الەم ادەبيەتىندەگى شەبەر سۋرەتكەرلەردىڭ شىعارماشىلىق زەرتحاناسىنا ۇڭىلسەك, ءار قالامگەردىڭ ادەبي دەبيۋتى وقىرماننان بىردەن جاقسى پىكىر الا الماپتى. ماسەلەن, پاراسات الەمىنە اقىن بولىپ كەلگەن گوگولدىڭ العاشقى ولەڭدەرى سىنعا ۇشىراپ, ولاردى كوز كورمەستەي قىلىپ وتقا جاققان قالامگەردىڭ «رەۆيزوردى» جازارىنا سول ۋاقىتتا ەشكىم سەنبەدى. ال چەحوۆ اقساقالدىڭ ەرەكشە ىقىلاسىن العان («تولستويدان عانا قورقامىن. ويلاپ قاراڭىزشى, اننانىڭ قاراڭعىدا كوزىنىڭ جارقىلىن سەزىپ, كورگەنىن جازعان سول ەمەس پە؟») لەۆ تولستويدىڭ العاش جازعان «بالالىق شاق» («دەتستۆو») پوۆەسىنەن ونىڭ شەبەر سۋرەتكەرلىگى بىردەن اڭعارىلعانداي. جازۋشىنىڭ وسى قارقىنىنان «سوعىس جانە بەيبىتشىلىك» («ۆوينا ي مير») رومانىنىڭ تۋارى دا سەزىلدى. فرانتسۋز ادەبيەتىنە عاجايىپ شىعارمالار سىيلاعان ونورە دە بالزاكتىڭ ادەبي دەبيۋتى سانالاتىن «شۋاندار» («شۋانى») تاريحي رومانى (1829 جىل) ايتارلىقتاي سىنعا ىلىكپەدى. بۇل ءساتتى قادام اۆتوردى ادەبي ۇدەرىسكە جاڭاشا قالىپپەن كەلگەن «ادامزات كومەدياسى» («چەلوۆەچەسكايا كومەديا») ەپوپەياسىن تۋدىردى. ايگىلى «شال مەن تەڭىز» پوۆەسىنىڭ اۆتورى ەرنەست حەمينگۋەي بولسا, العاش رەت ەرتەگى جازىپ جازۋشىلىق قابىلەتىن شىڭداعان ەكەن. ال تۇرىك ادەبيەتىنىڭ مىقتىسى ورحان پامۋك شىعارماشىلىقتاعى قادامىن «دجەۆدەت-بەي مەن ونىڭ بالالارى» («دجەۆدەت-بەي ي سىنوۆيا», 1979) رومانىمەن باستاپ, بۇگىنگە دەيىن ءبىرشاما پوۆەست-رومان جازدى. قازىر پامۋكتى قازاق وقىرمانى, جالپى الەم حالقى ەش جارناماسىز-اق وقيدى.
سۇبەلى ءسوز بەن جۇيرىك وي جارىسىندا اۆتور مەن ونىڭ جازعاندارىنا قاتىستى كەيدە ءادىل, كەيدە اسقاق بيلىك ايتىپ, تورەلىك ەتەر كۇش – قوعام مەن ۋاقىت. ماسەلەن, قازاق ادەبيەتى قورجىنىنا مول مۇرا قالدىرعان مۇحتار اۋەزوۆتى, الەم حالقى دەمەي-اق قويايىق, ءوز وقىرماندارىمىز «اباي جولى» رومان-ەپوپەياسىمەن عانا تانيدى. جيىرما ءبىر جاسىندا «ەڭلىك-كەبەك» پەساسىمەن ءدۇيىم جۇرتتى تاڭعالدىرعان جازۋشى قالامىنان «قورعانسىزدىڭ كۇنىنەن» باستاپ قانشاما كوركەم تۋىندىلاردىڭ جارىق كورگەنى ءمالىم. بىراق كەي كوزقاراستارعا سۇيەنسەك, م.اۋەزوۆ «اباي جولىنان» باسقا ەشتەڭە جازباعانداي. حالىققا ايان وبرازىمەن جاقسى تانىس سايىن مۇراتبەكوۆ وقۋشىلارىنىڭ سايىن دەگەندە جاڭىلىسپاي ايتار شىعارماسى – «جۋسان ءيىسى» عانا. ال بەردىبەك سوقپاقباەۆ ەسىمىن حالىق جادىندا جاتتاتقىزعان «مەنىڭ اتىم قوجا» شىعارماسى ەكەنىنە ەشكىم داۋ تۋدىرا الماس, ءسىرا. كوپ وقىرمان بىلە بەرمەيتىن اۆتور باققوجا مۇقاي ادەبي ورتاعا كورەرگە كوز, تانىماسقا ءسوز قىلىپ «ومىرزاياسىمەن» وزگەشە قالدىرىپ كەتكەندەي. اۆتوردىڭ ء«تاتتى تامۇعىن» ءبىر شىعارماسىمەن ولشەپ جۇرگەن مىنا قوعامدى ءتۇسىنۋ قيىن-اۋ.
