى كار­تينانى يسپانيانىڭ سۋرەت­شىسى سالۆادور دالي 1931 جىلى سالىپتى. اۋەلدە كولەمى 22ح33 بولا­تىن شاعىن كارتينانى بالەن­دەي پالساپالىق ويمەن باس­تا­ماعان. ەرىگەن ىرىمشىكتى كو­رىپ, قولىنا قىلقالام الا سال­عان كورىنەدى. شىعارماشىلىق جۇمىسقا كىرىسكەنى سول, ەرىپ بارا جاتقان ىرىمشىكتى سىناپتاي سىرعىعان ۋاقىتپەن سالىستىرعان. ونىڭ سۋرەت اكادەمياسىنا تۇسكەن كەزدەن-اق باعىتى باسقا ەدى. قاتارلاستارىنان قيالى ۇشقىر, ويلاۋ قابىلەتى وزگەشە بولىپتى. وزىنە ساباق بەرەتىن ۇستازدارمەن پىكىرى قاراما-قايشى كەلە بەرگەن سوڭ وقۋدان شىعىپ, تۇڭعىش رەت پاريجگە اتتانعان. ونداعى ماقساتى, وزىنە ءتان ستيل تابۋ. بەينەلەۋ ونەرىندە وزگەدەن ەرەكشەلەنگىسى كەلگەنىن ءوزى دە جاسىرماعان. ءسويتىپ, پابلو پيكاس­­سومەن تانىسىپ, شەبەرلىگىن شىڭ­دا­عان. ونى­مەن بىرلەسە ءجۇرىپ, 1929 جىلى داۋىس­سىز فيلم شىعاردى. قىسقا­­­­مەترلى فيلم پاريج جۇرتىنا عانا ۇسى­نىلىپتى. اراعا ەكى جىل سالىپ, سيۋر­­رەا­ليزم جانرىنداعى «ەستىڭ تۇراق­­تىلىعى» اتتى كارتيناسىن جازىپ شىق­­قان. كارتيناعا تەرەڭ ۇڭىلسەڭىز, ءار دەتال ماعىناعا يە. البەتتە, اركىم ءارتۇرلى كورىپ, وزىنشە وي تۇيەتىن شىعار. الايدا ونەرتانۋشىلاردىڭ وي-پىكىرى شى­نايى­لىققا, ناقتىلىققا جەتەلەيدى.

شاعىن كارتينا. ورتادا شىعارماعا ارقاۋ بولعان ىرىمشىك بەينەسى دەرسىز. دۇرىسى, تەرەزەنىڭ الدىندا كۇنگە بالقىعان ىرىمشىك. ءبىر جاعىنان كوزگە ەلەۋ­سىز قاراپايىم زاتتان سۇلۋلىق كور­­گەن سۋرەتشىنىڭ ومىرگە دەگەن قۇش­تار­لىعىن, ىڭكارلىگىن بايقاۋعا بولادى. الايدا ورتاداعى نوقاتتى سۋرەتشى ءوزى­نىڭ اۆتوپورترەتى رەتىندە بەينەلەپتى. سۋ­رەتكە زەر سالساڭىز, كىرپىكتەرى ايقاسا ۇيىق­تاپ جاتقان سالۆادور ءداليدىڭ اۆتو­پورترەتى. ءبىر قاراپ, اق كورپەنىڭ استىندا جاتىر دەپ تە ويلاپ قالۋىڭىز مۇم­كىن. تۋىندىداعى ەلەمەنتتەردىڭ دەنى قوڭىر فونعا بەينەلەنگەن. ارعى پلاندا عانا شەكسىز تەڭىز اسپانمەن استاسىپ جاتىر. ودان بەرى ەتەگىن تولقىن تەپكىلەگەن جاعا­لاۋداعى جارقاباق مۇنارتادى. ورتا­عا سۋرەتشى ءوزىن ۇيقىداعى كەيىپتە بەي­نە­لەپ, ۇستىنە بالقىعان ساعاتتى قون­دىرعان. كارتينادان بالقىپ بارا جاتقان ساعات­تىڭ تاعى ۇشەۋىن كورۋگە بولادى. ونىڭ ءبىرى قۋراعان اعاشتىڭ سوستيعان بۇتاعىنا ىلىن­گەن دە, ەكىنشىسى تومەندەگى ءتورت قىر­لاپ ويىلعان جەردە بەينەلەنگەن. ونىڭ جانىندا ەري قويماعان ساعاتتىڭ سىنى­عى جانە جاتىر. ەرەكشە كارتيناعا كوز توقتاتپاي وتە شىعۋ مۇمكىن ەمەس. استار ىزدەپ, سۋرەتشىنىڭ جان دۇنيەسىن اقتا­رىپ سالعىڭ كەلەدى. قاراپ وتىرساق, اۆتور­دىڭ عانا ەمەس, تۇتاس ءبىر الەمنىڭ قۇ­بى­­لىسى كورسەتىلگەن تۋىندى. سايىپ كەل­گەندە, اركىم باعاسىنا جەتە الماي جۇر­گەن – ۋاقىت. ۋاقىت – ءومىر. سەكسەننىڭ سەڭگى­رىنەن اسىپ بارىپ, دۇنيەدەن وتكەن سال­ۆا­دور ءداليدىڭ ارتىندا جۇزدەگەن كارتيناسى, كوپتەگەن ءمۇسىنى قالدى. مۋلتفيلم جانرىنىڭ مايتالمانى ۋولد ديسنەيمەن كينو سالاسىندا دا ەلەۋلى ەڭبەك ەتتى. ودان باسقا ءتۇرلى كامپيت قاعازدارىنىڭ ديزاينىن جاسادى. ال شىعارماشىلىق جۇمىستارىنىڭ كوبى نيۋ-يوركتەگى ونەر مۋزەيىندە ساقتالعان. اتالعان كارتينادان باسقا سيۋررەاليزم باعىتىنداعى ء«تۇس», «وتقا ورانعان جيراف», «اققۋلاردىڭ ءپىل بولىپ تۇسكەن بەينەسى» سىندى كوپتەگەن جۇمىسى بار. دەگەنمەن سۋرەتشى, جازۋشى سالۆادور دالي عۇمىرىن ونەر­گە ارناعانىمەن, ­­«ەستىڭ تۇراقتىلىعى» اتتى ايگى­لى­ كارتيناسىندا ءوزىن ۇيقىداعى كەيىپ­تە بەي­نەلەۋىندە نە سىر بار دەرسىز. بالكىم, ءوزىنىڭ ەڭبەك­قور­لىعىنا, شىعار­ما­شىلىعىنا كوڭىلى تول­ما­عان شى­عار. ءوزىن بەينەلەي وتىرىپ, توقتاۋى جوق ومى­ردە كوپشىلىكتىڭ بەيعام جاتقان­دى­عىن كورسەتكىسى كەلدى مە؟ راس, كوپتەگەن ءىستى ەرتەڭگە قالدىراتىنىمىز, قالدىرىپ ءجۇ­رىپ ۇمىت بولىپ كەتەتىنى جاسىرىن ەمەس. التىن ۋاقىتتىڭ قادىرىنە جەتە ال­ماي جۇرگەنىمىز دە شىندىق. ءومىردى وت­پەس­تەي كورەتىنىمىز بار.

كارتيناعا قاراڭىزشى, اناۋ سولعان اعاش­تىڭ وزىمەن-اق ءومىردىڭ ولشەۋلى ەكە­نىن كورسەتىپ تاستاعان. اعاش قۋرا­عا­نى­­مەن, الەمنىڭ ەشتەڭەسى كەتپەيدى. ول ويىن اناۋ جاتقان كوك تەڭىز بەن زەڭ­گىر اسپان ارقىلى ايتقان. مەيلى, كىم بولسىن, دۇنيەدەن وتكەنىمەن, مىنا الەم, مىنا ادامدار ءباز-باياعى كەيىپتە تىر­شىلىك ەتە بەرمەك. ءيا, قالاي دەگەن­مەن, ۋاقىت شىركىن ءوز دەگەنىن الادى. جەر باردا, الەم باردا سالۆادور ءدالي­دىڭ بۇل كارتيناسى ماعىناسى مەن قۇن­دى­لى­عىن جوعالتپاق ەمەس. ەندى كارتينادان كوزىڭىزدى الىپ, جان-جاعىڭىزعا ءبىر قارا­ڭىز­شى, ۋاقىتىڭىز ىرىمشىكتەي بالقىپ بارا جاتقان جوق پا؟

سوڭعى جاڭالىقتار