سۋرەتتى تۇسىرگەن – ەرلان ومار, «EQ»
قىسىر ەمگەن تورى قۇنان كۇيلى ەكەن, جالى قۇلاعىمەن بىردەي. جۇگەن-قۇرىق تيمەگەن شۋ اساۋ. نوقتا سالعىزار بولمادى. نوقتاڭىز نە, ارقان بويى جاقىنداتپايدى. ەتپىسىرىم ۋاقىت وسقىرىنىپ تۇرعان ۇركەك قۇناندى قۋالاپ ەلدىڭ دە, جىلقىنىڭ دا بەرەكەسىن كەتىردىك.
– ءپالى, قۇرىقتارىڭ جوق پا؟ – دەيمىز ءبىز كۇن كەشكىرىپ بارا جاتقان سوڭ كەلگەن شارۋامىزدى تەزىرەك رەتتەگىمىز كەلىپ.
– قۇرىق سالاتىن كىسى قالدى ما؟ – دەيدى وسپان اقساقال, – قازىر جىلقىشىلار جىلقىنى اتپەن ەمەس, موتوتسيكلمەن باعادى.
الدەن سوڭ اقىل قوسقان اعايىن تىعىرىقتان شىعار جول تاپقان. ونىسى اتىپ الۋ ەكەن. بيىل قىستا ەتكە ءتىسىم تيمەسە دە, تورى قۇناندى وققا جىعۋ وبال ءتىپتى. اتا مالىنىڭ جۇقاناسى. ءبىزدىڭ شالدىڭ كوزى ءتىرى كەزىندە قولىنان شىعارماي ۇستاعان, ومىراۋلى, قىر ارقاسىنا ەكى كىسى ەركىن سىياتىن, ءسۇتى بۇلاقتاي, ءوزى جۋاس تورى بيەنىڭ تۇقىمى. قازىر كەپيەتىنەن جاراتقان ءوزى ساقتاسىن, يەن دالادا ەركىن جايىلعان, ق ۇلىنىندا باس بىلمەي, جاباعى كەزىندە جۋاسىتىلماي, تاعى بولىپ كەتكەن مالعا بۇعالىق سالىپ قينالماي-اق, اتىپ الاتىن «ونەر» شىعىپتى. «مال قۇلاعى ساڭىراۋ». مۇنان سوڭ بوساعاڭا مال بىتە مە؟
بالا كەزىمىزدە كوردىك. شۋ اساۋ تايلاردى جىلقىنىڭ ءىشىن قاق جارىپ, ەكپىندەتە كەلىپ كەرەك مالدى قۇيرىعىنان تارتىپ توقتاتۋشى ەدى. قۇلاعىنان باسىپ وتىرىپ نوقتالايتىن. ازاماتتىڭ بىلەك كۇشى, قايراتى, جۇرەكتىلىگى وسى جەردەن كورىنەتىن. قازىر ەلۋى جابىلىپ ەشكىنى ازەر جىعادى.
وتكەن جىلى كوكتەمدە اۋىلعا سوققانبىز. ناعاشى ءىنىم كەكىلى جەلبىرەگەن كىشكەنتاي بالاسىن اشامايلاپ اتقا مىنگىزىپ ءجۇر ەكەن. قىزىق كورىپ قولتىعىنان دەمەپ, اق تىلەگىمىزدى كۇبىرلەپ ايتىپ, قاسقا قۇنانعا مىنگىزدىم. اشاماي ەردىڭ بالانىڭ تاقىمى تيەر جەردەگى قۇراق كورپە جۇپ-جۇمساق ەكەن. كوزىن اشقاننان مالدىڭ ىشىندە جۇرگەن بالا ەمەس پە, قاسقا قۇناننىڭ جالىنان تارتىپ ءبىر-اق قارعىدى. ءبىر عاجابى, قۇنان اۋىزدىعىمەن الىسىپ, الا قاشقان جوق, موڭكىپ تۋلامادى دا, تىزگىندى سىڭار ەزۋلەي تارتىپ بالانىڭ ىرقىنا كونە بەردى.
– كەيىن ەر جەتكەن سوڭ اۋىلدا قالا ما, جوق الدە ءبىلىم ىزدەپ قالاعا بارا ما, ءوزى بىلەدى. بىراق جاسىنان ات جالىن تارتىپ ءمىنىپ, شيراپ وسكەنى جاقسى, – دەدى ناعاشى ءىنىم, – قۇناننىڭ تۇگى دە كەتپەيدى, قايتا باس بىلە تۇسەدى. ال ەر قاناتى – اتقا مىنگەن بالانىڭ كوڭىلى اسقاق, كوكىرەگى كوتەرىڭكى. جىلقىنىڭ ۇستىندە جەلى بولاتىنى راس بولسا, كوزقاراسى قالىپتاسىپ, دۇنيە-تانىمى كەڭىپ, ورلىك پەن ەرلىكتىڭ سىنالاي سەبەزگىلەگەن لەبىن جاس كوكىرەگىمەن سەزىنىپ, تاسقايراقتاي لىپىپ تۇرسا عانيبەت ەمەس پە؟ ايتپەسە, بوز دالانىڭ ءباھادۇرى سەيىلىپ, بوزوكپەسى قاپتاپ كەتكەن مىنا زامانداعى كورىنىس جانىمدى كۇيزەلتەتىنى بار.
ەل اشامايدى ۇمىتقالى قاشان. بەسىكتەن بەلى شىققان بالا تۇگىلى الپىستى القىمداپ قالعاندار دا بىلە بەرمەيدى. الاش جۇرتىنىڭ قايراتى بەتىندە تەبىندەپ تۇراتىن كەشەگى كورىنىسى ەسكىنىڭ ەلەسىن تىرىلتسەك قانا ورداسىنا ورالار.
